Để ngư dân 'nói không' với đánh bắt hải sản bất hợp pháp

“Gần dân nhất” của lực lượng Công an cơ sở

Xã Cẩm Trung hiện có 410 tàu cá đã đăng ký thuộc 5 thôn ven biển, trong đó có 8 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên, 48 tàu có chiều dài từ 12m đến dưới 15m và số còn lại có chiều dài dưới 12m.

Thời gian qua, chính quyền địa phương đã phối hợp với các lực lượng chức năng, trong đó nòng cốt là Bộ đội biên phòng và Công an xã, cùng với các thôn triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, rà soát, kiểm tra nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của ngư dân trong chấp hành các quy định về chống khai thác IUU. Nhờ kịp thời tuyên truyền, bám sát các hoạt động của ngư dân nên những tồn tại trong công tác quản lý tàu cá trên địa bàn đã từng bước được tháo gỡ.

Lực lượng Công an cơ sở luôn đồng hành với ngư dân trong việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định.

Thượng tá Trương Văn Thành, Trưởng Công an xã Cẩm Trung cho biết, thực hiện chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định và phát triển bền vững ngành thủy sản, lực lượng Công an xã Cẩm Trung đã phối hợp với Bộ đội biên phòng và chính quyền địa phương tổ chức tổng kiểm kê toàn bộ tàu cá trên địa bàn, đối chiếu với dữ liệu quốc gia để xác định chính xác số lượng, tình trạng hoạt động và phân loại cụ thể từng nhóm tàu. Đặc biệt, chú trọng rà soát các tàu đã bị xóa đăng ký nhưng vẫn còn hoạt động, tàu nằm bờ lâu ngày, tàu hoạt động ngoại tỉnh, tàu đã mua bán nhưng chưa sang tên và tàu không đủ điều kiện hoạt động.

Cùng với đó, xã Cẩm Trung đã chú trọng công tác làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu tàu cá trên hệ thống VNFishbase; bổ sung đầy đủ thông tin chủ tàu và các giấy tờ liên quan. Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân thực hiện thủ tục xuất, nhập cảng qua hệ thống eCDT, khai báo sản lượng khai thác, đánh dấu và kẻ vẽ số đăng ký tàu cá theo quy định. Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp đó, đến nay về cơ bản, các tàu cá đủ điều kiện mới được phép hoạt động, lực lượng Công an tiếp tục cường phối hợp kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ hoạt động tàu cá, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định.

Đối với các tàu cá không đủ điều kiện đánh bắt theo quy định, ngành chức năng tỉnh Hà Tĩnh kiên quyết không cho ra khơi.

Tại xã Yên Hoà, để chống đánh bắt hải sản bất hợp pháp, từ tháng 6/2026 địa phương này đã cho ra mắt mô hình “Tổ cộng đồng nghề cá ven bờ” để kiểm soát, rà soát, đánh giá kết quả triển khai công tác chống khai thác IUU trên địa bàn. Qua hơn 4 tháng hoạt động, mô hình này đã phát huy tác dụng trong việc tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành quy định của pháp luật về khai thác thủy sản; đồng thời rà soát hồ sơ, thông tin tàu cá, kẻ vẽ biển số, cài đặt phần mềm truy xuất nguồn gốc eCTD và các tài liệu liên quan, giúp ngành chức năng chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện phục vụ đoàn thanh tra, kiểm tra toàn diện về công tác chống khai thác IUU trên địa bàn.

Tương tự, tại xã Lộc Hà, địa phương đã phối hợp với Đồn Biên phòng Cửa Sót ra mắt 5 tổ tự quản phòng chống khai thác IUU với 15 thành viên có phương tiện đánh bắt xa bờ. Các tổ tự quản này có nhiệm vụ chính là tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành các quy định của pháp luật về khai thác, phòng chống khai thác IUU; không đưa tàu cá, ngư dân đi khai thác hải sản trái phép tại vùng biển nước ngoài và không môi giới, tiếp tay cho các hành vi phạm pháp.

Ngư dân Hà Tĩnh được hỗ trợ đăng ký tàu đánh cá phục vụ khai thác thủy sản hợp pháp.

Cùng với ra mắt 5 tổ tự quản phòng chống khai thác IUU, xã Lộc Hà cũng đã thành lập ban chỉ đạo chống khai thác IUU và tổ tuyên truyền phòng chống khai thác IUU. Thông qua các mô hình này, công tác giám sát, quản lý hơn 300 tàu thuyền trên địa bàn đã đi vào quy củ, không có phương tiện vi phạm quy định về đánh bắt thuỷ hải sản xa bờ.

Thay đổi từ chính tư duy, nhận thức của ngư dân

Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh, thời gian qua nhờ triển khai toàn diện các giải pháp chống khai thác IUU nên Hà Tĩnh đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Tính đến nay, Hà Tĩnh có 3.883 tàu cá đã được đăng ký và cập nhật lên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Toàn tỉnh hiện có 302 tàu cá được đăng kiểm và còn hạn, 21 tàu cá hết hạn đăng kiểm đã được cập nhật vào danh sách tàu cá không đủ điều kiện hoạt động.

Đến nay, 100% tàu cá đều được cấp giấy phép khai thác thủy sản, 50/53 tàu cá đang hoạt động được cấp Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm trên tàu cá, 100% phương tiện được đánh dấu tàu cá và viết số đăng ký theo quy định. Địa phương này hiện có 3.860 tàu cá đủ điều kiện hoạt động khai thác hải sản; hiện vẫn còn 23 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động do chưa đăng kiểm hoặc chưa có Giấy vệ sinh an toàn thực phẩm đã kiên quyết không cho ra khơi theo quy định.

Nhiều mô hình giúp ngư dân đánh bắt thuỷ sản hợp pháp được ra đời cũng đã hỗ trợ lực lượng chức năng trong việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Đối với các xã, phường có tàu cá hoạt động, tất cả tàu cá đã xác định vị trí nơi neo đậu, phân công cụ thể cán bộ phụ trách theo dõi, quản lý, giám sát hoạt động. Đồng thời, hướng dẫn xóa đăng ký đối với các tàu hư hỏng không thể khôi phục hoặc hoàn thiện thủ tục đối với các tàu cá đủ điều kiện trước khi ra khơi.

Công tác kiểm soát tàu cập, rời cảng cũng như thực hiện hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) và lắp đặt, theo dõi hoạt động thiết bị giám sát hành trình VMS được thực hiện nghiêm túc, đầy đủ. Qua công tác theo dõi, giám sát hoạt động tàu cá trên biển, Hà Tĩnh không có trường hợp vượt ranh giới cho phép trên biển, không có tàu cá, ngư dân vi phạm khai thác hải sản trái phép tại vùng biển nước ngoài; chưa phát hiện các trường hợp môi giới, móc nối cho tàu cá đi khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài.

Từ đầu năm 2026 đến nay, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã tăng cường tuần tra, kiểm soát chặt chẽ các phương tiện khai thác thủy sản. Qua đó, đã phát hiện và xử lý 50 trường hợp vi phạm các quy định của pháp luật trong lĩnh vực thủy sản, xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 620 triệu đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, đã tiến hành xử phạt hành chính 1 vụ việc mất kết nối hành trình, đồng thời xác minh và khép hồ sơ không xử phạt đối với 4 trường hợp theo quy định. Lũy kế từ ngày 1/1/2024 đến nay đã phát hiện, xác minh và hoàn thành xử lý 60 vụ việc.

Để ngư dân "nói không" với khai thác thuỷ sản bất hợp pháp, ngoài việc đẩy mạnh tuyên truyền, ngành chức năng Hà Tĩnh tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm soát kết hợp quản lý, giám sát chặt chẽ hoạt động của tàu cá trên vùng biển ngoài khơi.

Để ngư dân “nói không” với khai thác thuỷ hải sản bất hợp pháp, trong thời gian tới Hà Tĩnh kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện tham gia hoạt động khai thác thủy sản. Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về thủy sản và chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), nhất là các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản theo Nghị định số 246/2026/NĐ-CP ngày 29/6/2026 của Chính phủ.

Ngành chức năng tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên biển, tại cửa lạch, cảng cá và các khu neo đậu tàu cá; đồng thời tăng cường quản lý, giám sát chặt chẽ hoạt động của tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên, bảo đảm duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) 24/7, kể cả trong thời gian neo đậu tại bờ. Đặc biệt, đôn đốc các địa phương và chủ tàu thuyền thực hiện nghiêm quy trình eCDT, hướng tới việc thực hiện eCDT được duy trì thường xuyên, thực chất và đồng bộ trên toàn tỉnh.