Đề xuất cấm sử dụng hòa giải đối với các vụ việc bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em

Sáng 10.8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

Thiết lập “lằn ranh đỏ” trong hòa giải ở cơ sở

Góp ý vào dự thảo Luật, đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho rằng, cần thiết lập “lằn ranh đỏ” trong hòa giải ở cơ sở để bảo vệ đối tượng yếu thế.

Đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng phát biểu. Ảnh: Quốc hội

Theo đại biểu, tại điểm c khoản 1 Điều 3, dự thảo Luật quy định không hòa giải đối với vi phạm pháp luật bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử lý vi phạm hành chính; trong khi khoản 7 Điều 4 quy định nguyên tắc hòa giải không thay thế biện pháp xử lý vi phạm hành chính hoặc xử lý hình sự.

Tuy nhiên, thực tế có nhiều vụ việc phụ nữ, trẻ em bị bạo hành, xâm hại nghiêm trọng nhưng chính quyền cơ sở lại đưa ra hòa giải với tư duy “dĩ hòa vi quý”, “đóng cửa bảo nhau”. Hậu quả là kẻ bạo hành vẫn có thể thoát tội, trong khi nạn nhân tiếp tục bị bạo hành và việc áp dụng các biện pháp bảo vệ khẩn cấp bị trì hoãn.

Do vậy, đại biểu đề nghị quy định tại Điều 3 nguyên tắc nghiêm cấm sử dụng hòa giải đối với các vụ việc bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em, mua bán người; cấm dùng hòa giải làm công cụ để trì hoãn các biện pháp tư pháp bảo vệ nạn nhân.

Đại biểu Bùi Văn Dũng phát biểu

Góp ý về dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu Bùi Văn Dũng (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật và đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến tại Phiên thảo luận ở tổ.

Qua nghiên cứu, đại biểu đã góp ý tập trung vào Điều 21 và Điều 27 - hai điều xác lập quyền của người dân và “điểm dừng” của hòa giải mà theo đại biểu, trong Báo cáo số 675 của Bộ Tư pháp chưa đề cập hoặc đã đề cập nhưng chưa làm rõ.

Đại biểu cho rằng, đây là ranh giới giữa vận động cộng đồng với bảo vệ quyền bằng pháp luật. Nếu quy định không rõ, một cơ chế mềm dẻo có thể làm chậm quyền tiếp cận công lý.

Dừng ngay hòa giải nếu xác định hành vi thuộc phạm vi phải xử lý hình sự hoặc hành chính

Giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, nhiều đại biểu đề nghị cần xác định rõ những mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật nào được hòa giải và trường hợp nào không thuộc phạm vi hòa giải.

Theo Bộ trưởng, về nguyên tắc, các mâu thuẫn, tranh chấp và một số hành vi vi phạm pháp luật có thể được hòa giải ở cơ sở, trừ những trường hợp xâm phạm lợi ích quốc gia, vi phạm điều cấm hoặc đã đến mức phải xử lý về hình sự, hành chính theo quy định của dự thảo luật.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến đại biểu Quốc hội nêu

Một số đại biểu băn khoăn nếu không phân định rõ có thể xảy ra tình trạng hành vi đáng lẽ phải xử lý hình sự hoặc xử lý vi phạm hành chính nhưng lại được đưa ra hòa giải. Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo chia sẻ với những băn khoăn này. Trong luật chỉ có thể quy định những nguyên tắc chung, còn các trường hợp cụ thể sẽ được tiếp tục làm rõ trong nghị định quy định chi tiết.

Theo đó, một số hành vi có dấu hiệu vi phạm nhưng tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp, chưa đủ điều kiện xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự có thể thuộc phạm vi hòa giải.

Đối với một số vụ việc có dấu hiệu tội phạm nhưng thuộc trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại, trong những điều kiện pháp luật cho phép cũng có thể thực hiện hòa giải ở cơ sở.

Một số hành vi liên quan đến phòng, chống bạo lực gia đình nhưng chưa gây hậu quả nghiêm trọng cũng có thể được khuyến khích hòa giải nhằm ngăn chặn tái diễn và hàn gắn các mối quan hệ gia đình.

Đối với người chưa thành niên, một số hành vi vi phạm mà cơ quan có thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng hoặc biện pháp thay thế xử lý hành chính cũng có thể áp dụng những phương thức phù hợp, trong đó có hòa giải ở cơ sở.

Ngoài ra, còn có những vi phạm pháp luật khác mà pháp luật cho phép các bên tự thỏa thuận đối với những vụ việc nhỏ.

Bộ trưởng nhấn mạnh việc áp dụng cụ thể sẽ được tiếp tục hướng dẫn trong các văn bản quy định chi tiết của Chính phủ.

Dự thảo luật cũng đã quy định rõ, nếu trong quá trình hòa giải, hòa giải viên phát hiện hành vi có tính chất nghiêm trọng, đe dọa tính mạng, sức khỏe hoặc xâm phạm bí mật nhà nước thì phải dừng ngay việc hòa giải.

Đối với những trường hợp có cơ sở xác định hành vi thuộc phạm vi phải xử lý hình sự hoặc xử lý vi phạm hành chính, trách nhiệm của hòa giải viên là phải dừng ngay cuộc hòa giải và báo cáo cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý, không chờ đến khi hết thời hạn hòa giải.

Bộ trưởng cho biết, trên cơ sở ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để xác định nội dung nào cần bổ sung, điều chỉnh ngay trong dự thảo luật và nội dung nào cần quy định chi tiết tại văn bản hướng dẫn thi hành.