Để mùa hè không còn là nỗi lo đuối nước trẻ em

Liên tiếp những nỗi đau từ sông nước

Chỉ trong vòng ba ngày, hai vụ đuối nước nghiêm trọng tại Phú Thọ và Đắk Lắk đã cướp đi sinh mạng của 9 học sinh, thêm một lần gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ tai nạn đuối nước ở trẻ em mỗi dịp hè. Theo đó, tối ngày 18-5, UBND xã Sông Lô (tỉnh Phú Thọ) xác nhận, lực lượng cứu hộ đã tìm thấy thi thể 5 học sinh bị đuối nước trên sông Lô. Các nạn nhân có độ tuổi từ 13-14 tuổi, đang học cấp 2.

Khu vực xảy ra đuối nước ở tỉnh Phú Thọ. Ảnh: PV

Theo thông tin ban đầu, nhóm 9 thiếu niên rủ nhau đi bắt chim rồi xuống tắm tại khu vực gần Đình Yên Lập, thôn Yên Kiều. Trong lúc vui đùa, 5 em bị cuốn vào vùng nước sâu. Ngay sau khi nhận tin báo, lực lượng chức năng khẩn trương triển khai công tác tìm kiếm. Đến chiều cùng ngày, thi thể các em được tìm thấy trong nỗi đau xót của gia đình và người dân địa phương.

Ngày 19-5, đoàn công tác của Bộ Y tế cùng lãnh đạo địa phương đã tới thăm hỏi, động viên và chia sẻ mất mát với gia đình các nạn nhân. Tại buổi thăm hỏi, lãnh đạo xã Sông Lô cho biết, khu vực xảy ra vụ việc là một nhánh lạch thông ra sông, có nhiều hố sâu hình thành sau quá trình khai thác cát trước đây. Sự thay đổi địa hình lòng sông khiến khu vực này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nhưng lại có bãi cát rộng, thường xuyên thu hút trẻ đến vui chơi.

Điều khiến nhiều người day dứt là phần lớn các nạn nhân đều có biết bơi. Ông Nguyễn Tiến Dũng, Phó Chủ tịch xã Sông Lô cho biết, các nạn nhân chủ yếu là học sinh lớp 6, 7, 8. Dù nhiều cháu biết bơi nhưng chủ yếu là kỹ năng tự phát, chưa được học bài bản về kỹ năng an toàn dưới nước. Khi gặp tình huống hoảng loạn, các cháu ôm, níu nhau nên không thể thoát ra.

Cơ quan chức năng cắm biển cảnh báo nguy hiểm tại khu vực xảy ra vụ việc. Ảnh: PV

Trước đó, chiều 16-5, tại xã Hòa Mỹ (Đắk Lắk), 4 học sinh cũng tử vong do đuối nước sau khi rủ nhau đi tắm sông Bánh Lái. Khu vực xảy ra tai nạn có nhiều đoạn sâu hơn 2m nhưng vẫn thường xuyên có trẻ đến tắm vào mùa hè.

Hai vụ việc liên tiếp xảy ra trong thời gian ngắn khiến dư luận không khỏi xót xa. Theo thống kê, mỗi năm Việt Nam có hơn 2.000 trẻ em tử vong do đuối nước. Riêng năm 2025, số trường hợp trẻ tử vong do đuối nước giảm còn 1.512, song đây vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do tai nạn thương tích ở trẻ em.

Đằng sau những con số ấy là một thực tế đáng suy ngẫm: Nhiều địa phương vẫn tồn tại những "điểm đen" tiềm ẩn nguy cơ nhưng chưa được xử lý triệt để; nhiều gia đình còn chủ quan trong quản lý, giám sát trẻ; không ít trẻ vẫn tự tìm đến ao, hồ, sông, suối như một hình thức vui chơi mùa hè.

Không chỉ dạy bơi, cần dạy kỹ năng sinh tồn dưới nước

Trong nhiều năm qua, dạy bơi được xem là một trong những giải pháp quan trọng. Nhiều địa phương mở lớp học bơi miễn phí, nhiều trường học đưa bơi lội vào hoạt động ngoại khóa. Tuy nhiên, thực tế cho thấy biết bơi chưa đồng nghĩa với việc trẻ an toàn tuyệt đối.

Ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em cho rằng, việc thiếu các biện pháp an toàn tại khu vực sông, suối, ao hồ không chỉ gây nguy hiểm cho trẻ em mà còn tiềm ẩn rủi ro với cả người dân và lực lượng cứu hộ. Do đó, cần khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp như cắm biển cảnh báo, bố trí sẵn thiết bị cứu hộ, đồng thời tăng cường dạy bơi, dạy kỹ năng an toàn trong môi trường nước, kỹ năng cứu hộ và sơ cấp cứu cho trẻ em.

