Đề xuất một số chức danh chỉ huy quân đội được trưng dụng tài sản khi khẩn cấp

Đại biểu Lương Đình Hưng (Phó Tư lệnh Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam) đánh giá trong dự thảo luật có đưa ra đầy đủ quy định về phân cấp, phân quyền trưng mua, trưng dụng tài sản cho chủ tịch UBND cấp xã trong một số trường hợp.

Đồng thời, dự thảo có đề xuất cho phép người có thẩm quyền ủy quyền phân cấp đối với cấp phó nhằm bảo đảm tính kịp thời trong tình huống cấp bách, trường hợp thật cần thiết xảy ra.

Đại biểu Lương Đình Hưng

Ông Hưng cho rằng để đáp ứng yêu cầu thực tiễn khi xảy ra các tình huống, nhất là khi đất nước trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng, tình huống phòng thủ dân sự cấp cao, tình huống khẩn cấp khác thì cần phải quy định rõ hơn về chủ thể có thẩm quyền trưng mua, trưng dụng tài sản ngay trong luật.

Vì vậy, ông đề nghị bổ sung theo hướng: chỉ huy đơn vị cấp trung đoàn và tương đương trở lên, chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, đồn trưởng Đồn Biên phòng được thẩm quyền trưng mua, trưng dụng; hoặc giao cho Bộ trưởng Quốc phòng thẩm quyền quyết định trực tiếp hoặc phân cấp, phân quyền trong phạm vi quản lý.

Theo ông, đề xuất này nhằm bảo đảm khả năng huy động lực lượng và kịp thời xử lý tình huống trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng trên các địa bàn, khu vực mà lực lượng quân đội được giao nhiệm vụ. 

Đại biểu Trần Đức Thuận (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Quốc hội) cho biết dự thảo luật quy định quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản thuộc một số bộ trưởng, chủ tịch UBND cấp tỉnh, cấp xã trong trường hợp nhất định và người có thẩm quyền theo luật khác, đồng thời không được phân cấp thẩm quyền này.

Ông Thuận cho rằng quy định này là cần thiết để kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng quyền lực nhà nước, bởi trưng mua, trưng dụng là biện pháp hành chính đặc biệt, tác động trực tiếp đến quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của tổ chức, cá nhân.

Đại biểu Trần Đức Thuận

Tuy nhiên, đại biểu Thuận phân tích trong thực tiễn quốc phòng an ninh, nhất là khi xảy ra chiến tranh, thiết quân luật, thảm họa, khủng bố, tình trạng khẩn cấp thì yêu cầu huy động phương tiện, trang bị, công trình, tài sản có thể phát sinh rất nhanh trong khi điều kiện thông tin liên lạc, chỉ huy có thể bị gián đoạn. Theo ông, nếu không có cơ chế xử lý phù hợp trong những tình huống này thì có thể ảnh hưởng đến khả năng ứng phó, thậm chí bỏ lỡ thời điểm quyết định để bảo vệ tính mạng nhân dân và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng an ninh. Vì vậy, ông đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế thực hiện thẩm quyền trong tình huống quốc phòng an ninh đặc biệt cấp bách.

Đồng tình với ý kiến của đại biểu Lương Đình Hưng, ông Thuận cho rằng việc phân định thẩm quyền cũng cần xác định rõ phạm vi, trách nhiệm của người quyết định, cơ chế thông tin, xác nhận và kiểm tra sau khi thực hiện; đồng thời tiếp tục rà soát bảo đảm thống nhất với pháp luật về quốc phòng an ninh, phòng thủ dân sự và tình trạng khẩn cấp.

Đồng quan điểm, đại biểu Lưu Nam Tiến (Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội) tán thành quy định "những thẩm quyền trực tiếp hạn chế quyền tài sản của tổ chức, cá nhân phải được quy định chặt chẽ trong luật", bảo đảm kiểm soát quyền lực và trách nhiệm của người ra quyết định.

Tuy nhiên, đại biểu nhìn nhận trong những tình huống đặc biệt về quốc phòng cần tiếp tục nghiên cứu cơ chế thẩm quyền phù hợp để bảo đảm chủ động, kịp thời trong thực hiện nhiệm vụ.

Đại biểu Lưu Nam Tiến

Luật Quốc phòng quy định: quyền trưng mua, trưng dụng tài sản của người chỉ huy đơn vị quân đội được giao quản lý địa phương cấp tỉnh, thiết quân luật.

"Trong khi đó, tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng và thiết quân luật là những chế định pháp lý khác nhau. Không phải mọi địa bàn, mọi đơn vị thực hiện nhiệm vụ trong chiến tranh hoặc khẩn cấp về quốc phòng đều thuộc về tình trạng thiết quân luật" - ông Tiến phân tích.

Ông cho rằng trong tình trạng khẩn cấp về quốc phòng, một đơn vị quân đội đang thực hiện nhiệm vụ sơ tán nhân dân, cứu chữa người bị thương, thông tin liên lạc bị chia cắt sẽ cần sử dụng ngay phương tiện vận tải dân sự tại chỗ. Trường hợp này, nếu người chỉ huy trực tiếp ở hiện trường chưa được pháp luật trao thẩm quyền trưng dụng thì dù tình huống rất cấp bách, người đó vẫn không thể tự mình ra quyết định trưng dụng hợp pháp. Trong khi đó, việc chậm huy động một phương tiện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của con người và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Vì vậy, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát các cơ chế huy động tài sản theo pháp luật chuyên ngành, trên cơ sở đó nghiên cứu bổ sung thẩm quyền trưng dụng có giới hạn cho một số chức danh chỉ huy quân đội trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng khi thực sự cần thiết và không thể kịp thời có quyết định của người có thẩm quyền thông thường.