Đề xuất thay đổi chế định 'Người tập sự hành nghề luật sư' thành 'Luật sư tập sự'

Ngày 5-2, Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức có liên quan tại khu vực miền Nam về dự thảo chính sách của Luật Luật sư (sửa đổi).

Việc lấy ý kiến để khẩn trương chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo chính sách của Luật Luật sư (sửa đổi) trình cấp có thẩm quyền.

Luật sư thuộc Đoàn Luật sư TP.HCM tư vấn pháp luật cho người dân. Ảnh: YC

Luật sư phải có "bản lĩnh chính trị vững vàng”?

Tại hội thảo, luật sư Nguyễn Văn Đức, đại diện cho Đoàn Luật sư TP.HCM, đã nêu các góp ý đối với dự thảo.

Theo đó, nội dung chính sách của tờ trình có 3 nhóm chính sách lớn mà Luật Luật sư cần xem xét sửa đổi. Trong đó, chính sách 1 là xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn; hoàn thiện cơ chế đảm bảo kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề của luật sư.

Theo tờ trình, tổ soạn thảo lựa chọn giải pháp: “Bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị đối với luật sư; sửa đổi, bổ sung quy định về đào tạo nghề, tập sự và kỳ thi quốc gia để cấp chứng chỉ hành nghề luật sư”.

Đoàn Luật sư TP.HCM cho rằng về tiêu chuẩn “Luật sư có bản lĩnh chính trị vững vàng”, Nghị quyết 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng có nêu về tiêu chuẩn luật sư “có bản lĩnh chính trị vững vàng”.

Việc thể chế hóa Nghị quyết 27 là cần thiết, tuy nhiên, “bản lĩnh chính trị vững vàng” là một khái niệm mang nặng tính định tính và “người có bản lĩnh chính trị vững vàng” phải trải qua một quá trình nhận thức, rèn luyện, trưởng thành trong hoạt động hành nghề mà hình thành chứ không thể muốn là có ngay.

Vì vậy, việc thể chế hóa tiêu chuẩn này, nếu bắt buộc phải đưa vào Luật Luật sư thì cần hết sức cân nhắc và càng chi tiết càng tốt. Bởi lẽ, việc xác định tiêu chuẩn “có bản lĩnh chính trị vững vàng” là điều kiện để cấp chứng chỉ ngành nghề luật sư nếu không quy định cụ thể, chi tiết sẽ dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau, áp dụng không thống nhất, thậm chí dễ lạm dụng tùy tiện, gây khó dễ cho người xin cấp chứng chỉ hành nghề luật sư.

Song song đó, việc đưa tiêu chuẩn “có bản lĩnh chính trị vững vàng” vào Luật Luật sư sẽ dẫn đến việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng hằng năm được thực hiện ra sao…

Mặt khác, việc đưa tiêu chuẩn này vào điều kiện cấp chứng chỉ hành nghề cũng sẽ dẫn đến việc tính toán xây dựng mới, cơ cấu lại chương trình đào tạo nghề luật sư. Đồng thời, cũng theo tờ trình, luật sư tập sự phải thi về “Nhận thức nghề luật sư”. Nếu đây là môn thi mới và bắt buộc thì có trùng lắp với môn thi về “Pháp luật về luật sư, hành nghề luật sư và đạo đức nghề nghiệp luật sư” hiện nay của Liên đoàn Luật sư Việt Nam đang tổ chức?...

Thay thế bằng luật sư tập sự?

Dự thảo thay đổi chế định “Người tập sự hành nghề luật sư” thành “Luật sư tập sự”; gia nhập Đoàn Luật sư từ giai đoạn tập sự; sửa đổi các quyền và nghĩa vụ của luật sư tập sự để bảo đảm cho luật sư tập sự có nhiều cơ hội thực hành nghề hơn trong thực tế.

Đoàn Luật sư TP.HCM thống nhất với nội dung này trong dự thảo. Đây không chỉ là thay đổi tên gọi mà là thay đổi về thực chất của việc tập sự của người có mong muốn trở thành luật sư.

Tuy nhiên, để việc bảo đảm cho luật sư tập sự có nhiều cơ hội thực hành nghề luật hơn trong thực tế thì dự thảo Luật Luật sư cũng cần có những quy định ràng buộc trách nhiệm của luật sư tập sự, luật sư hướng dẫn, giới hạn quyền được tham gia hoạt động hành nghề trong thực tế.

Cụ thể, luật sư tập sự có thể tham gia tố tụng (luật sư bảo vệ, đại diện theo ủy quyền) ở TAND cấp khu vực đối với các vụ án dân sự (mở rộng) hoặc tham gia bào chữa trong các vụ án hình sự mà người bị buộc tội bị điều tra, truy tố, xét xử với tội danh có khung hình phạt cao nhất là 15 năm tù.

Tất cả hoạt động của luật sư tập sự phải được sự hướng dẫn và tham gia cùng với luật sư hướng dẫn, đồng thời có sự đồng ý bằng văn bản của khách hàng.

Về miễn, giảm đào tạo nghề luật sư, thời gian tập sự hành nghề luật sư, Đoàn Luật sư TP.HCM hoàn toàn nhất trí về việc rà soát “các trường hợp được miễn đào tạo nghề luật sư, miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư mặc dù có kinh nghiệm, kiến thức về pháp luật, chuyên môn trong quá trình công tác nhưng kỹ năng hành nghề luật sư, trách nhiệm, đạo đức ứng xử nghề nghiệp luật sư có đặc thù riêng”.

Từ thực tiễn hoạt động hành nghề luật sư, nhận thấy chỉ có các chức danh thẩm phán, kiểm sát viên, giáo sư, phó giáo sư chuyên ngành luật và tiến sĩ luật mới được miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề luật sư.

Các chức danh khác bắt buộc phải được đào tạo nghề luật sư và phải tập sự hành nghề luật sư. Lý do là thẩm phán, kiểm sát viên là những người nắm vững luật nội dung, luật tố tụng, có kinh nghiệm và cùng trực tiếp tiến hành công tác xét xử tại phiên tòa với sự tham gia của luật sư. Giáo sư, phó giáo sư chuyên ngành luật và tiến sĩ luật là những người thầy đào tạo cử nhân luật và thạc sĩ luật.

Do đó, Đoàn Luật sư TP.HCM đề nghị chỉ có thẩm phán, kiểm sát viên, giáo sư và phó giáo sư ngành luật, tiến sĩ luật mới được miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề luật sư.

Đối với thẩm phán và kiểm sát viên phải có thêm các điều kiện đã có thời gian công tác thẩm phán, kiểm sát viên liên tục ít nhất 5 năm (một nhiệm kỳ) và thời gian từ lúc nghỉ làm thẩm phán, kiểm sát viên đến lúc gia nhập Đoàn luật sư ít nhất 2 năm.

Đối với các chức danh khác đều phải qua đào tạo nghề luật sư và tập sự hành nghề luật sư. Không đặt vấn đề miễn, giảm thời gian đào tạo hoặc thời gian tập sự vì không có căn cứ, thêm nhiều thủ tục phức tạp và khó khăn trong thực hiện vì không thể xây dựng chương trình, nội dung đào tạo và tập sự riêng cho các đối tượng được miễn, giảm.

YẾN CHÂU