Đề xuất sửa toàn diện Luật Nuôi con nuôi, tăng bảo vệ quyền lợi trẻ em

Tiếp tục Phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), với trọng tâm hoàn thiện quy định về điều kiện nhận con nuôi, trách nhiệm của các cơ quan liên quan và tăng cường bảo vệ trẻ em.

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay, việc sửa đổi Luật Nuôi con nuôi nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về tăng cường chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, tạo thuận lợi cho người dân.

Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội

Dự án Luật cũng nhằm phù hợp với tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tiếp tục nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khắc phục những hạn chế phát sinh sau quá trình thực hiện Luật Nuôi con nuôi năm 2010.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: Media Quốc hội

Dự thảo gồm 4 chương, 30 điều, sửa đổi 23 điều, bổ sung 7 điều, lược bỏ 29 điều, giảm 22 điều so với Luật hiện hành. 

Các nội dung được tập trung sửa đổi gồm điều kiện đối với người được nhận làm con nuôi, người nhận con nuôi; yêu cầu giải quyết việc nuôi con nuôi; sự tham gia của người làm công tác xã hội; căn cứ chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi và trách nhiệm của cơ quan nhà nước, cơ sở trợ giúp xã hội.

Rà soát quy định, bảo đảm thống nhất hệ thống pháp luật

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Nuôi con nuôi, đồng thời cho rằng dự thảo cơ bản phù hợp chủ trương của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất với hệ thống pháp luật.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục bổ sung các quy định nhằm nâng cao năng lực, đạo đức và trách nhiệm của những người làm công tác trẻ em; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc giải quyết nuôi con nuôi. Đồng thời, cần thể chế hóa các yêu cầu về đổi mới chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: Media Quốc hội

Về điều kiện nhận con nuôi, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành nhưng đề nghị rà soát với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), xác định đầy đủ các trường hợp không được nhận con nuôi, tránh bỏ sót những hành vi có thể ảnh hưởng đến môi trường sống và lợi ích của trẻ em. Một số trường hợp cần được xem xét trên tinh thần nhân văn, phù hợp tính chất, mức độ hành vi phạm tội.

Đối với việc hủy bỏ, thu hồi quyết định nuôi con nuôi, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu theo hướng chỉ có một hình thức xử lý, đồng thời quy định cơ quan ban hành quyết định nuôi con nuôi sẽ có thẩm quyền hủy bỏ, thu hồi quyết định đó.

Kiểm soát việc lợi dụng quan hệ nuôi con nuôi

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị rà soát, bổ sung đầy đủ các trường hợp phải đăng ký lại việc nuôi con nuôi, trong đó có trường hợp giấy tờ bị hủy hoại hoặc hư hỏng.

Các thành viên UBTVQH dự phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội

Về người làm công tác xã hội, đa số ý kiến nhất trí với việc quy định tiêu chuẩn và trách nhiệm của lực lượng này trong hỗ trợ giải quyết nuôi con nuôi. Tuy nhiên, cần làm rõ sự thống nhất với Nghị định số 110/2024/NĐ-CP về công tác xã hội, đồng thời nghiên cứu bổ sung quyền và các khoản hỗ trợ đối với người làm công tác xã hội tham gia lĩnh vực này.

Thảo luận tại phiên họp, đa số ý kiến thống nhất sự cần thiết sửa đổi Luật Nuôi con nuôi, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo với các luật có liên quan. Đặc biệt, cần có cơ chế phòng ngừa, xử lý các hành vi lợi dụng quan hệ nuôi con nuôi để trục lợi hoặc hưởng chính sách ưu đãi, qua đó bảo đảm việc nuôi con nuôi được thực hiện đúng mục đích, vì lợi ích tốt nhất của trẻ em.