Đề thi lại môn Sinh học bám sát chương trình, bảo đảm công bằng cho thí sinh

Ảnh minh họa.

TS. Triệu Anh Trung - Phó trưởng Khoa Sinh học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội: Đề thi duy trì chất lượng phân hóa cao, đảm bảo công bằng cho thí sinh

Cấu trúc đề thi tuân thủ định dạng đề thi tốt nghiệp THPT mới của Bộ GD&ĐT áp dụng đối với Chương trình GDPT 2018, gồm 3 phần.

Phần I kiểm tra diện rộng kiến thức nền tảng, giúp học sinh dễ dàng lấy điểm ở mức độ nhận biết và thông hiểu. Phần II với định dạng câu hỏi hạn chế tình trạng học sinh “khoanh bừa”, đòi hỏi học sinh phải hiểu sâu bản chất sinh học và có tư duy phân tích đa chiều để đạt điểm tối đa ở từng câu hỏi. Phần III là một bước cải tiến đột phá, tiệm cận với dạng câu hỏi tự luận nhưng được chuẩn hóa chấm trắc nghiệm. Học sinh phải tự tính toán, lập luận và đưa ra con số chính xác thay vì lựa chọn từ các phương án có sẵn.

Về mức độ bám sát Chương trình GDPT 2018, tôi đánh giá đề thi bám sát các yêu cầu cần đạt của chương trình. Điểm tiến bộ của đề là loại bỏ các bài tập tính toán di truyền thuần túy, xa rời thực tế và tập trung vào năng lực thực hành, tư duy khoa học, đọc hiểu biểu đồ và xử lí số liệu thực nghiệm. Nội dung đề thi bao phủ đầy đủ các chuyên đề cốt lõi của Sinh học 11 và Sinh học 12 theo chương trình mới.

Đề cũng chú trọng đánh giá nhiều năng lực của học sinh. Về năng lực tư duy thực nghiệm và thực hành, đề lồng ghép các câu hỏi về quy trình thực hành thực tế; học sinh phải thực sự được thực hành trong phòng thí nghiệm mới dễ dàng hoàn thành tốt những câu hỏi dạng này. Về năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn, nhiều câu hỏi gắn liền với thực tế sản xuất và môi trường. Đối với năng lực phân tích số liệu, đồ thị, đề đòi hỏi học sinh phải có kĩ năng khai thác thông tin từ bảng biểu và biểu đồ mới có thể đưa ra đáp án chính xác.

Về mức độ khó và khả năng phân hóa, nhìn chung, đề có độ khó vừa phải ở các câu hỏi lí thuyết cơ bản trong Phần I, nhưng độ thách thức tăng dần và đạt mức độ cao ở Phần II và Phần III. Qua đó, đề có thể phân loại các nhóm đối tượng học sinh khác nhau.

So với đề thi của Kỳ thi tốt nghiệp THPT diễn ra tháng 6/2026, hai đề tương đồng về cấu trúc ma trận đề, thời gian làm bài và tỉ lệ điểm số giữa các phần. Về đánh giá năng lực, cả hai đề đều nhất quán theo định hướng phát triển năng lực của Chương trình GDPT 2018: giảm tải học thuộc lòng, tăng cường đọc hiểu số liệu, sơ đồ sinh thái và các bài toán thực tiễn.

Về mức độ phân hóa, đề thi lần 2 khai thác tư duy phân tích đồ thị và số liệu thực nghiệm. Các câu hỏi đọc hiểu thông tin khoa học đòi hỏi học sinh phải suy luận logic nhiều bước, qua đó tạo sự phân hóa tốt học sinh để hỗ trợ các trường đại học tốp đầu trong công tác tuyển sinh.

Nhìn chung, tôi cho rằng mức độ yêu cầu của hai đề thi là tương đương nhau. Đề thi lần 2 đã hoàn thành mục tiêu bảo đảm tính công bằng cho các thí sinh tham gia thi đợt sau, đồng thời duy trì chất lượng phân hóa cao của Kỳ thi tốt nghiệp THPT.

TS. Triệu Anh Trung.

Ths. Lưu Thị Thanh Tú, Khoa Sinh học - Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM: Đề thi bám sát nội dung chương trình và bảo đảm tính khoa học

Qua đối chiếu mã đề 0427 với đề thi tốt nghiệp THPT tháng 6/2026, tôi nhận thấy đề thi lần này có mức độ đánh giá tương đương với đề thi tháng 6/2026, bám sát nội dung chương trình và bảo đảm tính khoa học.

Ở phần I, nhìn chung các câu hỏi có mức độ biết, hiểu, yêu cầu về năng lực, thời gian đọc, suy luận và hoàn thành tương đương với các câu hỏi tương ứng của đề thi tháng 6. Một số câu có tính mới hơn, không dễ suy luận; một số câu khai thác những khía cạnh mới nhưng vẫn bảo đảm mức độ đánh giá năng lực tương đương. Phần lớn nội dung và ý tưởng khai thác không trùng lặp với đề thi trước.

Đáng chú ý, các câu hỏi có sử dụng bảng biểu vẫn bảo đảm sự tương đương về kiến thức cũng như thời gian cần thiết để đọc bảng biểu, suy luận và hoàn thành câu hỏi. Nhìn chung, dù nội dung và cách khai thác có sự thay đổi, các câu hỏi vẫn bảo đảm mức độ đánh giá và yêu cầu về năng lực tương đương.

Ở phần II, các câu hỏi nhìn chung tương đương với đề thi tháng 6/2026 về thời gian suy luận, mức độ hiểu và vận dụng; phần lớn ý tưởng khai thác không trùng lặp.

Ở phần III, các câu hỏi cũng có mức độ đánh giá tương đương và phần lớn ý tưởng khai thác không trùng lặp. Một câu khác có sự khác biệt nhất định về nội dung đánh giá, nhưng mức độ đánh giá vẫn tương đương.