Đề xuất phân định rõ sàng lọc ban đầu và khám chuyên sâu trong chương trình khám miễn phí

Dự kiến khám sàng lọc theo 7 nhóm đối tượng

Theo dự thảo, chương trình được triển khai tại Trạm Y tế cấp xã và các cơ sở y tế đủ điều kiện thực hiện khám sàng lọc. Người dân được phân thành 7 nhóm theo từng giai đoạn của vòng đời.

Nhóm 1 - Phụ nữ mang thai và thai nhi: Sàng lọc trầm cảm ở phụ nữ mang thai; sàng lọc suy dinh dưỡng bào thai, đánh giá sự phát triển của thai nhi qua siêu âm.

Nhóm 2 - Trẻ sơ sinh: Sàng lọc khiếm thính bẩm sinh, bệnh tim bẩm sinh; phát hiện các khuyết tật về vận động, giác quan, thần kinh, tâm thần và trí tuệ.

Nhóm 3 - Trẻ từ sơ sinh đến dưới 6 tuổi: Đánh giá tình trạng dinh dưỡng thông qua chiều cao, cân nặng và chỉ số BMI; sàng lọc các bệnh về mắt, răng miệng, tai - mũi - họng; dị tật khe hở môi, vòm miệng; rối loạn phổ tự kỷ; lao và hen.

Nhóm 4 - Học sinh: Sàng lọc suy dinh dưỡng; các bệnh về mắt, răng miệng, tai - mũi - họng; cong vẹo cột sống, biến dạng xương khớp; đồng thời đánh giá nguy cơ trầm cảm, lo âu, rối loạn nhân cách và hành vi.

Nhóm 5 - Sinh viên: Sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; một số bệnh ung thư phổ biến theo độ tuổi và giới như ung thư vú, ung thư cổ tử cung; đánh giá trầm cảm, lo âu, tâm thần phân liệt và động kinh.

Nhóm 6 - Người từ 16 đến dưới 60 tuổi: Sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; một số bệnh ung thư có tỷ lệ mắc cao; các vấn đề sức khỏe tâm thần, động kinh, sa sút trí tuệ. Người trên 40 tuổi được sàng lọc nguy cơ đột quỵ; người lao động được sàng lọc bệnh nghề nghiệp.

Nhóm 7 - Người từ 60 tuổi trở lên: Sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; sa sút trí tuệ, trầm cảm, nguy cơ ngã và loãng xương.

Đối với từng nhóm, dự thảo xây dựng quy trình và hướng dẫn thực hiện riêng, đồng thời đề xuất các nội dung về tổ chức triển khai, kinh phí, giám sát, báo cáo và đánh giá kết quả.

Sàng lọc ban đầu có thể thực hiện qua bảng câu hỏi

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương, kinh nghiệm tại Indonesia, Philippines, Malaysia, Thái Lan và một số quốc gia cho thấy bước đầu của chương trình sàng lọc không nhất thiết phải đưa toàn bộ người dân đến cơ sở y tế để khám chuyên sâu.

Thay vào đó, người dân có thể thực hiện bước sàng lọc ban đầu thông qua bảng câu hỏi trên ứng dụng điện thoại. Căn cứ các câu trả lời, hệ thống sẽ xác định những trường hợp có yếu tố nguy cơ hoặc dấu hiệu bất thường cần được kiểm tra thêm.

Thông tin sau đó được chuyển đến cơ sở y tế. Trên cơ sở kết quả sàng lọc ban đầu, cơ sở y tế sẽ lập danh sách và mời những trường hợp cần thiết đến khám, xét nghiệm hoặc thực hiện các bước kiểm tra chuyên sâu.

Cách tổ chức này giúp phân loại đối tượng ngay từ đầu, tập trung nguồn lực y tế vào nhóm có nguy cơ, thay vì tổ chức khám chuyên sâu đồng loạt cho toàn bộ người dân.

Bộ Y tế dự kiến tổ chức hội thảo hoặc cuộc họp trực tuyến với sự tham gia của một số nước ASEAN và các quốc gia thuộc khu vực Tây Thái Bình Dương đã triển khai chương trình khám sàng lọc.

Các bên sẽ trao đổi kinh nghiệm về mô hình tổ chức, quy trình triển khai, cách lựa chọn đối tượng, xây dựng công cụ sàng lọc và phương án xử lý kết quả sau sàng lọc.

Theo Bộ Y tế, hiện đã có một số văn bản hướng dẫn chuyên môn về khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm và can thiệp sớm đối với một số nhóm đối tượng, cũng như quy định về danh mục và gói dịch vụ y tế.

Tuy nhiên, các tài liệu hiện hành chủ yếu phục vụ hoạt động khám, đánh giá và can thiệp chuyên môn tại cơ sở y tế. Với chương trình khám sàng lọc miễn phí cho người dân, Bộ Y tế cho rằng cần xây dựng hướng dẫn riêng, phù hợp với mục tiêu và phương thức tổ chức của chương trình.

“Trong khi chờ hướng dẫn thống nhất, các địa phương vẫn tiếp tục triển khai những nội dung phù hợp theo chỉ đạo hiện hành”, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương cho biết.