Đề Văn thi tốt nghiệp THPT hỏi làm thế nào để có 'Steve Jobs Việt Nam'

Thí sinh tại Hà Nội trong buổi thi môn Ngữ văn, sáng 11/6. Ảnh: Đinh Hà.

Đề thi môn Ngữ văn như sau:

Gợi ý đáp án

Tri Thức - Znews giới thiệu gợi ý đáp án môn Ngữ văn do giáo viên tại Tuyensinh247 thực hiện như sau:

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1: Theo văn bản, trước năm 1440, tri thức được lưu giữ ở: các thư viện, tu viện hoặc sau những cánh cổng sắt của các lâu đài (dưới dạng các cuốn sách chép tay bằng da cừu).

Câu 2: Câu văn chứa đựng bằng chứng là: “Nếu không có những bản in First Folio được xuất bản năm 1443, những vở kịch kinh điển như Macbeth hay Hamlet có lẽ đã tan biến vào hư không ngay sau khi tấm màn nhung của nhà hát Globe khép lại.".

Câu 3:

- “Tài sản bị giam cầm” (đoạn 2): Là cách nói ẩn dụ chỉ tri thức trước năm 1440 bị giới hạn trong phạm vi nhỏ, không được phổ biến rộng rãi đến công chúng, chỉ thuộc về tầng lớp tinh hoa và những người có điều kiện tiếp cận.

- “Nhiên liệu” (đoạn 5): Là cách nói ẩn dụ chỉ vai trò thúc đẩy, tạo động lực mạnh mẽ của tri thức đối với sự phát triển của xã hội. Khi được phổ biến rộng rãi nhờ máy in, tri thức trở thành nguồn lực quan trọng giúp thúc đẩy thời kỳ Phục Hưng, Cách mạng Khoa học và Cách mạng Công nghiệp.

=> Hai hình ảnh đã làm nổi bật sự thay đổi vị thế của tri thức: từ chỗ bị giam giữ, độc quyền trở thành nguồn sức mạnh thúc đẩy sự phát triển của nhân loại.

Câu 4:

Mối liên hệ giữa luận đề và các luận điểm:

- Luận đề: Sức mạnh của công nghệ trong việc giải phóng, nhân bản và lan truyền tri thức, từ đó xoay chuyển, định hình vận mệnh của các quốc gia và nền văn minh thế giới.

- Các luận điểm triển khai luận đề:

+ Trước năm 1440, tri thức bị độc quyền và khó tiếp cận.

+ Máy in Gutenberg phá vỡ sự độc quyền ấy bằng khả năng nhân bản tri thức hàng loạt.

+ Máy in góp phần bảo tồn và lan truyền các giá trị văn hóa.

+ Những quốc gia phát triển in ấn đạt được bước tiến vượt bậc về khoa học, kinh tế và văn minh.

+ Những quốc gia hạn chế in ấn bị trì trệ, tụt hậu.

=> Các luận điểm được sắp xếp phù hợp , từ đó làm sáng tỏ và tăng sức thuyết phục cho luận đề.

Câu 5:

Thí sinh dựa vào nội dung văn bản, chi tiết được đưa và nêu cách hiểu phù hợp.

Gợi ý: Trong bối cảnh cần những đột phá về khoa học công nghệ hiện nay, người trẻ cần sử dụng AI để tạo nên sự cộng hưởng trí tuệ bằng cách:

- Chủ động khai thác AI như một công cụ hỗ trợ học tập, nghiên cứu và sáng tạo tri thức mới.

- Kết hợp giữa kiến thức của bản thân với khả năng xử lí dữ liệu nhanh của AI để nâng cao hiệu quả làm việc.

- Rèn luyện tư duy phản biện, kiểm chứng thông tin thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào AI.

- Tuân thủ các nguyên tắc đạo đức số, sử dụng AI có trách nhiệm, tôn trọng bản quyền và quyền riêng tư.

II. VIẾT

Câu 1:

a. Bảo đảm yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

c. Viết đoạn văn bảo đảm các yêu cầu: Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng, trình bày ý phù hợp theo bố cục của đoạn văn nghị luận.

Gợi ý

1. Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

2. Thân đoạn:

a. Giải thích

“Steve Jobs Việt Nam” là cách nói hình tượng, chỉ những người có tài năng, tư duy sáng tạo, khả năng đổi mới, tạo ra những sản phẩm, công nghệ hoặc đem lại giá trị có ích cho quốc gia và thế giới.

b. Bàn luận

Vai trò của những “Steve Jobs Việt Nam”:

- Thúc đẩy sự phát triển của đất nước trong thời đại số.

- Nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của đất nước trong thời đại số.

- Truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ về tinh thần sáng tạo, khởi nghiệp và cống hiến.

Đưa ra giải pháp “Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?”

* Với cá nhân mỗi người trẻ

+ Nuôi dưỡng đam mê, khát vọng sáng tạo và tinh thần cống hiến.

+ Chủ động học tập, nghiên cứu khoa học, làm chủ công nghệ.

+ Dám nghĩ, dám làm, chấp nhận thử thách để theo đuổi ý tưởng.

* Với gia đình, nhà trường

+ Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực

+ Khuyến khích người trẻ học hỏi, sáng tạo

+ Phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng

* Về phía xã hội:

+ Tăng cường đầu tư cho nghiên cứu khoa học, công nghệ và các quỹ hỗ trợ khởi nghiệp

+ Chế độ phúc lợi hấp dẫn, thu hút nhân tài.

Học sinh lấy dẫn chứng phù hợp

- Mở rộng: Phê phán những người sống thụ động, thiếu ý chí vươn lên, ngại đổi mới

3. Kết đoạn

Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

Câu 2:

a. Bảo đảm yêu cầu về hình thức, dung lượng của bài văn

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận.

c. Viết bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu: Lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận.

Gợi ý:

1. Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận

2. Thân bài:

a. Phân tích nội dung:

* Hình ảnh những chiếc lá trong dòng chảy thời gian và quy luật thiên nhiên

- Cảnh mùa đông hiện tại: "Chiều lạnh cóng", "vườn cây vắng tanh", lá hiện lên với vẻ tàn úa "nâu, đen, rách quăn queo". Đây là giai đoạn cuối của một vòng đời.

- Hồi tưởng về quá khứ của lá: Mùa xuân đón chim chóc, mùa hè che mát cho con người, mùa thu thắp vàng cho lứa đôi.

- Quy luật của tạo hóa"gió bắc đã rứt chúng ta, ném xuống đất bụi". Sự chia lìa, tan tác là điều không thể tránh khỏi của tạo hóa.

* Bức tranh cuộc sống và sự hồi sinh của ngọn lửa

- Hình ảnh chú bé: "bé nhỏ", "lụi hụi", "xuýt xoa". Giữa cái lạnh giá của thiên nhiên, sự xuất hiện của con người mang lại hơi ấm của sự sống.

- Hành động lao động: Chú bé quét lá, gom lá vào bao tải. Những chiếc lá tưởng chừng bỏ đi nay lại trở nên có ích qua bàn tay lao động.

- Không gian gia đình: "Mái bếp tranh", "đợi mẹ đi làm về". Một khung cảnh bình dị, ấm áp tình mẫu tử.

- Những chiếc lá khô trở thành nhiên liệu nhóm lửa. Chúng không mất đi mà hóa thân thành ngọn lửa, thành khói thơm, thành hơi ấm để nấu chín nồi cơm.

- Hình ảnh nhân hóa: Lá "reo phù phù, nhảy nhót". Cái chết của lá không phải là kết thúc, mà là sự bắt đầu của một giá trị mới: sự ấm áp và hạnh phúc gia đình.

- Liên hệ bản thân: Bài học về sự trân trọng những điều nhỏ bé và ý thức về sự cống hiến cho cuộc đời.

b. Giá trị nghệ thuật:

- Xây dựng hình tượng chiếc lá giàu ý nghĩa biểu tượng: Chiếc lá vừa là hình ảnh thực của thiên nhiên vừa tượng trưng cho con người trong hành trình sống và cống hiến.

- Sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ: Nhân hóa, ẩn dụ, điệp cấu trúc, đan xen giữa quá khứ và hiện tại,..

- Kết hợp hài hòa giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm

- Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh: Nhiều từ láy gợi hình, gợi cảm: "lao xao", "lụi hụi", "xuýt xoa", "loạt xoạt". Ngôn ngữ gần gũi nhưng giàu sức biểu đạt.

- Giọng điệu nhẹ nhàng mà sâu lắng.

3. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận.

Thí sinh đánh giá đề vừa sức

Rời phòng thi, Hải Đăng, học sinh THPT Trưng Vương (TP.HCM), nhận xét đề Văn năm nay dễ hơn đề năm 2025, thí sinh dễ dàng đạt trên 7 điểm. Nam sinh đặc biệt ấn tượng với câu 1 của phần viết: “Làm thế nào để có Steve Jobs của Việt Nam”.

