Để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực dẫn dắt phát triển

Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam

Từ kỳ vọng của giới làm nghề đến động lực sáng tạo mới

Ngay sau khi Nghị quyết được thông qua, trao đổi với Báo Văn Hóa, đại biểu Trịnh Thúy Mùi (Đồng Tháp) bày tỏ niềm vui của những người làm nghề - các nghệ sĩ khi Quốc hội thông qua Nghị quyết, sau khi Nghị quyết số 80 - NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành vào tháng 1 vừa qua.

Theo bà, Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa, chắc chắn sẽ tạo ra khí thế mới, thúc đẩy, khuyến khích các văn nghệ sĩ, những người đang công tác trong lĩnh vực văn hóa có thêm động lực để sáng tác nhiều tác phẩm mới, chất lượng.

Nhìn vào thực tế khi nhiều nghệ sĩ đang có dấu hiệu chững lại, đại biểu Trịnh Thúy Mùi cho rằng Nghị quyết được Quốc hội ban hành sẽ là cơ hội quý giá cho những người làm nghề, hứng thú hơn với việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc.

“Nghị quyết sẽ tạo ra cú hích phát triển mới cho lĩnh vực được xem là nền tảng quan trọng cho sự phát triển chung của đất nước. Nền tảng mà phát triển tốt thì các lĩnh vực khác và toàn xã hội cũng sẽ phát triển vững mạnh”, đại biểu Trịnh Thúy Mùi phân tích.

Đánh giá rằng Nghị quyết đã có nhiều điểm mới và điều quan trọng là đã tạo ra những cơ chế, chính sách mang tính đột phá để có thể tháo gỡ được nhiều điểm nghẽn trong những năm qua, đại biểu cho rằng, những nội dung trong Nghị quyết đã tạo hành lang pháp lý thông thoáng, khơi nguồn để văn hóa có thể chảy trong dòng chảy phát triển chung của đất nước. Từ đó tạo ra nhiều sản phẩm mới, hay hơn, hấp dẫn hơn.

Đi vào những nội dung cụ thể, đại biểu Trịnh Thúy Mùi cho biết, bà ấn tượng với nhiều điểm mới trong Nghị quyết. Chẳng hạn như quy định, Nhà nước thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương. Quỹ hoạt động theo môhình hợp tác công tư, là Quỹ đầu tư mạo hiểm, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả, chống thất thoát, lãng phí vốn.

“Mô hình Quỹ văn hóa, nghệ thuật, ở Việt Nam thì mới nhưng nhiều nước trên thế giới đã áp dụng. Chúng tôi là thành viên của Hiệp hội sân khấu thế giới (ITI) thấy được rằng tất cả các hoạt động về văn hóa, nghệ thuật của họ đều dựa trên cơ sở là nguồn kinh phí của Quỹ, do Nhà nước và chủ yếu là các doanh nghiệp được thụ hưởng các chính sách ưu đãi trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật đóng góp. Một điểm nhân văn nữa trong Nghị quyết là chúng ta đã đưa vào quy định về cơ chế, chính sách bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống và bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm. Đơn cử như mỗi một dân tộc đều có những đặc trưng văn hóa riêng, nhất là tiếng nói, chữ viết. Nếu không có các cơ chế, chính sách khuyến khích bảo tồn thì một ngày nào đó, các di sản này sẽ mất đi và đặc trưng của các dân tộc cũng không còn”, đại biểu Trịnh Thúy Mùi nêu quan điểm.

Bà cũng cho biết, trong nghệ thuật thì nghệ thuật truyền thống được xem là nền tảng cho sự phát triển. Vì thế việc bảo tồn các giá trịnghệ thuật truyền thống là hết sức cần thiết để giữ được nét riêng đặc sắc của văn hóa các vùng, miền. Chẳng hạn khi nói đến miền Nam là nói đến đờn ca tài tử và cải lương, nói đến miền Bắc là nói đến nghệ thuật chèo, nói đến miền Trung là tuồng và dân ca. Nghệ thuật truyền thống chính là chất liệu tạo nên sự đặc sắc trong văn hóa các vùng, miền. Việc đưa ra các cơ chế, chính sách để bảo tồn sẽ giúp cho nghệ thuật truyền thống được tiếp tục hòa vào dòng chảy của đời sống nhân dân, tạo nên đời sống tinh thần phong phú cho người dân khắp mọi miền Tổ quốc.

