Để mỗi nhà giáo phát huy đúng năng lực, đúng nơi cần

Từ thực tế đó, tỉnh đang từng bước chuyển từ tư duy “quản lý số lượng” sang “quản trị và phát huy năng lực”, hướng tới sử dụng đúng người, đúng năng lực, đúng vị trí và đúng nơi cần.

Năm 2025, Lào Cai được xây dựng kế hoạch tuyển dụng 1.958 chỉ tiêu giáo viên, gồm 260 chỉ tiêu mầm non, 535 chỉ tiêu tiểu học, 872 chỉ tiêu trung học cơ sở và 291 chỉ tiêu trung học phổ thông. Tuy nhiên, kết quả tuyển dụng mới đạt 1.141 giáo viên.

Năm học 2026 - 2027, Trường THPT Cảm Nhân, xã Cảm Nhân có 19 lớp với 870 học sinh, trong khi tổng số giáo viên là 40 người, thiếu 3 giáo viên so với định mức.

Trong đó, môn Toán, Ngữ văn và Giáo dục quốc phòng và an ninh đều thiếu 1 giáo viên. Nhà trường dự kiến phân công giảng dạy, chủ nhiệm, kiêm nhiệm trong điều kiện thiếu gần 300 tiết/năm.

Kế hoạch giáo dục năm học 2026 - 2027 xác định việc phân công giảng dạy, kiêm nhiệm phải căn cứ kế hoạch giáo dục, nguồn lực giáo viên và điều kiện thực tế; đồng thời chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, nâng cao năng lực đội ngũ.

Nhà trường cũng xác định nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn, xây dựng môi trường sư phạm kỷ cương, nền nếp và phát huy vai trò của giáo viên cốt cán.

Theo ông Lưu Trung Kiên - Hiệu trưởng Trường THPT Cảm Nhân, trong điều kiện đội ngũ còn thiếu, việc bố trí giáo viên phải được tính toán phù hợp với năng lực chuyên môn và yêu cầu thực tế của từng môn học, từng nhiệm vụ.

Cùng với đề xuất bổ sung nhân lực, nhà trường chú trọng bồi dưỡng, phát huy đội ngũ hiện có để mỗi giáo viên có thể đảm nhiệm tốt nhiệm vụ được giao. Quan điểm này được thể hiện rõ trong kế hoạch nhà trường khi xác định xây dựng đội ngũ là một trong những giải pháp quan trọng để đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.

Không chỉ thiếu về số lượng, chất lượng và năng lực đội ngũ cũng cần được quan tâm. Tại Trường THPT Cảm Nhân, 100% giáo viên đạt chuẩn, trong đó có 5 người trên chuẩn.

Nhà trường xác định tiếp tục xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán, tăng cường dự giờ, trao đổi kinh nghiệm, bồi dưỡng thường xuyên và ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp dạy học.

Đây là cách để nguồn nhân lực hiện có được phát huy tốt hơn, thay vì chỉ nhìn vào việc tăng thêm số lượng giáo viên.

Từ thực tiễn toàn tỉnh, yêu cầu thu hút, phát triển và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng rõ nét.

Nghị quyết số 29/2025/NQ-HĐND ngày 9/12/2025 về chính sách thu hút, đãi ngộ, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực giai đoạn 2026 - 2030 tạo cơ sở thu hút giáo viên các môn cần thiết về vùng khó khăn, biên giới; giáo viên trường chuyên, trường dân tộc nội trú và hỗ trợ đào tạo sau đại học.

Tuy nhiên, thu hút người giỏi mới là bước đầu, giữ chân và phát huy năng lực mới là mục tiêu lâu dài.

Chính sách cần gắn với điều kiện làm việc, sinh hoạt, cơ hội phát triển nghề nghiệp, nhất là đối với giáo viên vùng cao, vùng sâu, vùng xa.

Đồng thời, chuyển từ “thu hút người giỏi” sang “thu hút đúng người, đúng vị trí, đúng địa bàn”, ưu tiên các môn khó tuyển, người có năng lực nổi trội và sẵn sàng gắn bó lâu dài với cơ sở.

Một yêu cầu khác có ý nghĩa lâu dài là đổi mới đánh giá và sử dụng đội ngũ theo kết quả thực chất.

Trong giáo dục, năng lực chuyên môn, khả năng đổi mới phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo, đóng góp cho tập thể, khả năng hỗ trợ và dẫn dắt đồng nghiệp cần trở thành những tiêu chí quan trọng trong đánh giá, bố trí, đào tạo, quy hoạch, bổ nhiệm, thăng hạng và khen thưởng.

Điều đó cũng đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực hiện có trước khi đề xuất tuyển mới.

Theo định hướng của tỉnh, cần rà soát khả năng điều tiết, bố trí, điều động, biệt phái giáo viên giữa các địa bàn; nơi thừa tương đối và nơi thiếu cần có cơ chế điều tiết phù hợp.

Với những vị trí thiếu kéo dài, không có nguồn tuyển, cần xác định nguyên nhân để lựa chọn giải pháp như đào tạo tạo nguồn, tuyển dụng, hợp đồng theo quy định, biệt phái hoặc thực hiện chính sách thu hút.

Xa hơn, Lào Cai hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn nhân lực giáo dục thống nhất, gắn với vị trí việc làm và nhu cầu nhân lực.

Đây là bước chuyển từ “quản lý biên chế” sang “quản trị nguồn nhân lực giáo dục dựa trên dữ liệu”, giúp việc tuyển dụng, bố trí, đào tạo và điều tiết đội ngũ sát hơn với nhu cầu thực tế. Bài toán nhân lực giáo dục vì thế đang được nhìn nhận theo hướng toàn diện hơn.

Đối với Lào Cai, xây dựng đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu mới chính là một trong những điều kiện quan trọng để tạo đột phá về giáo dục.

Khi nguồn nhân lực được phân bổ hợp lý, năng lực được phát huy và những người thực sự cần thiết được tạo điều kiện gắn bó lâu dài, mục tiêu đúng người, đúng năng lực, đúng vị trí, đúng địa bàn sẽ không chỉ là định hướng trong quản lý, mà từng bước trở thành giải pháp trực tiếp nâng cao chất lượng giáo dục trên địa bàn tỉnh.