Đề xuất cấm triệt để thuốc lá điện tử, siết chặt điểm bán thuốc lá

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên họp. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Trình dự thảo luật, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, dự thảo đã bổ sung khái niệm và quy định cấm triệt để đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá đặc chế và thuốc lá khác.

Dự thảo cũng mở rộng hành vi bị cấm gồm: sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp và sử dụng các loại thuốc lá nêu trên; cấm sản xuất, mua bán, xuất nhập khẩu các thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện rời và dung dịch dùng để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cấm bán thuốc lá qua mạng và máy bán tự động; cấm bán trên không gian mạng, nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng số hoặc các phương thức giao dịch điện tử khác.

Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Việc trưng bày thuốc lá tại điểm bán, cũng như tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng dưới mọi hình thức cũng bị cấm. Các cơ sở bán buôn, bán lẻ phải thực hiện kiểm tra căn cước, ứng dụng VNeID hoặc hộ chiếu đối với trường hợp có nghi ngờ người mua chưa đủ 18 tuổi, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà nêu rõ. Bên cạnh đó, việc bán thuốc lá phía ngoài cổng các cơ sở giáo dục, cơ sở y tế trong phạm vi 100m tính từ ranh giới khuôn viên cũng bị cấm.

Tuy nhiên, dự thảo đã bãi bỏ quy định cấp "giấy phép bán thuốc lá" đối với doanh nghiệp, đại lý bán buôn, bán lẻ; bãi bỏ điều kiện, thủ tục cấp phép cơ sở tư vấn, cai nghiện thuốc lá; bãi bỏ thủ tục kiểm soát chấp thuận sản xuất, gia công thuốc lá xuất khẩu vượt quá sản lượng, đồng thời phân cấp thẩm quyền chấp thuận hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp sản phẩm thuốc lá từ Thủ tướng Chính phủ cho Bộ trưởng Bộ Công thương.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Văn hóa và Xã hội do Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Đắc Vinh trình bày sau đó cho biết, ủy ban không đồng tình với việc bãi bỏ giấy phép bán thuốc lá và, cho rằng việc bỏ giấy phép có thể làm gia tăng khả năng tiếp cận thuốc lá và gia tăng người sử dụng, đi ngược lại mục tiêu bảo vệ sức khỏe nhân dân. Cơ quan thẩm tra cũng không đồng ý bỏ kiểm soát sản lượng xuất khẩu (Khoản 6 Điều 21 luật hiện hành), đồng thời bày tỏ quan ngại việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh cai nghiện thuốc lá mà chưa có biện pháp quản lý thay thế.

Cũng theo ông Nguyễn Đắc Vinh, quy định cấm bán thuốc lá trong khoảng cách 100m tính từ cổng trường học, bệnh viện là không khả thi trong thực tế; đề nghị sửa thành cấm bán tại "khu vực tiếp giáp" và giao Chính phủ quy định chi tiết. Ủy ban cũng đề nghị không luật hóa cứng nhắc việc kiểm tra VNeID/căn cước mà nên linh hoạt giao quyền chủ động phương thức xác minh cho người bán, tránh nguy cơ thu thập thông tin cá nhân vượt mức.

Bên cạnh đó, người đứng đầu cơ quan thẩm tra lưu ý, các khái niệm "thuốc lá điện tử", "thuốc lá nung nóng" trong dự thảo còn trùng lắp và có nguy cơ bỏ sót các loại thuốc lá điện tử không chứa nicotine nhưng vẫn gây hại.

Đồng tình với quan điểm của cơ quan thẩm tra, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị tiếp tục rà soát phạm vi điều chỉnh và các khái niệm để đảm bảo luật có tính bao quát, thích ứng với sự xuất hiện nhiều loại thuốc lá mới.

Về hành vi bị nghiêm cấm, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần quy định rõ, minh bạch và có khả năng thực thi; có cơ chế đủ mạnh để phát hiện, xử lý. “Khoản 7 Điều 9 dự thảo quy định cấm bán thuốc lá trên không gian mạng, nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng số... nhưng chưa đồng thời xác định trách nhiệm của chủ thể vận hành nền tảng; cơ chế phát hiện, gỡ bỏ nội dung, tài khoản vi phạm hoặc phối hợp xử lý”, Phó Chủ tịch Nguyễn Hồng Diên phát biểu.

Đại biểu dự họp. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Nhấn mạnh nguyên tắc “ưu tiên sức khỏe hơn lợi ích kinh tế”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi tán thành quan điểm của cơ quan thẩm tra nhằm hạn chế tối đa việc bán thuốc lá và siết chặt các điểm bán (chỉ quy định một số nơi nhất định mới được bán).

“Không nên nghĩ việc bán lẻ thuốc lá là "sinh kế" không thể chạm tới của người dân, bởi thu nhập từ việc này thực tế không bao nhiêu”, ông Phan Văn Mãi nhận định, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát các quy định từ chủ trương đầu tư đến quản lý nhà nước để tránh mâu thuẫn giữa luật này với Luật Đầu tư cũng như các quy định pháp lý khác.