Đề xuất hỗ trợ tiền, hiện vật nuôi trẻ đến ít nhất 1 tuổi để khuyến khích sinh

Đây là một trong những đề xuất mới tại dự thảo Thông tư Hướng dẫn một số nội dung chính sách khuyến khích, thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số, trong bối cảnh mức sinh của Việt Nam những năm gần đây có xu hướng giảm, bỏ xa mức sinh thay thế.

Đề xuất hỗ trợ tiền/hiện vật cho phụ nữ mang thai, trẻ đến đủ tối thiểu 12 tháng tuổi

Theo đề xuất của Bộ Y tế, các địa phương căn cứ thực tiễn để lựa chọn, quyết định nội dung khuyến khích, hỗ trợ cá nhân, cặp vợ chồng sinh con.

Các hình thức gồm hỗ trợ chi phí sàng lọc dự phòng vô sinh; hỗ trợ tiền, hiện vật cho phụ nữ mang thai; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho trẻ đến đủ tối thiểu 12 tháng tuổi và các nội dung, hình thức phù hợp khác.

Đối với tập thể, thôn, tổ dân phố 3 năm liên tục đạt tỷ lệ phụ nữ sinh con thứ hai từ 50% trở lên được đề xuất UBND cấp xã thưởng, kèm theo biểu dương, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật. Với địa bàn đạt thành tích này trong 5 năm liên tục, được đề xuất UBND cấp tỉnh thưởng, kèm theo biểu dương, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.

Với cấp xã, nếu 3 năm liên tục đạt tỷ lệ phụ nữ sinh con thứ hai từ 50% trở lên được đề xuất UBND cấp tỉnh thưởng, kèm theo biểu dương, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật. Nếu giữ và đưa thành tích lên 5 năm, mức hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật gấp đôi mức 3 năm.

Em bé chào đời tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Ảnh: BVCC

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, để đảm bảo cân bằng tự nhiên, bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ phải sinh 2,1 con, nhưng hiện Việt Nam chỉ đạt khoảng 1,93 con/phụ nữ.

Xu hướng giảm sinh ở Việt Nam được đánh giá đang diễn ra trên diện rộng, kể cả tại các địa phương trước đây có mức sinh cao. Tại nhiều đô thị lớn, đặc biệt khu vực Đông Nam bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, mức sinh xuống rất thấp, kéo dài nhiều năm.

Số liệu năm 2024 cho thấy cả nước có 10 tỉnh/thành có mức sinh thấp hơn mức sinh cả nước gồm Hà Nội, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cà Mau, Cần Thơ, Tây Ninh và TPHCM. Trong đó, TPHCM có mức sinh khoảng 1,43 con/phụ nữ.

Áp lực về chi phí nuôi dạy con, nhà ở, việc làm và cân bằng giữa công việc với cuộc sống gia đình khiến nhiều cặp vợ chồng trì hoãn hoặc không muốn sinh con.

Mức sinh thấp kéo dài sẽ gây hệ lụy nghiêm trọng tới cơ cấu dân số, thúc đẩy nhanh tiến trình già hóa, lực lượng lao động...

Cục Dân số: Mức hỗ trợ tiền mặt chưa đủ tạo động lực mạnh làm thay đổi quyết định sinh thêm con

Để ứng phó với mức sinh thấp, TPHCM hỗ trợ một lần 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi; Hải Phòng hỗ trợ 3 triệu đồng; Tây Ninh 2 triệu đồng; Đồng Nai và Đồng Tháp 1 triệu đồng.

Một số địa phương còn áp dụng chính sách khen thưởng cho xã, phường đạt và vượt tỷ lệ 60% số cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ hai con trong 3 năm hoặc 5 năm liên tục. Nơi thưởng cao nhất là Tây Ninh (200-300 triệu đồng), TPHCM thưởng 30-60 triệu đồng, Đồng Tháp 30-50 triệu đồng, Đồng Nai 20-40 triệu đồng.

Ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế), nhận định tại một số đô thị có chi phí sinh hoạt cao và nuôi dạy con cái gia tăng, mức hỗ trợ bằng tiền mặt đối với phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi còn thấp, chưa đủ để tạo động lực mạnh mẽ làm thay đổi quyết định sinh thêm con.

Trong khi đó, một số quy định về khen thưởng tập thể có tiêu chí rất cao, đặc biệt khó khăn đối với địa bàn miền núi, vùng sâu vùng xa nơi phong tục tập quán còn nặng nề, dẫn đến số lượng đối tượng thực tế được hưởng chính sách còn hạn chế.