Đề xuất xây dựng cơ chế theo dõi, phản hồi kiến nghị sau giám sát

Ngày 16/6, bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam thay mặt Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam ký ban hành Báo cáo Tổng kết 13 năm thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW và Quyết định số 218-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị (Khóa XI).

Đã chủ trì tổ chức hơn 825.700 cuộc giám sát

Báo cáo khẳng định, hoạt động giám sát, phản biện xã hội; góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam trong những năm qua đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, nhất là từ khi Bộ Chính trị Khóa XI ban hành Quyết định số 217, Quyết định số 218. Sau 13 năm triển khai thực hiện, hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam các cấp ngày càng nền nếp, sâu rộng, hiệu quả, thiết thực.

Việc triển khai thực hiện các hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam không chỉ được thực hiện theo Quyết định số 217, Quyết định số 218 mà còn được thực hiện theo quy định của Hiến pháp, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật… và nhiều quy định khác của Đảng.

Theo tổng hợp số liệu, trong 13 năm qua, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp đã chủ trì tổ chức 825.747 cuộc giám sát, trong đó, cấp Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức 32 cuộc; cấp tỉnh 36.202 cuộc; cấp huyện, xã 789.513 cuộc…

Nhìn chung, công tác giám sát của MTTQ Việt Nam được thực hiện bài bản. Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp đã bám sát tình hình thực tế xây dựng và tổ chức thực hiện các Chương trình phối hợp giám sát giữa MTTQ Việt Nam với các đoàn thể chính trị - xã hội, các cơ quan nhà nước có liên quan. MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đã thống nhất hiệp thương, lựa chọn giám sát những vấn đề Nhân dân quan tâm. Nhiều ý kiến, kiến nghị sau giám sát của MTTQ Việt Nam được các cơ quan chức năng tiếp thu và phản hồi, góp phần tạo niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Tuy nhiên, tỷ lệ các ý kiến/nội dung tiếp thu, phản hồi của các cơ quan, tổ chức, cá nhân được giám sát còn thấp. Đối với các kiến nghị, một số cơ quan có phản hồi chung chung, chỉ ghi nhận sẽ nghiên cứu hoặc có văn bản chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, xem xét giải quyết.

Thực hiện có hiệu quả nhiều nội dung tham gia xây dựng Đảng

Đối với công tác phản biện xã hội, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp chủ động thực hiện phản biện xã hội ở các cấp độ khác nhau đối với các văn bản dự thảo về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật, các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Nhà nước, của địa phương có ảnh hưởng, tác động đến nhân dân, hội viên, đoàn viên.

Hoạt động phản biện xã hội đã và đang trở thành một kênh thông tin quan trọng giúp Đảng, Nhà nước khi xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng trong công tác lãnh đạo, quản lý, điều hành đất nước. Tuy nhiên, việc tiếp thu, phản hồi ý kiến, kiến nghị sau phản biện chưa được thực hiện nghiêm túc, chủ yếu phản biện một chiều.

Về tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, trong 13 năm triển khai thực hiện Quyết định số 218, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đã tích cực tham gia góp ý xây dựng Đảng với nhiều nội dung, hình thức ngày càng thiết thực, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Hình thức tham gia góp ý xây dựng Đảng ngày càng đa dạng, linh hoạt. Thông qua hoạt động góp ý, MTTQ Việt Nam đã tổng hợp, phản ánh kịp thời nhiều ý kiến, kiến nghị của Nhân dân đối với cấp ủy, tổ chức đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên; góp phần phát hiện, kiến nghị xử lý những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành ở một số nơi. Công tác theo dõi, đôn đốc việc tiếp thu, phản hồi ý kiến góp ý từng bước được quan tâm; một số nơi đã duy trì việc trao đổi, đối thoại giữa cấp ủy với MTTQ Việt Nam và Nhân dân, qua đó nâng cao hiệu quả thực chất của hoạt động góp ý của Nhân dân.

Về góp ý xây dựng tổ chức đảng, đảng viên, thời gian qua, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp và các tổ chức chính trị - xã hội đã tích cực đổi mới nội dung, phương thức hoạt động hướng về cơ sở, gần dân, sát dân, lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân; thực hiện có hiệu quả nhiều nội dung tham gia xây dựng Đảng.

