Đề xuất đóng bảo hiểm xã hội cho người ký hợp đồng lao động dưới 1 tháng

Doanh nghiệp tuyển dụng lao động. Ảnh: T.H.

Theo thông tin từ Bảo hiểm xã hội TP.HCM, cơ quan này đã có văn bản gửi Ủy ban nhân dân thành phố tham gia góp ý sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế và các chính sách liên quan nhằm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, mở rộng diện bao phủ và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người dân.

Bảo hiểm xã hội TP.HCM đưa ra nhiều kiến nghị nhằm mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội và hạn chế tình trạng né tránh nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội của người sử dụng lao động.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là kiến nghị đưa người lao động làm việc theo hợp đồng dưới 1 tháng vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế cho thấy một số doanh nghiệp trong các lĩnh vực xây dựng, vận tải, bảo vệ và dịch vụ đang lợi dụng quy định về hợp đồng ngắn hạn để ký hợp đồng dưới 1 tháng, né tránh trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động.

Theo khảo sát từ dữ liệu quyết toán thuế thu nhập cá nhân giai đoạn 2024-2025 trên địa bàn TP.HCM, có hơn 350.000 lao động thuộc nhóm này.

Đối với lĩnh vực xây dựng, Bảo hiểm xã hội TP.HCM đề xuất tăng cường ràng buộc trách nhiệm của doanh nghiệp sử dụng lao động. Theo đó, trường hợp doanh nghiệp không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động thì cơ quan thuế không quyết toán các khoản chi phí tiền lương và bảo hiểm xã hội khi xác định thu nhập chịu thuế.

Kiến nghị được đưa ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp xây dựng vẫn trả lương theo ngày công, không ký hợp đồng lao động hoặc luân chuyển công nhân qua nhiều công trình để tránh nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội. Khảo sát trên địa bàn TP.HCM cho thấy có hơn 50.000 lao động thuộc nhóm này trong năm 2024, năm 2025.

Bên cạnh đó, cơ quan Bảo hiểm xã hội đề xuất bổ sung tài xế công nghệ và người bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Đây là nhóm lao động phát triển nhanh trong nền kinh tế số, có việc làm và thu nhập tương đối ổn định, nhưng hiện chưa được bao phủ đầy đủ bởi chính sách bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Ngoài ra, Bảo hiểm xã hội TP.HCM cũng đề xuất bổ sung trách nhiệm cung cấp dữ liệu của người sử dụng lao động. Theo đó, doanh nghiệp cần cung cấp cho cơ quan Bảo hiểm xã hội danh sách lao động không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội, báo cáo tài chính, tờ khai quyết toán thuế của doanh nghiệp và cá nhân theo định kỳ, quý, năm; đồng thời thực hiện trả lương qua tài khoản cá nhân cho người lao động.

Việc minh bạch dữ liệu lao động, tiền lương và tài chính sẽ giúp cơ quan quản lý kiểm soát hiệu quả hơn tình trạng chậm đóng, trốn đóng hoặc đóng bảo hiểm xã hội không đúng thực tế.

Cơ quan Bảo hiểm xã hội TP.HCM cũng kiến nghị cho phép tổ chức thu bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh thông qua các đơn vị được cơ quan Bảo hiểm xã hội ủy quyền thu, nhằm tạo thuận lợi trong triển khai chính sách đối với hơn 200.000 hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn.

Một nội dung đáng chú ý nữa liên quan đến chính sách bảo hiểm y tế, là kiến nghị sửa đổi quy định theo hướng người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ bảo hiểm y tế sẽ được hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế.

Hiện nay Nghị quyết số 261/2025/QH15 quy định người tham gia bảo hiểm y tế thuộc hộ cận nghèo và người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.

Tuy nhiên, thực tế phát sinh trường hợp từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng lương hưu và có thẻ bảo hiểm y tế lại chưa thuộc diện được hưởng mức thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh. Điều này dẫn đến những phản ánh, thắc mắc từ người dân.

Vì vậy, Bảo hiểm xã hội TP.HCM cho rằng việc bổ sung người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ bảo hiểm y tế vào nhóm được hưởng 100% chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trong phạm vi được hưởng sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, phù hợp với yêu cầu thích ứng với già hóa dân số, và bảo đảm tính công bằng trong thụ hưởng chính sách.