Đề xuất tận dụng trụ sở dôi dư sau sáp nhập làm không gian văn hóa, sân khấu

Đáng chú ý là đề xuất tận dụng cơ sở vật chất, trụ sở dôi dư sau sáp nhập phục vụ hoạt động văn hóa, nghệ thuật; ưu tiên quỹ đất cho thiết chế văn hóa, không gian sáng tạo, đồng thời tạo cơ chế mạnh hơn để phát triển công nghiệp văn hóa.

Để trụ sở dôi dư trở thành nguồn lực cho văn hóa

Quan tâm đến Điều 25 về “Phát triển văn hóa, thể thao, du lịch”, đại biểu Nguyễn Minh Cảnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) cho rằng bên cạnh các cơ chế, chính sách khuyến khích huy động nguồn lực xã hội hóa và sử dụng ngân sách nhà nước, các thành phố cần có thêm sự hỗ trợ về cơ sở vật chất để tạo điều kiện cho văn hóa phát triển.

Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh góp ý cho dự án Luật

Dẫn câu chuyện kịch nói tại TP.HCM, đại biểu cho rằng đây là loại hình nghệ thuật sân khấu gần gũi với đời sống. Sân khấu không chỉ đáp ứng nhu cầu hưởng thụ tinh thần mà thông qua những câu chuyện được phản ánh còn giúp khán giả nhìn lại chính mình, gia đình mình và những vấn đề của xã hội.

Kịch nói tại TP.HCM từng có giai đoạn phát triển mạnh vào cuối những năm 1990 và những năm 2000 khi mô hình xã hội hóa sân khấu được mở rộng. Theo đại biểu, nếu tiếp tục được tạo điều kiện thuận lợi về địa điểm biểu diễn, loại hình nghệ thuật này sẽ có thêm cơ hội phát triển, không chỉ phục vụ người dân thành phố mà còn giúp công chúng từ các địa phương khác tiếp cận những tác phẩm phản ánh đời sống gia đình, xã hội đương đại và chứa đựng giá trị nhân văn.

Từ thực tế đó, đại biểu Nguyễn Minh Cảnh đề nghị bổ sung cụm từ “cơ sở vật chất” vào điểm a khoản 1 Điều 25, nhất là trong bối cảnh hiện có những trụ sở dôi dư sau sáp nhập.

Theo đề xuất, Hội đồng nhân dân thành phố sẽ có thẩm quyền quy định cơ chế, chính sách khuyến khích huy động nguồn lực xã hội, sử dụng ngân sách và cơ sở vật chất nhà nước để bảo vệ, phát triển văn hóa, thể thao, du lịch của thành phố.

Đề xuất này đặt ra một hướng tiếp cận đáng chú ý: những cơ sở vật chất công đang dôi dư có thể được nghiên cứu để trở thành nguồn lực phục vụ đời sống văn hóa. Nếu được bố trí phù hợp, đây có thể là điều kiện để các hoạt động nghệ thuật có thêm địa điểm tổ chức, biểu diễn và đưa những giá trị văn hóa đến gần hơn với công chúng.

Cũng từ góc độ xây dựng nền tảng văn hóa, đại biểu Nguyễn Minh Cảnh đề cập một câu chuyện tưởng nhỏ nhưng liên quan trực tiếp đến nếp sống, cách ứng xử của thế hệ trẻ: văn hóa chào hỏi.

Theo đại biểu, hiện tượng trẻ em không chủ động chào hỏi khi có khách đến nhà khá phổ biến. Trong khi đó, nội dung “Lễ phép chào hỏi người lớn”, bao gồm chào cha mẹ, thầy cô, ông bà và khách đến nhà từng được đề cập trong sách Đạo đức lớp 1 năm 1993.

Đại biểu đề xuất thành phố thí điểm bổ sung nội dung dạy trẻ chào người lớn vào chương trình giáo dục phổ thông bổ sung lớp 1, với sự phối hợp giữa thầy cô và cha mẹ để việc học gắn với thực hành. Nếu mang lại hiệu quả, giúp trẻ lễ phép hơn trong ứng xử với người lớn, nội dung này có thể được Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét cập nhật vào sách Đạo đức lớp 1 hiện hành.

Đồng thời, đại biểu lưu ý việc bổ sung bất kỳ nội dung nào vào chương trình giáo dục đều có tác động trực tiếp đến học sinh. Vì vậy, cần lấy ý kiến rộng rãi, có quy trình thẩm định rõ ràng và xác định trách nhiệm đối với chất lượng chương trình bổ sung.

Mở thêm không gian cho công nghiệp văn hóa và sáng tạo

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa phát biểu

Cùng quan tâm đến vị trí của văn hóa trong dự thảo Luật Phát triển đô thị, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa đánh giá cao những chính sách dành cho lĩnh vực này, đặc biệt là các quy định liên quan đến phát triển công nghiệp văn hóa.

Theo đại biểu, phạm vi thí điểm cơ chế, chính sách trong lĩnh vực văn hóa không nên chỉ giới hạn ở việc xác định các mô hình kinh tế mới. Cần mở rộng không gian cho những mô hình mới nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hơn hoạt động sáng tạo và phát triển công nghiệp văn hóa, với những điều kiện ưu đãi rộng hơn so với quy định hiện hành.

Một vấn đề quan trọng khác được đại biểu đặt ra là quỹ đất dành cho văn hóa. Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa đề nghị bổ sung thẩm quyền của Hội đồng nhân dân trong việc quyết định các chính sách ưu đãi cao hơn về bố trí quỹ đất cho hệ thống thiết chế văn hóa.

Các thiết chế được đề cập khá toàn diện, từ thư viện, bảo tàng, trung tâm văn hóa, cơ sở biểu diễn nghệ thuật đến công viên văn hóa, không gian sáng tạo và những công trình phục vụ sinh hoạt cộng đồng.

Phiên thảo luận về dự án Luật diễn ra vào ngày 11.8 tại Nhà Quốc hội

Cùng với đất đai và cơ sở vật chất, con người cũng được xác định là một nguồn lực quan trọng. Đại biểu đề nghị mở rộng phạm vi chính sách thu hút, đào tạo và sử dụng nhân lực chất lượng cao sang các lĩnh vực văn hóa, bảo tồn di sản và công nghiệp văn hóa, thay vì giới hạn nguồn nhân lực chất lượng cao trong một số lĩnh vực.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa cũng đề nghị nghiên cứu quy định ngay trong Luật những nội dung có thể áp dụng chung đối với các thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó có các cơ chế, chính sách phát triển văn hóa, thể thao, du lịch. Qua đó, các đô thị lớn có thêm điều kiện thực hiện vai trò trung tâm phát triển của vùng trong những lĩnh vực này.

Những ý kiến tại nghị trường cho thấy yêu cầu phát triển văn hóa trong đô thị đang được nhìn nhận từ nhiều mắt xích có quan hệ chặt chẽ với nhau: cơ chế, quỹ đất, cơ sở vật chất, nguồn nhân lực và không gian sáng tạo.

Đặc biệt, đề xuất tận dụng cơ sở vật chất, trụ sở dôi dư sau sáp nhập cho hoạt động văn hóa mở thêm một hướng sử dụng nguồn lực công hiệu quả, thay vì để lãng phí.

Khi văn hóa có đủ không gian để hiện diện trong đời sống đô thị, từ sân khấu, bảo tàng, thư viện đến những không gian sáng tạo và sinh hoạt cộng đồng, văn hóa mới thực sự trở thành một thành tố quan trọng trong quá trình phát triển đô thị bền vững.