Để tâm hồn dân tộc trường tồn

Kỳ 1: Những giá trị làm nên “hồn Việt”

Sinh thời, Bác Hồ kính yêu từng dạy: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Bao năm qua, lời của Bác vẫn là kim chỉ nam cho Đảng ta, dân tộc ta. Nghị quyết số 80 - NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ra đời cũng từ yêu cầu ấy: bảo vệ, bồi đắp và phát huy những giá trị làm nên cốt cách, tâm hồn dân tộc; để văn hóa không chỉ được lưu giữ mà thực sự hiện diện trong đời sống, trở thành nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và động lực phát triển. Từ chủ trương đến hành động, tại Lai Châu, hành trình ấy đang được tiếp nối bằng trách nhiệm của Đảng và sự chung tay của toàn dân, để những giá trị làm nên “hồn Việt” không chỉ được giữ gìn, mà trở thành sức mạnh đưa dân tộc đi tới tương lai.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam thẳng thắn chỉ rõ: sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam vẫn còn những hạn chế, bất cập. Việc tiếp cận và thụ hưởng văn hóa giữa các vùng, miền còn chênh lệch; một số di sản văn hóa có nguy cơ xuống cấp, mai một; công nghiệp văn hóa chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Đáng chú ý, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và các nền tảng số đang làm thay đổi nhanh chóng cách con người tiếp nhận thông tin, giao tiếp và ứng xử. Không gian mạng mở ra cơ hội lớn để lan tỏa những giá trị tốt đẹp, nhưng đồng thời cũng tạo điều kiện để các yếu tố ngoại lai phản cảm, phi văn hóa xâm nhập, gây xung đột giá trị và tác động đến việc giữ gìn, phát huy truyền thống văn hóa dân tộc. Bên cạnh đó, thế giới cũng đang chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng rõ giữa các nền văn hóa, trong đó có cạnh tranh về giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hóa ngày càng mạnh mẽ. Cách mạng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và quá trình hội nhập quốc tế đang đặt ra những yêu cầu mới đối với việc xây dựng con người, môi trường văn hóa và định vị quốc gia.
Đó không chỉ là câu chuyện giữ một lễ hội, một làn điệu dân ca, một nghề truyền thống hay một phong tục đẹp. Sâu xa hơn, đó là bài toán về gìn giữ những giá trị làm nên tâm hồn của một dân tộc. Bởi vậy, Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định phát triển văn hóa, con người Việt Nam trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội; các giá trị văn hóa phải được gắn kết, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội. Từ yêu cầu ấy, ngày 2/7/2026, Thủ tướng Chính phủ Quyết định ban hành Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam.

Hệ giá trị gia đình được xác định gồm: ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh. Gia đình là môi trường đầu tiên hình thành và nuôi dưỡng nhân cách con người, vun đắp tình yêu thương, sự tôn trọng, bình đẳng, chia sẻ, trách nhiệm, hiếu thảo, thủy chung và sự gắn kết giữa các thành viên. Từ gia đình, những giá trị ấy được trao truyền qua các thế hệ, trở thành nền nếp, thành cách ứng xử và dần hình thành nên phẩm chất của mỗi con người.
Chuẩn mực con người Việt Nam được xác định gồm: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo. Đó là sự kết tinh và biểu hiện cụ thể của những giá trị quốc gia, văn hóa và gia đình trong mỗi con người; hướng tới xây dựng con người Việt Nam có lòng yêu nước, tinh thần cộng đồng, ý chí tự lực, tự cường, sống nghĩa tình, trung thực, có trách nhiệm, tôn trọng kỷ cương, không ngừng sáng tạo và có khát vọng vươn lên.
Không thể giữ gìn lòng yêu nước chỉ bằng những lời nhắc nhở. Và cũng không thể xây dựng sự nghĩa tình chỉ bằng những khẩu hiệu. Đương nhiên không thể có một gia đình văn minh nếu mỗi thành viên gia đình không đối xử với nhau một cách tử tế. Và cũng không thể nói văn hóa đã trở thành nền tảng nếu những chuẩn mực tốt đẹp chưa hiện diện trong cách con người sống, làm việc, ứng xử với cộng đồng và với xã hội. Bởi vậy, Quyết định số 1189/QĐ-TTg ngày 2/7/2026 của Thủ tướng không chỉ dừng ở việc xác định các hệ giá trị. Kế hoạch đặt ra yêu cầu thiết lập cơ chế triển khai thông suốt từ Trung ương đến cơ sở, gắn xây dựng, hoàn thiện thể chế với yêu cầu thực hành các hệ giá trị trong thực tiễn; đưa các hệ giá trị thấm sâu vào đời sống xã hội, phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đồng thời, phải xây dựng môi trường văn hóa văn minh, lành mạnh; chủ động ngăn chặn sự suy thoái về đạo đức, lối sống; nâng cao sức đề kháng của người dân trước những tác động tiêu cực. Văn hóa, con người Việt Nam cũng được xác định là nguồn lực nội sinh và lợi thế cạnh tranh quốc gia trong tiến trình hội nhập, gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Từ những định hướng lớn của Đảng ở Lai Châu, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy vừa ban hành Hướng dẫn số 05-HD/BTGTU ngày 17/9/2026 hướng dẫn tuyên truyền hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam để giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp trong văn hóa dân tộc.

(Còn nữa)