Đề xuất cơ chế đặc thù khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy

Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác quỹ nhà, đất dôi dư phát sinh sau quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính, bao gồm cả việc sắp xếp các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập. Những nội dung không được quy định tại Nghị quyết tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành.

Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP quy định các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh việc xử lý, khai thác quỹ nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.

Chủ tịch UBND cấp tỉnh được quyết định việc quản lý, khai thác nhà, đất dôi dư

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là trao quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc phạm vi địa phương, kể cả tài sản do các cơ quan Trung ương chuyển giao hoặc địa phương tiếp nhận, thu hồi theo quy định. Việc khai thác phải bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các yếu tố liên quan đến quốc phòng, an ninh và môi trường.

Đối với các cơ sở nhà, đất giao cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà khai thác, việc sử dụng được thực hiện cả trong trường hợp chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận bị thất lạc. Đồng thời, các trường hợp này cũng không phải đáp ứng yêu cầu về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch đô thị, nông thôn khi đưa vào khai thác.

Tổ chức quản lý, kinh doanh nhà được chủ động xây dựng phương án khai thác và báo cáo cơ quan quản lý cấp trên (nếu có) để trình Chủ tịch UBND cùng cấp xem xét. Sau khi được chấp thuận, đơn vị được triển khai ngay phương án mà không phải lập hoặc điều chỉnh Kế hoạch quản lý, khai thác theo quy định tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP, qua đó rút ngắn thời gian đưa tài sản vào sử dụng.

Cho thuê theo niêm yết giá hoặc chào giá cạnh tranh

Nghị quyết quy định việc cho thuê nhà gắn với quyền sử dụng đất do tổ chức quản lý, kinh doanh nhà quản lý sẽ được thực hiện theo phương thức niêm yết giá hoặc chào giá cạnh tranh, thay vì phải đấu giá hoặc đấu thầu như quy định thông thường.

Ngoài các trường hợp chấm dứt hợp đồng theo quy định hiện hành, nếu tổ chức, cá nhân thuê nhà vi phạm các quy định về quốc phòng, an ninh hoặc môi trường thì đơn vị quản lý được quyền chấm dứt hợp đồng và thu hồi tài sản.

Đối với các cơ sở nhà, đất đã được quyết định chuyển giao về địa phương và giao trực tiếp cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà tiếp nhận thì không phải thực hiện lại thủ tục giao tài sản. Sau khi tiếp nhận, đơn vị có trách nhiệm quản lý, khai thác theo quy định.

Trong trường hợp cần điều chỉnh đơn vị quản lý hoặc thay đổi phương án xử lý tài sản để phù hợp với thực tế, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được quyền điều chỉnh các quyết định giao, điều chuyển hoặc chuyển giao đã ban hành.

Thời hạn cho thuê tối đa 10 năm

Theo Nghị quyết, thời hạn cho thuê nhà tối đa là 10 năm và có thể được gia hạn nhiều lần nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Trường hợp địa phương có nhu cầu cho thuê trên 10 năm thì phải thực hiện các thủ tục giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Đơn giá thuê đối với các trường hợp gia hạn trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực sẽ được xác định theo cơ chế quy định tại Nghị quyết.

Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 24/6/2026. Các cơ chế, chính sách đặc thù được áp dụng trong thời hạn 5 năm. Sau thời gian này, những trường hợp đang thực hiện theo Nghị quyết sẽ tiếp tục được triển khai đến khi hoàn thành việc xử lý hoặc hết thời hạn thuê theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.