Đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán

Chiều 3/9, tại Phiên họp thứ sáu, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Cắt giảm thủ tục gắn với hậu kiểm và quản lý rủi ro

Trình bày tóm tắt tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, Luật Chứng khoán hiện hành đã tạo khung khổ pháp lý cơ bản cho thị trường. Tuy nhiên, trước yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, hội nhập và nâng cao năng lực thị trường, một số quy định cần tiếp tục được hoàn thiện.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn trình bày tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Thực tiễn phát triển của giao dịch điện tử, công nghệ, sản phẩm và dịch vụ mới cũng đòi hỏi có cơ sở pháp lý phù hợp, đồng thời tăng cường quản lý, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.

Mục tiêu sửa đổi luật là giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ; thúc đẩy hiện đại hóa, chuyển đổi số; hoàn thiện hành lang pháp lý cho những vấn đề mới; bảo đảm tính thống nhất của pháp luật; nâng cao hiệu lực quản lý, hỗ trợ phát triển và nâng hạng thị trường.

So với luật hiện hành, dự thảo sửa đổi, bổ sung 23 điều, bổ sung mới một điều và giữ nguyên 112 điều.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là luật hóa phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính.

Theo đó, dự thảo cắt giảm điều kiện, hồ sơ về đăng ký hoạt động lưu ký đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; điều kiện đối với ngân hàng thương mại được lựa chọn làm ngân hàng thanh toán; điều kiện, hồ sơ cấp giấy phép thành lập và hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán.

Một số quy định cũng được tiếp tục rà soát, đơn giản hóa, gồm chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng; hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng; hồ sơ đăng ký chào bán trái phiếu chuyển đổi ra công chúng; công bố bản thông báo phát hành; hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng; hồ sơ đăng ký công ty đại chúng và hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán.

Các thủ tục được sửa đổi theo hướng phù hợp với việc xử lý trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, theo tờ trình, việc cắt giảm phải gắn với hậu kiểm, giám sát và quản lý rủi ro.

Dự thảo đồng thời bổ sung, hoàn thiện khung khổ pháp lý nhằm thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Cụ thể, dự thảo bổ sung cơ sở pháp lý cho giao dịch điện tử và bảo đảm an toàn giao dịch điện tử; cho phép giao kết hợp đồng theo pháp luật về giao dịch điện tử; quy định việc ứng dụng công nghệ mới trong cung cấp dịch vụ chứng khoán.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là dự thảo bổ sung Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới, trong giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian. Dự thảo quy định các nguyên tắc về an toàn, điều kiện tham gia, cấp và xử lý giấy chứng nhận, giám sát trách nhiệm và giao dịch trong quá trình thử nghiệm.

Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về các dịch vụ công ty chứng khoán được phép cung cấp khi được cấp phép nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán; tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán; việc cấp chứng chỉ, quản lý, giám sát người hành nghề chứng khoán và hoạt động của quỹ đầu tư chứng khoán.

Chính sách phát triển thị trường chứng khoán cũng được hoàn thiện, trong đó có quy định về phát triển, thu hút nguồn nhân lực trong ngành chứng khoán. Một số tên gọi, thuật ngữ được chuẩn hóa để thống nhất với pháp luật về thanh tra, doanh nghiệp; những quy định không còn cần thiết, trùng lặp hoặc không phù hợp với phương thức quản lý mới được đề xuất bãi bỏ.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Mãi trình bày báo cáo thẩm tra.

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát dự kiến có hiệu lực từ 1/3/2028

Theo dự thảo, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán có hiệu lực từ ngày 1/3/2028, nhằm bảo đảm đủ thời gian chuẩn bị tổ chức thực hiện.

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán.

Theo cơ quan thẩm tra, việc sửa luật nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh; tạo cơ sở cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử, ứng dụng công nghệ mới và phát triển sản phẩm, dịch vụ mới; đồng thời nâng cao tính minh bạch, an toàn, hiệu quả của thị trường chứng khoán trong bối cảnh thị trường được nâng hạng.

Hồ sơ dự án luật cơ bản đáp ứng yêu cầu theo quy định. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ những vướng mắc thực tiễn tương ứng với từng nhóm nội dung sửa đổi; lượng hóa tác động và chi phí tuân thủ; bảo đảm cân bằng giữa cắt giảm tiền kiểm với tăng cường hậu kiểm, bảo vệ nhà đầu tư.

Đối với việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành chủ trương giảm giấy tờ và những điều kiện không còn cần thiết. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cần thuyết minh rõ hơn cơ sở cắt giảm, công cụ hậu kiểm sau khi cắt giảm điều kiện, bảo đảm không làm giảm chuẩn an toàn và không chuyển rủi ro từ khâu tiền kiểm sang nhà đầu tư và thị trường.

Thường trực Ủy ban cũng cơ bản tán thành việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để tạo không gian thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

Song, do chính sách có thể tác động trực tiếp đến tài sản của nhà đầu tư và an toàn thị trường, cơ quan thẩm tra đề nghị luật cần quy định rõ các nguyên tắc cốt lõi về thẩm quyền, đối tượng, phạm vi, quy mô và thời gian thử nghiệm; công bố, cảnh báo rủi ro; bảo vệ dữ liệu, tài sản khách hàng; giám sát, tạm dừng, chấm dứt thử nghiệm, bồi thường và giải quyết tranh chấp.