Đề Ngữ văn tốt nghiệp THPT gây bất ngờ, khó 'mưa' điểm 9

Sáng 11/6, hơn 1,22 triệu thí sinh cả nước đã hoàn thành bài môn Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Nhiều thí sinh đánh giá đề thi năm nay ở mức vừa sức, không quá khó nhưng vẫn có những yêu cầu đòi hỏi khả năng cảm thụ và diễn đạt tốt.

Trao đổi với Tri thức và Cuộc sống, một số giáo viên cho hay, phần lớn học sinh vẫn có thể hoàn thành bài làm ở mức cơ bản nhờ hệ thống kỹ năng đã được học và rèn luyện. Tuy nhiên, để đạt điểm cao, đặc biệt từ 8,5 điểm trở lên, thí sinh cần có khả năng cảm thụ văn học, tư duy phân tích và năng lực diễn đạt tốt hơn, nhất là khi xử lý văn bản thơ. Sẽ khó có “mưa” điểm 9 giống như mọi năm.

Em Đỗ Phương Linh, học sinh Trường THPT Lômônôxốp (Mỹ Đình, Hà Nội) cho biết, đề thi nhìn chung phù hợp với năng lực của học sinh.

"Em thấy đề năm nay vừa sức. Riêng phần nghị luận văn học về bài thơ, em vẫn làm được đầy đủ các yêu cầu nhưng nếu có thêm thời gian thì em muốn triển khai sâu hơn nữa. Các yếu tố về nội dung, nghệ thuật hay biện pháp tu từ trong bài thơ đều không quá khó để nhận diện và phân tích", Phương Linh chia sẻ.

Hai thí sinh tên Linh tự tin bước ra khỏi phòng thi Ngữ văn.

Theo còn theo nữ sinh Huyền Linh, phần đọc hiểu tương đối dễ tiếp cận. Trong khi đó, nội dung nghị luận xã hội có phần khác với dự đoán của nhiều học sinh trước kỳ thi.

"Câu hỏi năm nay lại đề cập đến khát vọng trở thành 'Steve Jobs của Việt Nam'. Dù bất ngờ nhưng đây vẫn là vấn đề em có thể triển khai được", em nói. Dự đoán về kết quả bài làm, Linh cho rằng mình có thể đạt khoảng từ 7- 8 điểm.

Các thí sinh đến từ Trường THPT Mỹ Đình đánh giá đề vừa sức.

Nhóm thí sinh đến từ Trường THPT Mỹ Đình (Hà Nội) đánh giá, đề thi Ngữ văn năm nay khá dễ hiểu và vừa sức với thí sinh. Các em hoàn thành khoảng 70% bài thi, trong đó tự tin nhất ở câu nghị luận xã hội.

“Dù đề thi không hoàn toàn trùng với dự đoán nhưng vẫn có sự liên quan đến các chủ đề em đã ôn tập như tuổi trẻ và trí tuệ nhân tạo (AI), nhờ đó việc triển khai bài viết khá thuận lợi”, các thí sinh cho hay.

Thí sinh Nguyên Khôi (Trường THPT Đại Mỗ, Hà Nội).

Thí sinh Nguyên Khôi (Trường THPT Đại Mỗ) đánh giá, đề thi vừa sức với thí sinh. Tuy nhiên, vẫn có câu phân hóa. Với riêng câu về hình tượng "Steve Jobs, em không biết nhiều về ông, nhưng em bám sát vào phần "chú giải" từ đề để làm. Các nội dung còn lại, đều mang tính thời sự, bám sát chương trình học. Em hy vọng có thể đạt từ điểm 7.

ThS Đặng Thị Liễu, giáo viên Trường THPT Nguyễn Gia Thiều nhận định, đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm nay không khó, bám sát định hướng chương trình mới và các kỹ năng học sinh đã được học, luyện tập trong quá trình ôn thi.

Theo cô Liễu, điểm đáng chú ý của đề thi năm nay là sự thay đổi về cấu trúc khi chuyển sang dạng gồm đọc hiểu văn bản nghị luận, viết đoạn nghị luận xã hội và bài nghị luận văn học. Đây là một bất ngờ đối với không ít thí sinh cũng như giáo viên bởi nhiều học sinh vẫn kỳ vọng đề thi sẽ có cấu trúc tương tự năm trước.

Đề thi môn Ngữ văn, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

"Tuy nhiên, xét về bản chất, các yêu cầu của đề không vượt quá những gì học sinh được học trong chương trình. Phần đọc hiểu văn bản nghị luận hay các vấn đề đặt ra trong nghị luận xã hội đều khá gần gũi, mang tính thời sự, gắn với những nội dung học sinh quan tâm như công nghệ, AI và các vấn đề của đời sống hiện đại", cô Liễu cho biết.

Theo một số giáo viên, phần gây bất ngờ nhiều nhất là bài nghị luận văn học. Nếu như năm trước học sinh chủ yếu thực hiện bài nghị luận xã hội thì năm nay việc phải viết bài văn khoảng 600 chữ theo hướng phân tích, đánh giá tác phẩm văn học sẽ là thử thách lớn hơn, đặc biệt với những thí sinh theo khối khoa học tự nhiên hoặc không đầu tư nhiều cho môn Ngữ văn.

"Dù vậy, đề không đánh đố. Văn bản được lựa chọn không quá khó, không mang tính triết lý phức tạp hay nhiều tầng nghĩa. Đề chỉ yêu cầu phân tích, trong khi việc phân tích có thể được thực hiện bằng nhiều cách tiếp cận, nhiều góc nhìn khác nhau. Học sinh hoàn toàn có cơ hội thể hiện những cảm nhận, suy nghĩ riêng nếu có lập luận hợp lý", cô Liễu nói.

Cô Liễu cũng cho rằng phần lớn học sinh vẫn có thể hoàn thành bài làm ở mức cơ bản nhờ hệ thống kỹ năng đã được học và rèn luyện. Tuy nhiên, để đạt điểm cao, đặc biệt từ 8,5 điểm trở lên, thí sinh cần có khả năng cảm thụ văn học, tư duy phân tích và năng lực diễn đạt tốt hơn, nhất là khi xử lý văn bản thơ.

"Kiểu bài nghị luận văn học giúp phân hóa thí sinh rõ hơn. Ngoài kỹ năng, học sinh cần có vốn ngôn ngữ, khả năng cảm nhận và diễn đạt tương đối tinh tế. Đây là những yếu tố tạo nên sự khác biệt ở nhóm thí sinh khá, giỏi", cô nhận xét.

Dự đoán về phổ điểm, cô Liễu cho rằng mặt bằng điểm chung có thể dao động trong khoảng từ 7 đến 8 điểm. Trong khi đó, số lượng bài thi đạt từ 8 đến 9 điểm có thể sẽ giảm so với năm trước do yêu cầu của bài nghị luận văn học cao hơn về năng lực cảm thụ và diễn đạt.

"Nếu việc chấm thi được thực hiện tương đối sát đáp án và các tiêu chí đánh giá, điểm 9 sẽ không quá nhiều. So với những năm có bài nghị luận xã hội chiếm tỷ trọng lớn, đề năm nay có khả năng phân loại tốt hơn và hạn chế tình trạng 'mưa điểm cao'", cô Liễu nhận định.

Đồng quan điểm, ThS Lê Hương Giang, giáo viên Trường THPT Đại Mỗ (Hà Nội) nhận định, đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm nay có thể tạo ra sự bất ngờ nhất định đối với thí sinh do thay đổi về cấu trúc và kiểu bài, nhưng các yêu cầu đều nằm trong phạm vi kiến thức, kỹ năng đã được học trong chương trình.

Theo cô Giang, đề thi không mang tính đánh đố, ngữ liệu và các vấn đề đặt ra đều gần gũi, phù hợp với định hướng phát triển năng lực của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đặc biệt, bài nghị luận văn học giúp tăng khả năng phân hóa thí sinh, bởi ngoài kỹ năng làm bài, học sinh cần có năng lực cảm thụ, phân tích và diễn đạt để đạt điểm cao.

Tuy nhiên, theo cô Giang, ở câu nghị luận xã hội liên quan đến hình tượng "Steve Jobs của Việt Nam", đề thi sẽ dễ tiếp cận hơn nếu có thêm phần chú thích hoặc cung cấp một số thông tin nền cần thiết. Bởi trên thực tế, không phải tất cả học sinh đều có cùng vốn hiểu biết về các nhân vật nổi tiếng trong lĩnh vực công nghệ hay khởi nghiệp để có thể nhanh chóng nắm bắt hàm ý của vấn đề được đặt ra.

"Các đề thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 khuyến khích học sinh vận dụng hiểu biết thực tiễn và tư duy cá nhân. Tuy nhiên, với những khái niệm, nhân vật hoặc thuật ngữ mang tính chuyên biệt, việc có thêm thông tin dẫn dắt sẽ giúp thí sinh tiếp cận vấn đề thuận lợi hơn", cô Giang chia sẻ.

Dự đoán về kết quả thi, cô cho rằng phổ điểm môn Ngữ văn năm nay nhiều khả năng tập trung quanh mức trên 7 điểm. Trong khi đó, số lượng bài thi đạt điểm rất cao có thể không nhiều do đề thi có độ phân hóa rõ nét hơn so với một số năm trước.

Mời quý độc giả xem video thí sinh đến từ Trường THPT Mỹ Đình, Hà Nội đánh giá về đề thi Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Thực hiện: Mai Loan.