Đề nghị quy định về bồi thường nếu AI sai sót khi xác thực sinh trắc học

Sáng 28/9, hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách lần thứ nhất khóa 16 thảo luận về nhóm dự án luật thuộc lĩnh vực an ninh gồm: Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử.

Góp ý vào dự án Luật An ninh dữ liệu, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP Hải Phòng) đánh giá dữ liệu ngày càng gắn với hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và đời sống của người dân, một sự cố làm lộ, làm sai lệch hoặc làm gián đoạn dữ liệu có thể gây hậu quả rất lớn.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga. Ảnh: Media QH

Dự thảo thể hiện rõ nỗ lực tháo gỡ vấn đề trong đó sắp xếp thủ tục thành hai nhóm, giao Bộ Công an làm đầu mối tiếp nhận và yêu cầu sử dụng lại thông tin, hồ sơ, kết quả đã có.

Đại biểu cho rằng, đây là hướng xử lý đúng. Tuy nhiên, hai nhóm thủ tục không có nghĩa chỉ phát sinh hai thủ tục.

Theo bà, vấn đề nằm ở chỗ không phải gọi tên các thủ tục thành mấy nhóm, mà là: một cơ quan, bệnh viện, trường đại học hoặc doanh nghiệp, để đưa một hệ thống dữ liệu vào hoạt động, thực tế phải nộp dữ liệu bao nhiêu lần, chờ bao nhiêu quyết định và chịu tổng chi phí bao nhiêu.

Đại biểu cho rằng, một đạo luật về an ninh dữ liệu chỉ phát huy hiệu quả khi cơ quan quản lý tập trung được nguồn lực vào những rủi ro thật sự nghiêm trọng, còn cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp hiểu rõ mình phải làm gì, làm với ai và kết quả đã được công nhận đến đâu.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (đoàn Lạng Sơn) cho biết, Luật An ninh dữ liệu quy định trong giai đoạn chia sẻ, cung cấp, giao dịch dữ liệu phải áp dụng các biện pháp bảo vệ tương ứng với cấp độ dữ liệu và việc kinh doanh, chuyển nhượng dữ liệu thực hiện theo pháp luật về dữ liệu.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân. Ảnh: Media QH

Thực tế, một tập dữ liệu được chia sẻ, chuyển nhượng hoàn toàn có thể đồng thời chứa dữ liệu cá nhân. Do đó, ông đề nghị làm rõ hơn nguyên tắc áp dụng trong trường hợp này để đảm bảo thống nhất giữa ba luật, tránh phát sinh các cách hiểu khác nhau.

Về bảo vệ quyền và lợi ích của người dùng khi xảy ra sự cố an ninh dữ liệu, dự thảo quy định tương đối cụ thể về báo cáo, xử lý, điều tra và phục hồi dữ liệu sau sự cố. Tuy nhiên, ông đề nghị rà soát thêm: khi sự cố an ninh dữ liệu trực tiếp ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của cá nhân thì người bị ảnh hưởng được thông tin thế nào để chủ động bảo vệ quyền lợi của mình.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu hoặc giao Chính phủ quy định phù hợp về nội dung, phương thức thông tin cho người bị ảnh hưởng, bảo đảm họ biết được nguy cơ liên quan trực tiếp đến dữ liệu của mình, biện pháp cần thực hiện để tự bảo vệ và nhận sự hỗ trợ khi cần thiết.

Đánh giá kỹ mức phạt đến 1,5 tỷ đồng với cá nhân

Góp ý dự án Luật Định danh và xác thực điện tử đại biểu Nguyễn Minh Tâm (đoàn Quảng Trị) cho biết, dự thảo quy định giao dịch điện tử trên các nền tảng số phục vụ hoạt động thuộc lĩnh vực giáo dục, bình dân học vụ số, chứng khoán, viễn thông, ngân hàng, thương mại điện tử, hóa đơn điện tử, kinh doanh vận tải, kinh doanh du lịch, kinh doanh dược, khám bệnh, chữa bệnh, mạng xã hội tại Việt Nam phải được liên kết, xác thực với danh tính điện tử của các chủ thể tham gia.

Bà đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu rà soát lại vì phạm vi quy định rất rộng và bao quát nhiều lĩnh vực có tính chất, mức độ rủi ro khác nhau. Việc quy định như trên đồng loạt có thể dẫn đến chi phí tuân thủ lớn cho doanh nghiệp, phát sinh khó khăn trong tích hợp hệ thống.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm. Ảnh: Media QH

Về mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính, dự thảo quy định mức phạt tiền đến 1,5 tỷ đồng với cá nhân và 3 tỷ đồng với tổ chức. Với địa bàn thuộc các thành phố, khu kinh tế đặc biệt thì mức phạt tiền có thể cao hơn, nhưng tối đa không quá 2 lần mức phạt chung áp dụng đối với cùng hành vi vi phạm.

Mức phạt tiền tối đa này tương thích với đề xuất tại dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính cũng được trình tại kỳ họp thứ 2 tới.

Bà Tâm cho rằng cần rà soát và đánh giá kỹ cả về căn cứ pháp lý và tính tương xứng, tính khả thi.

Bà đề nghị không quy định cụ thể mức phạt tối đa ngay trong luật mà giao cho Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm.

Đại biểu Sùng A Lềnh. Ảnh: Media QH

Đại biểu Sùng A Lềnh (đoàn Lào Cai) quan tâm quy định về trách nhiệm pháp lý khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xác thực sinh trắc học.

Dự thảo luật quy định tổ chức, cá nhân sử dụng kết quả định danh và xác thực từ hệ thống trí tuệ nhân tạo chịu trách nhiệm cuối cùng về quyết định của mình trên cơ sở kết quả đó.

Tuy nhiên, đại biểu Sùng A Lềnh đề nghị cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu và làm rõ tổ chức cung cấp dịch vụ định danh, xác thực AI phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại nếu lỗi xác thực sai xuất phát từ lỗ hổng kỹ thuật hoặc sự cố hệ thống AI của đơn vị cung cấp, trừ trường hợp do lỗi cố ý hoặc gian lận thuộc về người sử dụng.