“Bảo tồn để nghệ thuật truyền thống có cơ sở phát triển. Nếu như toàn dân không bảo tồn nghệ thuật truyền thống thì làm sao chúng ta có được MV Bắc Bling, thu hút tới 306 triệu lượt xem, quảng bá cho hình ảnh đất nước và con người Bắc Ninh nói riêng, Việt Nam nói chung ra thế giới. Thế nên việc Nghị quyết đề ra những cơ chế, chính sách để bảo tồn nghệ thuật truyền thống là rất có ý nghĩa bởi xét cho cùng xã hội dù có phát triển, hiện đại bao nhiêu thì chúng ta cũng cần phải bảo tồn cho các giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống, bởi đó chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững của lĩnh vực văn hóa nói riêng và của đất nước nói chung”, đại biểu Trịnh Thúy Mùi nhấn mạnh.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam

Nghị quyết đã thể chế hóa cơ bản đầy đủ, kịp thời những chủ trương lớn tại Nghị quyết số 80 - NQ/TW của Bộ Chính trị với 10 nhóm chính sách có tính khả thi cao. Đồng thời tiếp tục khẳng định quan điểm phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho tương lai của dân tộc. Thể hiện tư duy đổi mới về huy động nguồn lực để phát triển văn hóa, trong đó nguồn lực Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội và sự tham gia của toàn dân là yếu tố quan trọng.

Nghị quyết đã góp phần thể chế hóa ba vấn đề đột phá của Nghị quyết số 80, đó là thể chế, cơ chế chính sách đột phá để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực phát triển văn hóa đóng vai trò then chốt; chú trọng phát hiện, ươm mầm tài năng, thu hút, trọng dụng nhân tài trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật; tăng cường đầu tư ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số để tạo không gian mới, xung lực mới cho phát triển văn hóa. Đồng thời chú trọng bảo tồn, trao truyền và phát huy các giá trị bản sắc văn hóa truyền thống, đặc sắc văn hóa các dân tộc, nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống; phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa.

Nghị quyết khi được Quốc hội thông qua chắc chắn sẽ có tác động tích cực, tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng để khơi thông các nguồn lực, phát huy sự sáng tạo của các tầng lớp nhân dân, góp phần xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; để văn hóa tiếp tục khẳng định vai trò dẫn dắt, có đóng góp quan trọng và xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

(Bộ trưởng Bộ VHTTDL LÂM THỊ PHƯƠNG THANH)

Thước đo nằm ở thực thi chính sách

Trả lời phỏng vấn Báo Văn Hóa, đại biểu Tạ Đình Thi (Hà Nội) đánh giá cao vai trò của cơ quan chủ trì soạn thảo là Bộ VHTTDL đã khẩn trương, chủ động phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra và các cơ quan liên quan của Quốc hội, các Bộ, ngành để hoàn thiện dự thảo trong thời gian ngắn, trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Theo đại biểu Tạ Đình Thi, quá trình xây dựng Nghị quyết đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trong việc thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, cũng như tinh thần của Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Đại biểu nhấn mạnh, sau khi Nghị quyết được Quốc hội thông qua, vấn đề quan trọng nhất là tổ chức thực hiện hiệu quả. Trong đó, vai trò của Chính phủ, các Bộ, ngành và đặc biệt là các địa phương cần được phát huy với những kế hoạch, hành động cụ thể, nhằm đưa Nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo bước chuyển rõ nét phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Nghị quyết sẽ góp phần xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Ảnh: TH.HÀ

Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam không chỉ hoàn thiện thêm khuôn khổ pháp lý cho lĩnh vực này, mà còn mở ra kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mới, nơi văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, nguồn lực quan trọng của quốc gia. Vấn đề đặt ra không chỉ dừng lại ở chính sách, mà còn là quyết tâm và hiệu quả trong tổ chức thực thi, để những định hướng lớn nhanh chóng lan tỏa vào đời sống, tạo chuyển biến thực chất, bền vững.

Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam đã mở ra khuôn khổ pháp lý và kỳ vọng mới, nhưng giá trị thực tiễn sẽ được đo bằng hiệu quả triển khai. Khi các cấp, ngành và địa phương hành động đồng bộ, quyết liệt, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh dẫn dắt phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới.