Đề xuất hai môn thi vào lớp 10: Hướng tới giảm áp lực, học tập toàn diện

Học sinh mong sớm công bố phương án tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2027-2028. Ảnh: Phạm Thảo

Định hướng này nhằm góp phần giảm áp lực thi cử, hạn chế tình trạng học lệch, tạo điều kiện để học sinh có thêm thời gian phát triển năng lực ở nhiều lĩnh vực.

Tại Hà Nội, học sinh lớp 9 đang duy trì nền nếp học tập, đồng thời quan tâm đến những đổi mới có thể áp dụng từ kỳ tuyển sinh năm học 2027-2028.

Giảm môn thi, khuyến khích học tập cân bằng

Dự thảo Thông tư về tiếp nhận học sinh đầu cấp do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố lấy ý kiến đưa ra ba phương thức tuyển sinh lớp 10: Xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp hai hình thức. Với địa phương lựa chọn thi tuyển, dự thảo đề xuất hai môn chung là toán và ngữ văn, thay cho ba môn như quy định hiện hành. Đây là một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của học sinh, phụ huynh và các nhà trường.

Việc giảm số môn thi được kỳ vọng góp phần giảm áp lực ôn tập, giúp học sinh có thêm thời gian củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực ở những môn học khác. Khi không phải dành quá nhiều thời gian cho việc luyện thi nhiều môn, các em có điều kiện cân đối hơn giữa học tập, hoạt động trải nghiệm và rèn luyện thể chất.

Em Trần Nhật Anh, học sinh Trường Trung học cơ sở Nghĩa Tân (phường Nghĩa Đô) cho rằng, nếu kỳ thi tuyển sinh lớp 10 chỉ có hai môn, học sinh sẽ có thêm thời gian tập trung ôn tập toán và ngữ văn, củng cố những phần kiến thức còn chưa vững. Tuy nhiên, theo Nhật Anh, các môn học khác cũng có nhiều kiến thức bổ ích, cần thiết cho quá trình học tập. Vì vậy, em vẫn duy trì việc học đầy đủ các môn, không chỉ để hoàn thành chương trình trung học cơ sở mà còn chuẩn bị nền tảng cho bậc học tiếp theo.

Em Nguyễn Khánh Chi, học sinh Trường Liên cấp Lý Thường Kiệt (phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám) cũng cho rằng giảm số môn thi sẽ giúp học sinh bớt áp lực, có thêm thời gian sắp xếp việc học và ôn tập. Theo Khánh Chi, dù tập trung hơn cho toán và ngữ văn, học sinh vẫn cần chú ý các môn khác bởi mỗi môn đều mang lại những kiến thức, kỹ năng cần thiết. Em mong phương án tuyển sinh sớm được công bố để học sinh và gia đình có định hướng học tập, ôn luyện phù hợp.

Còn cô Phạm Thị Hương, giáo viên Trường Trung học cơ sở Nghĩa Tân (phường Nghĩa Đô) cho rằng dù phương án tuyển sinh lớp 10 có thay đổi, học sinh vẫn cần học đầy đủ các môn theo chương trình. Mỗi môn học đều có vai trò riêng trong việc trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực. Vì vậy, các em cần duy trì việc học cân bằng, không nên chỉ tập trung vào những môn dự kiến thi.

Ghi nhận tại một số trường học trên địa bàn thành phố cho thấy, trong giai đoạn cuối học kỳ I, giáo viên tập trung rà soát kiến thức, hướng dẫn học sinh củng cố những nội dung còn hạn chế. Việc ôn tập được thực hiện song song với dạy học theo chương trình, chú trọng giúp học sinh nắm chắc kiến thức nền tảng và biết vận dụng vào thực tế. Các trường cũng khuyến khích học sinh duy trì nền nếp tự học, chủ động tích lũy kiến thức ở tất cả các môn, chuẩn bị tốt cho chặng đường học tập tiếp theo.

Linh hoạt phương thức, phù hợp điều kiện từng địa phương

Thông tin về đề xuất giảm số môn thi lớp 10, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, điều chỉnh này nhằm bảo đảm quyền học tập, giảm áp lực thi cử và hướng tới phổ cập giáo dục trung học phổ thông.

Hơn 124.000 thí sinh thi vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027 tại Hà Nội. Ảnh: Phạm Thảo

Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở được vào lớp 10 đã tăng từ khoảng 75% lên hơn 80% trong một năm qua. Tại một số địa phương, tỷ lệ này đạt từ 95% đến 97%. Thực tế, khi tỷ lệ này tăng, nhiều địa phương có thể tổ chức xét tuyển học sinh vào lớp 10 thay vì thi tuyển.

Căn cứ điều kiện thực tế, quy mô học sinh và khả năng tiếp nhận, địa phương lựa chọn cách làm phù hợp. Với nơi vẫn cần thi, dự thảo đề xuất tổ chức thi hai môn toán và ngữ văn. Việc giảm môn thi gắn với quan điểm chỉ tổ chức kỳ thi khi cần thiết, không xem thi cử là con đường duy nhất để tuyển học sinh vào lớp 10.

Theo ông Thái Văn Tài, một trong những lý do Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất giảm môn thi là nhằm tránh tạo áp lực và hạn chế tình trạng học sinh tập trung vào những môn được chọn thi. Thực tế cho thấy, khi môn thứ ba được công bố, học sinh thường dành thêm thời gian cho môn đó, có thể ảnh hưởng đến việc học các môn khác. Việc xác định môn thi cũng có thể tác động đến lựa chọn học tập, nghề nghiệp, khiến các em chú ý nhiều hơn đến môn thi thay vì phát triển năng lực toàn diện.

Giảm số môn thi không có nghĩa là thu hẹp nội dung học tập. Theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo, học sinh cần được học tập toàn diện, không coi kỳ thi là đích đến cuối cùng. Quá trình học ở trường cần giúp các em khám phá năng lực, sở thích và phát triển bản thân; kỳ thi chỉ là một trong những hình thức được sử dụng khi cần thiết để tuyển sinh. Vì vậy, dù dự thảo đề xuất hai môn thi, các môn khác vẫn phải được dạy học đầy đủ theo chương trình, không thể xem nhẹ vì không nằm trong phương án thi.

Một nội dung khác được ông Thái Văn Tài đề cập là mở rộng cơ hội vào lớp 10 phải đi cùng trách nhiệm chuẩn bị điều kiện tiếp nhận. Khi tỷ lệ học sinh được học tiếp sau trung học cơ sở tăng, các địa phương cần tính toán quy mô trường lớp, cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên. Nơi đủ điều kiện có thể xét tuyển; nơi vẫn cần thi thì số môn được đề xuất thu gọn. Dù lựa chọn phương thức nào, mục tiêu vẫn là bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh.

Việc sớm có phương án tuyển sinh lớp 10 năm học 2027-2028 sẽ giúp các nhà trường, giáo viên và phụ huynh thuận lợi hơn trong việc định hướng, hỗ trợ học sinh. Trong thời gian này, duy trì nền nếp học tập, bảo đảm các em được trang bị kiến thức đầy đủ ở tất cả các môn vẫn là điều quan trọng.