Với câu này, Đăng nêu rằng Steve Jobs của Việt Nam có thể là những người không chỉ thành công trong công việc mà còn là những người giỏi giao tiếp, đối nhân xử thế. Hoàn thành bài thi với 6 mặt giấy, Hải Đăng đánh giá bản thân có thể đạt trên 7 điểm.

Bảo An (giữa) ấn tượng với câu hỏi làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam". Ảnh: Thái An.

Chung đánh giá, Bảo An, học sinh trường THPT Lương Thế Vinh, chia sẻ với Tri Thức - Znews rằng đề thi dễ hơn đề thi thử do trường tổ chức. Nhìn chung, nữ sinh nhận xét đề thi năm nay khá vừa sức với mặt bằng chung thí sinh, không có câu hỏi quá hóc búa hoặc khiến thí sinh mất nhiều thời gian suy nghĩ.

Tương tự Hải Đăng, Bảo An cũng ấn tượng với câu 1 của phần viết. Nữ sinh nói đây là câu hỏi mang tính thời sự, vừa gần gũi với người trẻ vừa khơi gợi nhiều ý tưởng sáng tạo khi làm bài.

Là thí sinh đầu tiên ra khỏi điểm thi THCS Trần Duy Hưng, Ngô Diệu Linh (học sinh trường THPT Yên Hòa) cho biết em viết hết 7 mặt giấy. Ngữ văn là môn thế mạnh, Linh đánh giá đề thi vừa sức.

Phần đọc hiểu có ngữ liệu là văn bản nghị luận nên học sinh dễ phân tích, đây đều là những kiến thức chung đã học trên trường. Linh ấn tượng với câu 3 đọc hiểu, yêu cầu giải thích cụm từ, xuất hiện khá ít trong các đề thi gần đây.

ThS Lê Trần Diệu Thu, giáo viên môn Ngữ văn tại Hà Nội, nhận xét đề Văn hay, bám sát định hướng chương trình. Đề không đặt nặng việc ghi nhớ kiến thức hay học thuộc lòng tác phẩm mà tập trung vào khả năng đọc hiểu, tư duy, bày tỏ quan điểm và cảm thụ văn học của người học.

Theo cô Diệu Thu, điểm nổi bật của đề là tính thời sự và hơi thở cuộc sống rất rõ nét. Từ câu chuyện về cuộc cách mạng tri thức do máy in Gutenberg tạo ra, đến vấn đề làm thế nào để Việt Nam có thêm những con người sáng tạo như Steve Jobs, đề thi đã đặt học sinh vào những câu hỏi lớn của thời đại về tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và vai trò của thế hệ trẻ trong sự phát triển của đất nước. Đây là những vấn đề gần gũi với cuộc sống hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và công nghệ đang làm thay đổi thế giới từng ngày.

Bên cạnh đó, đề thi vẫn giữ được vẻ đẹp nhân văn vốn có của môn Ngữ văn. Nếu phần Đọc hiểu và Nghị luận xã hội hướng học sinh tới những khát vọng lớn lao của thời đại thì phần Nghị luận văn học lại đưa các em trở về với những giá trị giản dị nhưng bền vững của cuộc sống qua hình tượng những chiếc lá. Sự kết hợp giữa tư duy thời đại và chiều sâu nhân văn đã tạo nên sự cân bằng, hài hòa cho toàn bộ đề thi.

Cô cho rằng điểm đáng ghi nhận khác là đề không có những câu hỏi đánh đố hay yêu cầu kiến thức quá đặc thù. Học sinh học chắc kiến thức, có kỹ năng đọc hiểu và biết cách trình bày suy nghĩ của mình đều có thể hoàn thành bài thi. Tuy nhiên, đề vẫn có khả năng phân hóa tốt ở những câu hỏi vận dụng và những yêu cầu đòi hỏi chiều sâu tư duy, giúp nhận diện được những học sinh có năng lực nổi bật.

“Nhìn chung, đây là một đề thi vừa mang tầm nhìn của thời đại, vừa giữ được bản sắc của môn Ngữ văn. Đề không chỉ kiểm tra những gì học sinh đã học mà còn khuyến khích các em suy nghĩ về con người, về cuộc sống và về tương lai của đất nước. Đây là một đề thi có chất lượng chuyên môn tốt, phù hợp với mục tiêu đổi mới giáo dục hiện nay và xứng đáng nhận được nhiều đánh giá tích cực”, cô Diệu Thu nhận xét.