“Không phải ai biết bơi cũng có thể an toàn tuyệt đối, nhưng nếu được trang bị kỹ năng an toàn dưới nước thì khả năng bảo vệ tính mạng sẽ cao hơn rất nhiều”, ông Đinh Anh Tuấn nói.

Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em cho biết, hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế đã ban hành các hướng dẫn, giáo trình liên quan đến dạy bơi và kỹ năng an toàn trong môi trường nước. Tuy nhiên, việc triển khai cần được đẩy mạnh hơn nữa trên phạm vi cả nước.

Đoàn công tác của Bộ Y tế làm việc với lãnh đạo xã Sông Lô. Ảnh: PV

Còn bác sĩ Nguyễn Trọng An, chuyên gia về trẻ em cho biết, đuối nước ở trẻ xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có bốn nhóm chính: Sự chủ quan của người lớn; ý thức chấp hành quy định an toàn còn hạn chế; môi trường sống thiếu an toàn; và tình trạng trẻ thiếu kỹ năng sinh tồn dưới nước.

Theo bác sĩ Nguyễn Trọng An, tại nhiều quốc gia, trẻ em được dạy cách nổi, giữ bình tĩnh, điều chỉnh hơi thở và duy trì sự sống trong khoảng thời gian chờ được cứu hộ. Đây chính là kỹ năng sinh tồn dưới nước. “Khi ngã xuống nước, trẻ em ở nhiều nước biết lặn, biết thở thế nào, biết đứng nước, ngửa đầu lên để làm sao có thể tồn tại ít nhất trong 90 giây, nếu nhiều sẽ được 5 phút. Đây chính là kỹ năng sinh tồn dưới nước. Sau khi sinh tồn được dưới nước rồi thì mới nghĩ đến kỹ năng biết bơi, bơi ếch, bơi sải,… Tiếp đến là kỹ năng cứu đuối như thế nào? Đưa được em bé lên bờ, nếu chẳng may em bé hết thở hay là tim ngừng đập thì các biện pháp hô hấp nhân tạo như thế nào để cứu sống em bé. Đó là những kỹ năng mà chúng ta còn thiếu”, bác sĩ Nguyễn Trọng An phân tích.

Cũng theo các chuyên gia, việc dạy bơi hiện nay cần được tiếp cận toàn diện hơn. Một đứa trẻ biết nổi, biết giữ bình tĩnh và biết duy trì sự sống trong những phút giây nguy cấp có thể tạo nên khác biệt rất lớn khi tai nạn xảy ra.

Chung tay xây dựng “lá chắn” bảo vệ trẻ em khỏi đuối nước

Những năm qua, Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình phòng, chống đuối nước trẻ em với quy mô lớn, đạt được những kết quả tích cực. Tiêu biểu là Chương trình phòng, chống đuối nước trẻ em tại Việt Nam do Chính phủ Việt Nam phối hợp với Quỹ từ thiện Bloomberg triển khai trong suốt 7 năm qua, góp phần bảo vệ và cứu sống hàng trăm nghìn trẻ em.

Theo thống kê, từ năm 2018 đến tháng 3-2026, chương trình đã hỗ trợ hơn 400.000 trẻ em được học bơi an toàn; trong đó hơn 75.000 trẻ được hỗ trợ trực tiếp từ Quỹ từ thiện Bloomberg và hơn 334.000 trẻ từ nguồn vốn đối ứng của chính quyền địa phương. Bên cạnh đó, hơn 52.000 trẻ em được tham gia các lớp học kỹ năng an toàn trong môi trường nước. Đáng chú ý, chương trình đã góp phần giảm 16% tỷ suất tử vong do đuối nước tại các địa phương triển khai.

Không chỉ giảm thiểu nguy cơ tai nạn, chương trình còn tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và kỹ năng trong cộng đồng. Tỷ lệ trẻ biết bơi tại các địa phương can thiệp tăng từ 14,7% lên 46,4%; hơn 1.500 huấn luyện viên bơi được đào tạo cùng hàng nghìn cán bộ cộng đồng được tập huấn kỹ năng an toàn trong môi trường nước.

Tuy nhiên, dù công tác tuyên truyền, giáo dục được triển khai thường xuyên, vẫn còn các vụ đuối nước thương tâm xảy ra, đặc biệt trong mùa hè và mùa mưa bão – thời điểm trẻ em có nhiều hoạt động ngoài trời và nguy cơ tiếp xúc với môi trường nước gia tăng. Thực tế này cho thấy các giải pháp phòng, chống đuối nước cần được triển khai quyết liệt hơn, đồng bộ hơn và đi vào thực chất hơn.

