Để phim độc lập không còn đơn độc

TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (giữa, hàng đầu) tham gia giao lưu, trao đổi kiến thức với các bạn sinh viên trong sự kiện "Từ giảng đường đến hệ sinh thái điện ảnh" trước thềm DANAFF IV. Ảnh: K.NGUYÊN

Bên cạnh thiếu hụt nguồn tài chính, các nhà làm phim độc lập còn phải đối mặt với khâu sản xuất và phát hành. Câu chuyện thực tế làm phim của một đạo diễn độc lập thuộc thế hệ đầu tại Việt Nam Nguyễn Hoàng Điệp ở Hãng phim Ơ kìa Hà Nội là một ví dụ.

Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp cho biết, với những gặt hái thành công quốc tế như giải “Phim hay nhất” (Best Film) tại Liên hoan phim Venice, giải thưởng “Phim dài xuất sắc” tại Liên hoan phim quốc tế Hà Nội, giải “Đạo diễn xuất sắc nhất” tại Liên hoan phim quốc tế Bratislava diễn ra vào năm 2014, bộ phim đầu tay Đập cánh giữa không trung mới bắt đầu có sự đón nhận tích cực hơn của phòng vé trong nước.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện phim thứ hai mang tên 1982 đã trở thành bài học khắc nghiệt về khoảng cách giữa giấc mơ và hiện thực. “Từ trải nghiệm cá nhân, tôi nhận ra rằng điện ảnh độc lập Việt Nam không chỉ cần tài năng và đam mê, mà còn đòi hỏi sự trưởng thành trong tư duy sản xuất, khả năng thích ứng với biến động thị trường, và sự kiên trì xây dựng một ngôn ngữ điện ảnh riêng. Từ Đập cánh giữa không trung đến 1982 là câu chuyện cá nhân nhưng sẽ góp phần phản ánh hành trình tìm kiếm bản ngã, từ đó có thêm những suy tư về vị trí của điện ảnh nghệ thuật Việt Nam trong bối cảnh đương đại”, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp chia sẻ.

DANAFF IV quy tụ nhiều tên tuổi nổi bật của điện ảnh châu Á và Hollywood. Ảnh: NGUYÊN HẢI

Theo đạo diễn Lê Đức Tiến, nguyên Giám đốc Hãng phim truyện Việt Nam và Hãng phim Giải Phóng, dòng phim tác giả và điện ảnh độc lập phát triển là “vũ khí” để Việt Nam bước ra thế giới. Những phim: Bi, đừng sợ!, Đập cánh giữa không trung, Tro tàn rực rỡ, Song Lang, Bên trong vỏ kén vàng, Cu li không bao giờ khóc, Ròm, Mưa trên cánh bướm… không chỉ mang về giải thưởng mà còn khẳng định bản sắc văn hóa Việt giữa dòng chảy điện ảnh hiện đại.

Ngày nay, cộng đồng làm phim độc lập của Việt Nam được mở rộng khi có nhiều đạo diễn trẻ tham gia. Điều này có thể thấy trong các “bữa tiệc” phim ngắn YxineFF hằng năm hay các khóa đào tạo của các trung tâm hỗ trợ và phát triển tài năng điện ảnh. Tuy nhiên, để đưa “đứa con tinh thần” của mình đến với khán giả, các nhà làm phim độc lập phải đối mặt với nhiều thử thách chông gai. Đó là kinh phí sản xuất, phát hành, rạp chiếu, thị hiếu khán giả...

Dẫu khó khăn là vậy, song dòng phim độc lập lại là lựa chọn của nhiều đạo diễn trẻ nhằm “tạo danh” trong làng điện ảnh thông qua những giải thưởng quốc tế. Tuy nhiên, để phim độc lập có vị trí xứng đáng hơn nữa, cần nhiều hơn sự ủng hộ của chính những người làm nghề và khán giả. Đặc biệt, khi các quỹ đầu tư, phát triển điện ảnh của thế giới ngày càng bó hẹp do khủng hoảng kinh tế thì con đường dành cho dòng phim độc lập càng trở nên gập ghềnh hơn.

Dương Anh Quốc là một trong số ít đạo diễn trẻ ở Đà Nẵng mạnh dạn đầu tư làm phim ngắn và tạo được tiếng vang qua bộ phim “Nhà” vào năm 2022. Ảnh: HẠO LƯƠNG

Một quỹ riêng dành cho điện ảnh từ sự hỗ trợ của Nhà nước là điều nên chăng. Là người dành nhiều sự quan tâm, ủng hộ cho dòng phim độc lập, đạo diễn Bùi Thạc Chuyên (với những bộ phim nổi tiếng như Tro tàn rực rỡ; Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối...) trăn trở, cho đến bây giờ, những nhà làm phim tư nhân Việt Nam vẫn còn đang loay hoay tìm kiếm nguồn vốn. “Là một nhà làm phim, chắc không ai muốn bộ phim của mình, thành quả công sức của bao nhiêu người làm ra, nhưng không thể phát hành rộng rãi được. Để xây dựng cơ chế tốt cho phát triển công nghiệp văn hóa, đòi hỏi các cơ quan hữu trách phải có khát vọng thực sự, sự thích ứng, tận tâm, kiên nhẫn và cả lòng dũng cảm”, đạo diễn Bùi Thạc Chuyên nói.

Trong khuôn khổ DANAFF IV, không gian DANAFF Industry Days ra mắt (ngày 30/6) với sự tư vấn của chuyên gia Pháp Jeremy Segay, quy tụ hơn 20 hãng phim quốc tế và 10 hãng phim lớn trong nước, mục tiêu tiếp cận thương mại, đưa phim Việt ra thị trường thế giới. Bên cạnh đó, không gian “DANAFF’s Cinephiles” do đạo diễn Phan Đăng Di khởi xướng phối hợp các trường đại học tại Đà Nẵng hướng tới xây dựng một cộng đồng khán giả trẻ cũng xuất hiện tại liên hoan phim. Đây là các hoạt động tạo điều kiện để các dự án và nhà làm phim Việt Nam tiếp cận nguồn lực đầu tư, kinh nghiệm sản xuất và mạng lưới phân phối quốc tế.