Để rừng gỗ lớn mang lại giá trị bền vững

Người dân đang dần thay đổi tư duy từ trồng keo sang trồng rừng gỗ lớn. Ảnh: HỮU ANH

Thực tiễn từ cơ sở

Trong bức tranh lâm nghiệp của thành phố Đà Nẵng, một cuộc chuyển dịch mang tính bước ngoặt đang diễn ra trên những sườn đồi. Đó là hành trình thay đổi từ thói quen trồng keo ngắn ngày sang phát triển rừng gỗ lớn bền vững. Đây không chỉ là cuộc thay đổi về loài cây trồng, mà là sự thay đổi sâu sắc trong tư duy kinh tế và trách nhiệm với môi trường.

Trong suốt nhiều thập niên, cây keo đã trở thành cây chủ lực kinh tế với nhiều hộ dân. Tuy nhiên, mặt trái của nó đang dần lộ rõ.

Tại tổ dân phố Tà Lang (phường Hải Vân), ông Nguyễn Văn Trung gắn bó với rừng nhiều năm, không giấu nổi sự lo lắng khi nhìn về những cánh rừng keo quanh vùng. Theo ông, sau hơn 30 năm trồng keo liên tục, đất đai đã bị thoái hóa, bạc màu nghiêm trọng. Đáng ngại hơn, mỗi khi mùa mưa bão đến, những cánh rừng keo được khai thác trắng lại trở thành căn nguyên của lũ quét và sạt lở núi.

“Trồng cây gỗ lớn là một hành trình dài, ít nhất phải hơn 10 năm mới được thu hoạch, trong khi người dân lại đối mặt với áp lực tài chính hằng ngày”, ông Trung trăn trở. Theo ông, nút thắt lớn nhất chính là vốn vay. Người dân không đủ chi phí để duy trì và đặc biệt lo ngại không có tiền trả lãi ngân hàng hằng tháng khi cây rừng chưa đến tuổi khai thác. Đây chính là lý do khiến nhiều hộ dân dù muốn đổi thay nhưng vẫn chưa thực sự mạnh dạn bắt tay vào làm.

Tại thôn An Châu (xã Hòa Vang), ông Nguyễn Phan Bốn đang trồng khoảng 6ha keo. Ông thừa nhận, việc khai thác keo sau chu kỳ 5 năm thường xuyên gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường. Xu hướng trồng rừng gỗ lớn đang được chính quyền vận động mạnh mẽ. Bản thân ông Bốn dự định sẽ đăng ký trồng 3ha rừng gỗ lớn.

“Trồng gỗ lớn rất có lợi cho dân, vừa đảm bảo môi trường, vừa có thể cung cấp tín chỉ carbon sau này để tạo nguồn thu bền vững. Nhưng trồng riêng lẻ thì rất khó quản lý, cần phải có kế hoạch đăng ký tập trung theo từng vùng để Nhà nước dễ dàng điều hành và hỗ trợ”, ông Bốn đề xuất.

Quế Phước là xã miền núi với tỷ lệ che phủ rừng đạt 72,26%. Ông Nguyễn Văn Lanh, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, tâm lý “ăn chắc mặc bền” với chu kỳ 4-5 năm của cây keo vẫn còn nặng nề. Đặc biệt, khu vực miền Trung thường xuyên hứng chịu gió bão, khiến người dân lo ngại rừng gỗ lớn với chu kỳ hơn 10 năm sẽ nhiều rủi ro. Kinh tế bị ảnh hưởng trong thời gian dài chờ đợi khai thác là rào cản thực tế mà các hộ dân đang phải cân nhắc. Thời gian đến, địa phương sẽ có chiến lược phát triển lâm nghiệp bền vững, thúc đẩy trồng rừng gỗ lớn.

Rừng gỗ lớn góp phần xây dựng thành phố trở thành đô thị xanh, sinh thái và phát triển bền vững. Ảnh: HỮU ANH

Đòn bẩy từ chính sách hỗ trợ

Nhận diện được những khó khăn và điểm nghẽn từ thực tiễn, thành phố Đà Nẵng đã có những bước đi quyết liệt về mặt chính sách để đồng hành với người dân.

Từ năm 2019, HĐND thành phố Đà Nẵng đã có Nghị quyết số 254/2019/NQ-HĐND nhằm khuyến khích, hỗ trợ người dân chuyển đổi mô hình trồng rừng kinh tế, nâng cao giá trị và phát triển bền vững, nhưng hiệu quả chưa cao, số lượng cá nhân được thụ hưởng còn ít và chưa tạo được động lực mạnh mẽ. Do đó, ngày 11/2/2026, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 03/2026/NQ-HĐND quy định mức đầu tư và hỗ trợ hoạt động lâm nghiệp. Một trong những điểm đáng chú ý của nghị quyết là chính sách hỗ trợ trồng rừng sản xuất gỗ lớn.

Cụ thể, thành phố hỗ trợ 100% mức chênh lệch giữa lãi suất vay thương mại so với lãi suất cho vay tín dụng đầu tư của Nhà nước, tính trên dư nợ thực tế tại thời điểm xem xét hỗ trợ đối với hoạt động trồng rừng gỗ lớn. Đặc biệt, thành phố hỗ trợ 55 triệu đồng/ha/chu kỳ để hộ trồng rừng gỗ lớn mua cây giống, phân bón và chi phí nhân công trồng, chăm sóc rừng.

Chính sách áp dụng cho các loài cây lâm nghiệp (cây gỗ và cây đa mục đích), không bao gồm cây keo và cây bạch đàn. Điều kiện nhận hỗ trợ gồm: có quyền sử dụng đất hợp pháp; cam kết trồng và khai thác khi đạt tiêu chí rừng gỗ lớn; cây giống đảm bảo hồ sơ theo quy định. Người được hỗ trợ được hưởng toàn bộ sản phẩm rừng khi khai thác đúng quy định; đồng thời phải thực hiện đầy đủ các biện pháp kỹ thuật lâm sinh.

Theo đánh giá của ngành nông nghiệp thành phố, Nghị quyết số 03/2026/NQ-HĐND không chỉ bám sát các quy định của Trung ương mà còn có những nội dung khuyến khích cao hơn nhằm thu hút hộ gia đình, cá nhân đầu tư. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra sự công bằng, nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển rừng theo hướng đa giá trị. Việc khuyến khích trồng cây bản địa không chỉ giúp nâng cao thu nhập lâu dài cho người dân thông qua giá trị gỗ chất lượng cao và tiềm năng từ thị trường carbon, mà còn là giải pháp căn cơ để bảo vệ môi trường sinh thái, hạn chế sạt lở và biến đổi khí hậu.

Chính sách hỗ trợ của thành phố đang dần trở thành bệ đỡ vững chắc, giúp nông dân yên tâm hơn trên hành trình chuyển đổi. Những khó khăn về vốn, rủi ro thiên tai vẫn còn đó. Sự tiếp sức kịp thời từ Nghị quyết số 03/2026/NQ-HĐND, niềm tin của người dân đang dần được củng cố. Rừng gỗ lớn sẽ không chỉ là hy vọng về một nguồn thu nhập cao trong tương lai, mà còn là lời cam kết trong việc giữ gìn “vàng xanh” cho thế hệ mai sau, góp phần xây dựng thành phố trở thành đô thị xanh, sinh thái và phát triển bền vững.