Đề xuất chưa tạm hoãn xuất cảnh người bị giả mạo thông tin đăng ký kinh doanh

Bộ Tài chính đề xuất tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người bị giả mạo thông tin đăng ký kinh doanh khi đáp ứng các điều kiện theo quy định. (Ảnh: CHQ)

Tránh ảnh hưởng quyền lợi người bị giả mạo thông tin

Một cá nhân không đăng ký kinh doanh nhưng thông tin của mình lại xuất hiện trong hồ sơ thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh có thể gặp những rắc rối ngoài ý muốn. Đáng chú ý, khi cơ sở kinh doanh được ghi nhận không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, người có thông tin bị sử dụng trái phép có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các biện pháp quản lý thuế, trong đó có biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Để xử lý tình trạng này, Bộ Tài chính đã đưa vào dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế một quy định liên quan đến các trường hợp bị giả mạo thông tin đăng ký kinh doanh.

Theo Tờ trình của Bộ Tài chính, trong quá trình triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, cơ quan thuế đã tiếp nhận 614 phản ánh của người dân về việc thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép để đăng ký thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Con số này cho thấy việc giả mạo thông tin đăng ký kinh doanh không chỉ là vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân, mà còn có thể kéo theo những vướng mắc trong quản lý thuế.

Thực tế, thông tin đăng ký kinh doanh là một trong những căn cứ để cơ quan quản lý xác định chủ thể có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế. Khi thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, người có tên trong hồ sơ có thể phải thực hiện các thủ tục để chứng minh việc mình không tham gia hoạt động kinh doanh.

Trong khi đó, việc xác minh hành vi giả mạo thông tin cần có thời gian và sự phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền. Nếu chưa có cơ chế xử lý phù hợp trong giai đoạn này, quyền lợi của người dân có thể bị ảnh hưởng trước khi vụ việc được làm rõ.

Theo Bộ Tài chính, việc đề xuất chính sách nhằm có cơ sở xử lý đối với cá nhân bị giả mạo thông tin, đồng thời bảo đảm việc tiếp nhận phản ánh, giải quyết tại cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế quản lý trực tiếp người nộp thuế và cơ quan công an được thực hiện theo đúng quy định.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất cơ chế tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân thuộc trường hợp được quy định tại điểm c khoản 1 Điều 28 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Đối tượng được xem xét theo dự thảo gồm cá nhân bị sử dụng thông tin để đăng ký thành lập doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; cá nhân được xác định là cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Điểm đáng chú ý là dự thảo hướng đến xử lý những trường hợp đang trong quá trình xác minh, thay vì chỉ xem xét sau khi cơ quan chức năng đã có kết luận cuối cùng về việc giả mạo thông tin.

Điều kiện để chưa áp dụng tạm hoãn xuất cảnh

Đây là vấn đề có ý nghĩa thực tế bởi việc xác minh thông tin đăng ký kinh doanh và xử lý các hồ sơ liên quan có thể cần sự tham gia của nhiều cơ quan. Trong khoảng thời gian đó, người dân vẫn có nhu cầu thực hiện các quyền và giao dịch hợp pháp của mình.

Theo khoản 6 Điều 4 dự thảo Nghị quyết, việc tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh không được thực hiện chỉ dựa trên phản ánh của cá nhân về việc bị giả mạo thông tin.

Dự thảo xác định những điều kiện cụ thể để cơ quan thuế có căn cứ xem xét.

Trước hết, cá nhân phải có văn bản đề nghị xử lý việc bị giả mạo thông tin gửi đến cơ quan có thẩm quyền.

Đối với trường hợp đăng ký hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo cơ chế liên thông, cá nhân gửi văn bản đến cơ quan đăng ký kinh doanh.

Đối với trường hợp cá nhân kinh doanh đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế, văn bản đề nghị được gửi đến cơ quan thuế.

Đồng thời, cá nhân phải có văn bản đề nghị cơ quan công an xử lý việc bị giả mạo thông tin.

