Đề xuất cơ chế đặc thù để đẩy nhanh các dự án phục vụ APEC 2027

Tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ nhất, sáng 3/8, Chính phủ trình Quốc hội Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: Media Quốc hội

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Hội nghị cấp cao APEC 2027 được tổ chức tại Đặc khu Phú Quốc là sự kiện chính trị, đối ngoại đặc biệt quan trọng của quốc gia. Theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Chính phủ, toàn bộ các công trình phục vụ hội nghị phải hoàn thành trước thời điểm diễn ra 3-6 tháng để vận hành thử nghiệm, kiểm tra, rà soát tổng thể và bảo đảm các điều kiện tổ chức theo thông lệ quốc tế.

Từ tháng 3/2025, tỉnh An Giang và các nhà đầu tư đã tập trung nguồn lực triển khai đồng thời nhiều dự án trọng điểm phục vụ hội nghị. Tuy nhiên các dự án đều có quy mô lớn, tính chất phức tạp, được triển khai trong thời gian rất ngắn và chịu tác động của nhiều yếu tố như điều kiện thi công trên đảo, vận chuyển vật liệu, máy móc, yêu cầu về quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.

Nếu thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục thông thường về đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường thì phải mất từ 18-36 tháng mới có thể hoàn thành thủ tục để khởi công, không bảo đảm tiến độ theo yêu cầu.

Do yêu cầu cấp bách, UBND tỉnh An Giang và các nhà đầu tư đã triển khai thi công trước một số dự án, công trình khi chưa hoàn tất đầy đủ các thủ tục pháp lý về quy hoạch, đầu tư, đất đai, khoáng sản, xây dựng và môi trường. Điều này dẫn đến nhiều khó khăn trong việc tiếp tục thực hiện dự án cũng như nghiệm thu, thanh toán, quyết toán các khối lượng đã thi công.

Từ thực tiễn đó, Chính phủ đề xuất Quốc hội ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn tại kỳ họp không thường lệ.

Dự thảo Nghị quyết tập trung xử lý các vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, địa chất, khai thác và thu hồi khoáng sản; thủ tục đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư, đầu tư kinh doanh; sử dụng đất; tổ chức thi công xây dựng; nghiệm thu, thanh toán và quyết toán khối lượng công trình.

Đối với các dự án đang thi công, Chính phủ đề xuất cho phép tiếp tục triển khai trong quá trình hoàn thiện thủ tục nhằm bảo đảm tiến độ phục vụ hội nghị. Đối với các dự án đã thực hiện thủ tục pháp lý thì ghi nhận kết quả đã thực hiện.

Các dự án còn phải tiếp tục hoàn thiện thủ tục được áp dụng quy trình đơn giản, rút gọn hoặc cơ chế đặc biệt theo quy định tại Nghị quyết như: Điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc; khối lượng khoáng sản đã khai thác, thu hồi trước khi cấp phép được tính vào tổng khối lượng cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu đã dừng khai thác...

Với dự án đối ứng thuộc hợp đồng BT đã thi công nhưng chưa hoàn tất thủ tục, Chính phủ đề xuất cho phép giao đất từng phần. Giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt.

Công trình thi công dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc. Ảnh: CTTĐT An Giang

Về phía cơ quan thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đồng tình với các nhóm chính sách lớn, song đề nghị làm rõ căn cứ áp dụng thủ tục đặc biệt, bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư công và Luật Đầu tư.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị đánh giá tác động của việc tính tiến độ từ ngày bàn giao mặt bằng và không phải thông báo khởi công, bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành và hiệu quả quản lý Nhà nước.