Đề xuất người hưởng án treo không được nhận con nuôi

Bộ Tư pháp đang chủ trì xây dựng Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) nhằm khắc phục những vướng mắc, khó khăn sau hơn một thập kỷ thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2010, đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính cũng như đảm bảo lợi ích tốt nhất cho người được nhận làm con nuôi.

Người đang hưởng án treo không được nhận con nuôi

Tại dự thảo chính sách của Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), Bộ Tư pháp đề xuất bổ sung quy định: Người bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo và đang trong thời gian thử thách sẽ không được nhận con nuôi.

Lý do, theo điểm c khoản 2 Điều 14 Luật Nuôi con nuôi, người đang chấp hành hình phạt tù không được nhận con nuôi. Tuy nhiên, thực tiễn phát sinh trường hợp người nhận con nuôi bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo và đang trong thời gian thử thách.

Khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự quy định, trong thời gian thử thách, nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo Luật Thi hành án hình sự từ 2 lần trở lên, Tòa án có thể buộc chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo. Khi đó, người nhận con nuôi sẽ không còn đủ điều kiện, ảnh hưởng đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ.

Trong khi đó, Luật Nuôi con nuôi hiện hành chưa quy định trường hợp người hưởng án treo trong thời gian thử thách không được nhận con nuôi, dẫn đến cơ quan giải quyết thủ tục hành chính chưa có cơ sở pháp lý để từ chối hồ sơ.

Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) đề xuất bổ sung nhiều quy định mới. Ảnh minh họa: NGUYỄN TÂN

Đồng bộ thủ tục nuôi con nuôi trong nước và có yếu tố nước ngoài

Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) đề xuất bổ sung quy định về việc xác nhận người đủ điều kiện nhận con nuôi và trẻ em đủ điều kiện làm con nuôi trong nước, nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý hiện hành và bảo đảm sự thống nhất với thủ tục nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.

Theo quy định hiện hành tại khoản 1 Điều 22 Luật Nuôi con nuôi năm 2010, đối với nuôi con nuôi trong nước, UBND cấp xã tổ chức đăng ký khi xét thấy người nhận con nuôi và người được giới thiệu làm con nuôi đáp ứng đủ điều kiện theo luật. Trước khi đăng ký, cơ quan này thực hiện việc đánh giá điều kiện của các bên.

Trong khi đó, với nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, người nhận con nuôi phải được cơ quan có thẩm quyền của nước nơi thường trú cho phép, đồng thời xác nhận đáp ứng điều kiện theo pháp luật nước ngoài. Trên cơ sở đó, cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam tiếp tục đối chiếu, đánh giá theo quy định trong nước.

Đối với trẻ em Việt Nam được cho làm con nuôi ở nước ngoài, Luật hiện hành giao Sở Tư pháp kiểm tra hồ sơ, lấy ý kiến các bên liên quan và đề nghị Công an cấp tỉnh xác minh nguồn gốc đối với trẻ em bị bỏ rơi. Sau khi hoàn tất xác minh, nếu đủ điều kiện, Sở Tư pháp thực hiện xác nhận theo mẫu quy định.

Dự thảo cho rằng, hiện chưa có sự tương đồng giữa hai thủ tục do pháp luật chưa quy định việc xác nhận người đủ điều kiện nhận con nuôi và trẻ em đủ điều kiện làm con nuôi trong nước. Khoảng trống này khiến việc giải quyết chưa chặt chẽ, chưa nâng cao trách nhiệm của UBND cấp xã, đồng thời thiếu tính liên thông với thủ tục có yếu tố nước ngoài.

Điểm mới đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung quy định về xác nhận điều kiện đối với cả người nhận con nuôi và trẻ em trong trường hợp nuôi con nuôi trong nước, qua đó bảo đảm thống nhất về quy trình giữa hai hình thức nuôi con nuôi.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh thẩm quyền xác minh nguồn gốc trẻ em bị bỏ rơi. Theo đó, việc xác minh không chỉ áp dụng với trường hợp nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài mà cần thực hiện trong cả trường hợp trong nước. Đồng thời, trong bối cảnh không còn Công an cấp huyện và Công an cấp xã được tăng cường thẩm quyền, việc tiếp tục giao Công an cấp tỉnh thực hiện xác minh được cho là không còn phù hợp thực tiễn, cần được sửa đổi.