Trước tình hình đó, nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em trước nguy cơ đuối nước, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành công điện hỏa tốc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức liên quan tăng cường triển khai các biện pháp phòng ngừa.

Sông suối, ao hồ trở thành điểm vui chơi của trẻ em, song cũng ẩn chứa không ít hiểm họa rình rập. Ảnh minh họa

Công điện nhấn mạnh, thời gian nghỉ hè và mùa mưa bão sắp tới tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn, thương tích, đặc biệt là đuối nước đối với trẻ em, học sinh. Vì vậy, Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường quản lý, bảo đảm an toàn cho trẻ; đồng thời rà soát, phát hiện và cảnh báo kịp thời các địa điểm tiềm ẩn nguy cơ đuối nước để chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, khắc phục.

Bên cạnh đó, các địa phương cần quan tâm đầu tư cơ sở vật chất phục vụ dạy bơi an toàn, dạy kỹ năng an toàn trong môi trường nước cho trẻ em; tăng cường truyền thông về trách nhiệm của gia đình trong việc quản lý, giám sát trẻ; không để trẻ tự ý tiếp cận các khu vực sông, hồ, ao, suối hoặc nguồn nước tiềm ẩn nguy hiểm.

Thủ tướng cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra việc thực hiện công tác phòng, chống đuối nước tại các cơ sở giáo dục, cơ quan, đơn vị và chính quyền các cấp; đẩy mạnh phổ biến kỹ năng phòng, chống đuối nước tới cha mẹ, học sinh và cộng đồng. Ngành Giáo dục có trách nhiệm rà soát, hoàn thiện chương trình dạy bơi an toàn và tăng cường giáo dục kỹ năng phòng, chống đuối nước trong trường học. Ngành Y tế đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chương trình phòng, chống tai nạn thương tích, đặc biệt tại những địa phương thường xuyên xảy ra tai nạn đuối nước.

Các cơ quan tuyên truyền, đoàn thể và tổ chức xã hội cũng được yêu cầu tăng cường truyền thông, giáo dục kỹ năng phòng, chống đuối nước trong cộng đồng và trường học, tạo sự lan tỏa sâu rộng về ý thức phòng ngừa.

Phòng, chống đuối nước trẻ em không phải là trách nhiệm riêng của ngành y tế hay nhà trường mà cần sự vào cuộc của cả gia đình và toàn xã hội. Theo đó, các bộ, ngành và địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực. Trước hết, cần đổi mới công tác truyền thông tới từng hộ gia đình. Việc tuyên truyền không chỉ dừng ở các khẩu hiệu chung chung mà cần đa dạng hóa hình thức, đưa kiến thức và kỹ năng phòng, chống đuối nước đến gần hơn với phụ huynh, học sinh và người dân. Bên cạnh đó, chủ động rà soát và xóa bỏ các “điểm đen” nguy hiểm để kịp thời cắm biển cảnh báo, rào chắn hoặc bố trí lực lượng cảnh giới; xã hội hóa và phổ cập bơi an toàn, tăng tỷ lệ trẻ em được học bơi an toàn và trang bị kỹ năng sinh tồn trong môi trường nước.

Song song với đó, cần tiếp tục hoàn thiện các mô hình “Ngôi nhà an toàn”, “Trường học an toàn”, “Cộng đồng an toàn”; tăng cường giám sát, bảo đảm an toàn tại các lớp học bơi và phòng ngừa nguy cơ xâm hại trẻ em.

Trong dịp hè, ngành Giáo dục, Văn hóa - Thể thao và tổ chức Đoàn cần phối hợp tạo thêm sân chơi lành mạnh, quản lý hiệu quả hoạt động sinh hoạt của trẻ, hạn chế tình trạng trẻ tự ý đến những khu vực nguy hiểm.Ngoài ra, việc duy trì, cập nhật dữ liệu về tình hình đuối nước tại địa phương cũng cần được chú trọng nhằm phân tích nguyên nhân, nhận diện nguy cơ và xây dựng giải pháp can thiệp phù hợp, hướng tới phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Mỗi kỹ năng được trang bị, mỗi lớp học bơi được mở thêm có thể trở thành “lá chắn” bảo vệ một sinh mạng trẻ thơ. Một mùa hè an toàn, không còn những mất mát đau lòng vì đuối nước cần bắt đầu từ sự quan tâm, giám sát và hành động trách nhiệm của mỗi người lớn ngay từ hôm nay.