Đề xuất phân cấp mạnh trong quản lý nguồn lực các Chương trình Mục tiêu quốc gia

Chiều 22/9, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết 46/2026 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, lấy ý kiến các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương.

Theo ông Nguyễn Đức Chi, dự thảo Nghị định được xây dựng theo hướng tích hợp các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ trong một nghị định, nhằm bảo đảm hệ thống cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình đầy đủ, đồng bộ, thống nhất; hạn chế phát sinh nhiều văn bản, tạo thuận lợi trong quá trình triển khai.

Sau khi thẩm định, dự thảo Nghị định quy định 5 nhóm nội dung chủ yếu.

Thứ nhất, mục tiêu, chỉ tiêu, phạm vi, đối tượng và nhiệm vụ của Chương trình sau khi hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ hai, cơ chế, chính sách thực hiện các nhiệm vụ theo từng lĩnh vực, nhóm đối tượng; cơ chế đầu tư xây dựng, hỗ trợ phát triển sản xuất và thực hiện các chính sách hỗ trợ.

Thứ ba, cơ chế huy động, phân bổ, giao, điều chỉnh, quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán nguồn lực; nội dung chi, mức chi, mức hỗ trợ và thủ tục hành chính.

Thứ tư, phân cấp, phân quyền; trách nhiệm của các cơ quan Trung ương, địa phương; công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá, báo cáo và quản lý cơ sở dữ liệu của Chương trình.

Thứ năm, hiệu lực thi hành; việc thay thế, bãi bỏ hoặc tiếp tục áp dụng các văn bản liên quan; xử lý chuyển tiếp đối với nhiệm vụ, dự án, dự toán, hợp đồng, tài sản và đối tượng thụ hưởng đã được phê duyệt trước khi Nghị định có hiệu lực, bảo đảm Chương trình được thực hiện liên tục, không tạo khoảng trống pháp lý.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Nghị định được rà soát theo hướng không làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên của Chương trình.

Cơ quan soạn thảo đồng thời làm rõ cơ chế lập, phân bổ, giao, điều chỉnh kế hoạch, dự toán; tỷ lệ đối ứng; nội dung, định mức chi, mức hỗ trợ; thanh toán, quyết toán; thẩm quyền xử lý những nội dung chưa có mức chi, mức hỗ trợ và giới hạn sử dụng ngân sách Trung ương của Chương trình.

Các quy định được rà soát, bảo đảm phù hợp với pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công và yêu cầu phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình.

Dự thảo Nghị định cũng quy định việc thay thế, bãi bỏ hoặc tiếp tục áp dụng các văn bản liên quan; xử lý chuyển tiếp đối với nhiệm vụ, dự án, dự toán, hợp đồng, tài sản và đối tượng thụ hưởng đã được phê duyệt trước khi Nghị định có hiệu lực, nhằm bảo đảm Chương trình được triển khai liên tục, không tạo khoảng trống pháp lý.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi báo cáo tại cuộc họp.

Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Nghị định tiếp tục kế thừa cơ chế thực hiện các dự án đầu tư xây dựng quy mô nhỏ, có tính chất kỹ thuật đơn giản và có sự tham gia của người dân.

Các tiêu chí xác định dự án, báo cáo kinh tế - kỹ thuật, thẩm quyền quyết định đầu tư, lựa chọn nhà thầu, quản lý thi công, thanh toán, quyết toán, vận hành và bảo trì công trình được chỉnh lý, bảo đảm thống nhất với pháp luật về xây dựng, đấu thầu và quản lý tài sản công.

Đáng chú ý, dự thảo hoàn thiện 4 cơ chế hỗ trợ phát triển sản xuất, trong đó làm rõ đối tượng, điều kiện, hồ sơ, cơ quan tiếp nhận, cơ quan đánh giá, thẩm quyền phê duyệt, thời hạn xử lý, quản lý tài sản và thu hồi hỗ trợ.

Quy trình tiếp nhận, nộp hồ sơ cũng được rà soát theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông; đồng thời phân định rõ thủ tục hành chính với quy trình quản lý nội bộ và quy trình lựa chọn nhà thầu.

Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ trao đổi, thảo luận về một số nội dung còn có ý kiến khác nhau, như hệ thống chỉ tiêu, tiêu chí đánh giá kết quả đầu ra; giới hạn sử dụng kinh phí thường xuyên của Chương trình; thẩm quyền quy định một số nội dung; hiệu lực thi hành và việc xử lý các văn bản của các Chương trình mục tiêu quốc gia trước khi hợp nhất.