Trong 13 năm qua, Ủy ban MTTQ các cấp đã góp ý cho tổ chức đảng với 328.125 lượt... Một số địa phương thực hiện nghiêm túc chế độ giao ban giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, khu dân cư, Trưởng Ban công tác Mặt trận, định kỳ 01 quý/lần đối với cấp huyện và 01 tháng/lần đối với cấp cơ sở, qua đó, giúp cấp ủy, chính quyền các cấp thường xuyên giữ mối liên hệ chặt chẽ với các tổ chức nhân dân ở thôn, khu dân cư, nắm bắt tình hình thực tiễn trong nhân dân…

Vẫn còn tình trạng kiến nghị một chiều

Bên cạnh những kết quả trên, Báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra không ít tồn tại, hạn chế. Điển hình là nhận thức về việc phát huy vai trò của Nhân dân trực tiếp tham gia góp ý và vai trò của công tác giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam trong kiểm soát quyền lực chưa thật sự đầy đủ và sâu sắc. Hoạt động giám sát cán bộ, đảng viên còn hình thức, hiệu quả chưa cao.

Cùng với đó, việc theo dõi, đôn đốc, trả lời ý kiến, kiến nghị sau giám sát, sau phản biện và góp ý xây dựng Đảng, chính quyền của MTTQ Việt Nam các cấp chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục, còn tình trạng kiến nghị một chiều của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên. Một số văn bản trả lời của các cơ quan, tổ chức được giám sát hoặc cơ quan có văn bản được phản biện còn chung chung hoặc chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu tiếp thu.

Trình độ, năng lực cán bộ tham mưu công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý còn hạn chế. Còn tình trạng cán bộ MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội ngại va chạm, né tránh trong các cuộc góp ý, phản ánh của Nhân dân cũng như trong các cuộc giám sát và phản biện xã hội…

Rà soát, bổ sung và hoàn thiện cơ chế, quy định pháp luật về giám sát

Để khắc phục những hạn chế trên, Báo cáo đề ra 5 nhóm nhiệm vụ giải pháp:

Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền

Thứ hai, nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền, MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các tầng lớp Nhân dân về công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Trong đó, tổ chức truyền thông dự thảo chính sách, phản biện từ sớm, từ xa ngay trong quá trình hình thành chủ trương, chính sách; tạo đồng thuận ngay từ khâu soạn thảo; Công khai kết quả giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Thứ ba, rà soát, bổ sung và hoàn thiện cơ chế, quy định pháp luật về giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Nghiên cứu trình cấp có thẩm quyền xây dựng và ban hành cơ chế để Nhân dân trực tiếp giám sát và tham gia hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội.

Đồng thời, xây dựng cơ chế theo dõi tiếp thu, phản hồi ý kiến, kiến nghị sau giám sát, sau phản biện và góp ý. Theo đó, Ban Thường trực tham mưu Đoàn Chủ tịch phối hợp với Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ xây dựng Nghị quyết liên tịch quy định về quy trình, thủ tục và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc tiếp thu, phản hồi ý kiến giám sát, phản biện xã hội, góp ý của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Thứ tư, đổi mới nội dung, phương thức giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Tổ chức các hoạt động khảo sát, điều tra xã hội học lấy ý kiến trực tiếp của các đối tượng chịu sự tác động, của các tầng lớp nhân dân về các nội dung chính sách được giám sát, phản biện; nghiên cứu cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng tổ chức thành viên của MTTQ thực hiện một số nhiệm vụ nghiên cứu, khảo sát thực tiễn, lấy ý kiến của Nhân dân trong quá trình giám sát, phản biện.

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền: xây dựng phần mềm nắm bắt tình hình dư luận trên không gian mạng; phần mềm quản lý công tác giám sát, phản biện xã hội và tổng hợp ý kiến cử tri và Nhân dân. Tập trung triển khai hiệu quả Đề án “Chuyển đổi số Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035”.

Thứ năm, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Theo đó, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác giám sát, phản biện xã hội đủ năng lực chuyên môn, phẩm chất, bản lĩnh chính trị đáp ứng yêu cầu công tác. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động giám sát, phản biện xã hội...