Điều kiện quan trọng là cơ quan công an đã có ý kiến bằng văn bản về việc tiếp nhận phản ánh, đang trong quá trình giải quyết và gửi văn bản đến cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế quản lý trực tiếp người nộp thuế.

Trên cơ sở đó, cơ quan thuế tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân thuộc trường hợp được quy định trong dự thảo.

Như vậy, cơ chế được đề xuất có sự phân định giữa việc tiếp nhận phản ánh và việc xác định chính thức hành vi giả mạo thông tin. Văn bản của cơ quan công an về việc đang giải quyết phản ánh là căn cứ để xem xét áp dụng chính sách trong giai đoạn xác minh, không phải kết luận cuối cùng rằng đã xảy ra hành vi giả mạo.

Quy định này cũng không đồng nghĩa với việc tự động xóa nghĩa vụ thuế hoặc hủy bỏ những quyết định tạm hoãn xuất cảnh đã ban hành. Phạm vi đề xuất là tạm thời chưa áp dụng biện pháp đối với trường hợp đáp ứng điều kiện được xác định tại dự thảo.

Đáng chú ý, việc xử lý không chỉ liên quan đến cơ quan thuế mà còn có sự tham gia của cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan công an. Điều này đòi hỏi quá trình tiếp nhận, xác minh và trao đổi thông tin giữa các cơ quan phải được thực hiện thống nhất.

Về quyền lợi của người dân, yêu cầu quan trọng là thông tin phản ánh cần được tiếp nhận, xác minh và chuyển đến đúng cơ quan có trách nhiệm, tránh để người có thông tin bị sử dụng trái phép phải tiếp tục chịu những vướng mắc trong thời gian chờ xử lý.

Cùng với chính sách liên quan đến tạm hoãn xuất cảnh, dự thảo Nghị quyết còn đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế thuộc trạng thái 03, tức người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; và trạng thái 06, tức người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Theo số liệu được Bộ Tài chính nêu trong hồ sơ, tính đến ngày 23/10/2026, tổng số người nộp thuế thuộc hai trạng thái này là hơn 2,5 triệu trường hợp. Đây là nhóm đang đặt ra nhiều yêu cầu về rà soát, xử lý dữ liệu và hoàn tất thủ tục quản lý thuế.

Đối với nhóm người nộp thuế này, dự thảo đề xuất một số chính sách về hồ sơ khai thuế, xử phạt vi phạm hành chính và xử lý các trường hợp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục liên quan đến mã số thuế.

Trong đó, người nộp thuế đáp ứng điều kiện được đề xuất không phải nộp hồ sơ khai thuế đối với kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian thuộc diện áp dụng chính sách. Dự thảo cũng quy định các mức phạt tiền giảm theo từng giai đoạn đối với một số hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế, đồng thời xác định những trường hợp không được áp dụng chính sách.

Những nội dung này cho thấy mục tiêu của dự thảo không chỉ là giải quyết một số vướng mắc riêng lẻ, mà còn tạo cơ sở xử lý khối lượng lớn hồ sơ người nộp thuế đang tồn tại trên hệ thống.

Tuy nhiên, đối với trường hợp bị giả mạo thông tin đăng ký kinh doanh, yêu cầu đặt ra có tính chất khác biệt. Đây không đơn thuần là việc người nộp thuế chưa hoàn thành thủ tục, mà còn liên quan đến việc xác định đúng chủ thể có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế.

Vì vậy, việc bổ sung cơ chế tạm thời chưa áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có ý nghĩa trong bảo vệ quyền lợi của cá nhân đang đề nghị cơ quan có thẩm quyền xác minh việc sử dụng trái phép thông tin của mình.

Theo hồ sơ Bộ Tài chính trình lấy ý kiến, dự thảo Nghị quyết dự kiến có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 30/6/2028.

Việc hoàn thiện và ban hành chính sách sẽ tạo thêm cơ sở pháp lý để xử lý những trường hợp phát sinh trong quá trình làm sạch dữ liệu người nộp thuế, đồng thời góp phần bảo đảm các biện pháp quản lý thuế được áp dụng đúng đối tượng, không ảnh hưởng không cần thiết đến quyền lợi hợp pháp của người dân.