Phiên tòa giả định, bài học cảnh tỉnh hiểm họa về ma túy

Thông qua hoạt động này, các em học sinh được tiếp cận kiến thức pháp luật một cách trực quan, nhận diện hiểm họa ma túy và nâng cao ý thức tự bảo vệ mình trước những cạm bẫy của tệ nạn xã hội.

Đưa pháp luật đến gần hơn với học sinh bằng tình huống thực tiễn

Theo đó, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11), ngày 30/10, TAND khu vực 11 - TP.HCM phối hợp với VKSND khu vực 11 - TP.HCM, Phân trại tạm giam Phước Thắng và Trường THCS Thắng Nhất đã phối hợp tổ chức chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hình thức “Phiên tòa giả định”.

Đây là hoạt động thiết thực nhằm thực hiện chủ trương đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh.

Khác với những buổi tuyên truyền pháp luật theo hình thức truyền thống, phiên tòa giả định tái hiện một vụ án có thật, xét xử sơ thẩm công khai các bị cáo Nguyễn Văn Hi, Trần Thế Văn và Nguyễn Phương Ly về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”.

Hội đồng xét xử tại phiên tòa giả định.

Thông qua phiên tòa, các em học sinh được trực tiếp theo dõi trình tự xét xử, hoạt động xét hỏi, tranh luận, luận tội và vai trò của những người tiến hành tố tụng. Những quy định của pháp luật được cụ thể hóa bằng tình huống thực tế, giúp học sinh dễ hiểu, dễ tiếp thu và nhận thức rõ hơn hậu quả pháp lý từ những hành vi vi phạm.

Đáng chú ý, nội dung vụ án phản ánh thực trạng khi một bộ phận thanh, thiếu niên do thiếu sự quản lý, giáo dục của gia đình đã bị lôi kéo vào con đường phạm tội.

Đây cũng là lời cảnh báo về những nguy cơ đang hiện hữu trong môi trường sống của giới trẻ, khi sự tò mò, thiếu hiểu biết, muốn thể hiện bản thân có thể trở thành kẽ hở để các đối tượng xấu lợi dụng, lôi kéo.

Tại phiên tòa, Kiểm sát viên đã thể hiện bản lĩnh, tác phong nghiệp vụ, chủ động xét hỏi, làm rõ tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Đồng thời, phân tích những tác hại nghiêm trọng của ma túy đối với sức khỏe, tương lai của người trẻ cũng như sự an toàn, lành mạnh của môi trường học đường.

Lan tỏa tính nhân văn của pháp luật - nâng cao ý thức tự bảo vệ

Điểm nhấn của chương trình là việc lồng ghép tuyên truyền những nội dung cốt lõi của Luật Tư pháp người chưa thành niên trong quá trình xét xử giả định. Thông qua phần luận tội, tranh tụng, Hội đồng xét xử đã phân tích rõ chính sách nhân đạo của Nhà nước đối với người chưa thành niên phạm tội.

Trong đó, ưu tiên áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng, hạn chế tối đa việc áp dụng hình phạt tù, hướng đến mục tiêu giáo dục, giúp đỡ các em nhận ra sai lầm, sửa chữa hành vi và có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng.

Bên cạnh đó, các quyền cơ bản của người chưa thành niên khi tham gia tố tụng như quyền có người đại diện, quyền được hỗ trợ tâm lý, pháp lý và bảo mật thông tin nhân thân cũng được tái hiện trực quan.

Quang cảnh phiên tòa giả định.

Qua đó, học sinh không chỉ hiểu thêm về trách nhiệm pháp lý mà còn nhận thức rõ những quyền lợi chính đáng của mình khi tham gia các quan hệ xã hội và tố tụng.

Đại diện Hội đồng xét xử và Kiểm sát viên cũng dành thời gian phân tích, nhắc nhở các em về quy định độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng về ma túy.

Việc trang bị kiến thức pháp luật từ sớm có ý nghĩa quan trọng, giúp học sinh nhận diện ranh giới giữa hành vi đúng và sai, tránh tâm lý chủ quan, cho rằng những hành vi vi phạm pháp luật chỉ xuất phát từ sự tò mò hay nhất thời thì sẽ không phải chịu trách nhiệm.

Không dừng lại ở hoạt động xét xử mô phỏng, trong thời gian chờ Hội đồng xét xử nghị án, VKSND khu vực 11 còn tổ chức giao lưu, trực tiếp giải đáp những câu hỏi, thắc mắc của học sinh liên quan đến các vấn đề pháp luật trong đời sống.

Nhiều câu hỏi thiết thực được đặt ra, tập trung vào tác hại của thuốc lá điện tử, những hệ lụy pháp lý khi bị đối tượng xấu rủ rê thử ma túy và quy định về độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự.

Với cách giải thích gần gũi, dễ hiểu, Kiểm sát viên đã giúp các em có thêm kiến thức, kỹ năng nhận diện nguy cơ và chủ động phòng tránh những hành vi có thể đẩy bản thân vào vòng lao lý.

Đại diện VKSND khu vực 11 cho biết: “Phiên tòa giả định là mô hình tuyên truyền sinh động, dễ tiếp cận, giúp hình thành văn hóa tuân thủ pháp luật trong học đường.

Việc kịp thời đưa các quy định mới của Luật Tư pháp người chưa thành niên vào trường học giúp các em học sinh cảm nhận rõ nét sự nhân văn của pháp luật, từ đó nâng cao kỹ năng tự bảo vệ mình và chủ động phòng ngừa vi phạm”.

Có thể thấy, mỗi phiên tòa giả định không chỉ là một buổi phổ biến kiến thức pháp luật mà còn là bài học thực tiễn về trách nhiệm, sự lựa chọn và những hệ quả phải đối mặt khi vi phạm pháp luật.

Đối với lứa tuổi học sinh, những bài học ấy càng có ý nghĩa khi giúp các em nhận thức rằng một phút thiếu suy nghĩ, một lần bị lôi kéo hay thử nghiệm ma túy cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tương lai.

Từ những hoạt động thiết thực này, sự phối hợp giữa các cơ quan tư pháp và nhà trường tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, phòng ngừa tội phạm từ sớm, từ xa.

Qua đó, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, nơi mỗi học sinh không chỉ được trang bị tri thức mà còn hình thành ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật.