Để y tế cơ sở gần dân - Kỳ 2: Từng bước lấp “khoảng trống”

Từ ngày 1/1/2026, 65 trạm y tế xã, phường cùng 893 viên chức được chuyển về trực thuộc UBND cấp xã quản lý. Việc thay đổi mô hình tổ chức giúp chính quyền cơ sở trực tiếp nắm bắt nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân, đồng thời quản lý sát sao nhân lực, tài sản và các điều kiện hoạt động của trạm.

Người dân xã Ba Sơn tham gia Chương trình khám bệnh, tư vấn sức khoẻ và cấp phát thuốc miễn phí tại xã (tháng 8/2026)

Trong mô hình mới, ngành y tế tiếp tục hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ kỹ thuật, phòng, chống dịch bệnh, tiêm chủng, khám, chữa bệnh và thực hiện các chương trình y tế. Sở Nội vụ tham mưu về vị trí việc làm, số lượng người làm việc và tuyển dụng viên chức; các cơ quan liên quan tham mưu bố trí nguồn lực đầu tư. UBND cấp xã trực tiếp quản lý, rà soát nhu cầu và đề xuất phương án kiện toàn trạm y tế.

Khắc phục khó khăn

Sau khi tiếp nhận trạm y tế, UBND các xã, phường có trách nhiệm rà soát số lượng, cơ cấu viên chức, hiện trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị và khả năng đáp ứng nhiệm vụ chuyên môn. Tuy nhiên, do Bộ Y tế chưa có hướng dẫn cụ thể về định mức số lượng người làm việc và cơ cấu nhân lực của trạm y tế trong mô hình mới. Điều này khiến UBND cấp xã thiếu căn cứ pháp lý để xác định chính xác nhu cầu theo từng vị trí việc làm.

Bà Hoàng Thị Phương Huệ, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Đăng thông tin: Sau khi tiếp nhận trạm y tế, UBND xã xác định việc duy trì liên tục hoạt động khám, chữa bệnh, tiêm chủng và phòng, chống dịch là nhiệm vụ trọng tâm. Tuy nhiên, do chưa có hướng dẫn cụ thể về định mức số lượng người làm việc và cơ cấu nhân lực đối với trạm y tế cấp xã trong mô hình mới, nên xã còn gặp không ít khó khăn trong việc xác định số lượng cần bổ sung theo từng vị trí việc làm và xây dựng đề xuất với cấp có thẩm quyền.

Thực tế tại Đồng Đăng cũng là bài toán chung của nhiều cơ sở. Do chưa có định mức cụ thể, Sở Nội vụ chưa thể hoàn thiện phương án trình UBND tỉnh quyết định giao bổ sung biên chế. 

Ông Trịnh Tiến Duy, Giám đốc Sở Nội vụ cho biết: Hiện nay, Bộ Y tế chưa ban hành thông tư quy định định mức số lượng người làm việc tại trạm y tế cấp xã, do đó, Sở Nội vụ chưa có cơ sở để tham mưu. Thời gian tới, khi Bộ Y tế ban hành hướng dẫn cụ thể, Sở Nội vụ sẽ chủ động phối hợp với Sở Y tế và UBND các xã, phường rà soát nhu cầu, xác định số lượng, cơ cấu nhân lực phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng trạm; kịp thời tham mưu UBND tỉnh kiến nghị Bộ Nội vụ giao bổ sung số lượng người làm việc cho trạm y tế cấp xã theo quy định.

Người có công phường Lương Văn Tri được khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí tại Trạm Y tế phường

Trong thời gian chờ hướng dẫn, UBND các xã, phường đã chủ động rà soát đội ngũ hiện có, xác định số lượng còn thiếu theo từng vị trí việc làm, nhất là bác sĩ và những chức danh trực tiếp phục vụ người dân để kịp thời đề xuất nhu cầu khi có định mức mới; đồng thời bố trí, phân công nhân lực phù hợp nhằm duy trì hoạt động chuyên môn.

Bà Hoàng Thị Phương Huệ, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Đăng cho biết thêm: Trước mắt, xã đã rà soát đội ngũ cán bộ y tế hiện có của trạm và các điểm trạm, phân công cán bộ phù hợp và chủ động phối hợp với Trung tâm Y tế khu vực Cao Lộc để hỗ trợ trạm y tế xã duy trì hoạt động chuyên môn, không để hoạt động chăm sóc sức khỏe Nhân dân bị gián đoạn.

Củng cố chuyên môn, đầu tư hạ tầng

Cùng với bổ sung nhân lực, sự hỗ trợ chuyên môn thường xuyên của các bệnh viện tuyến tỉnh và trung tâm y tế khu vực là điểm tựa giúp đội ngũ y tế tuyến xã vững tay nghề, đáp ứng tốt hơn nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân. Ông Hoàng Xuân Trường, Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết: Để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại tuyến xã, Sở Y tế đã chỉ đạo các bệnh viện tuyến tỉnh và trung tâm y tế khu vực duy trì hỗ trợ chuyên môn cho trạm y tế xã thông qua hướng dẫn trực tiếp, hội chẩn, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật phù hợp. Việc hỗ trợ bám sát những khó khăn của từng trạm, giúp cán bộ xử lý tốt các tình huống, từng bước triển khai thêm dịch vụ kỹ thuật và quản lý, điều trị bệnh ngay tại cơ sở. 

Cán bộ y tế tuyến xã tham gia lớp tập huấn thực hiện Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá do Sở Y tế tổ chức

Thực hiện sự chỉ đạo của Sở Y tế, các bệnh viện tuyến tỉnh và trung tâm y tế khu vực đã chủ động tăng cường hỗ trợ chuyên môn cho các trạm y tế tuyến cơ sở. Các đơn vị đã tập trung chuyển giao kỹ thuật trong các lĩnh vực: y học gia đình, cấp cứu ban đầu, quản lý bệnh không lây nhiễm, y tế dự phòng và ứng dụng công nghệ số thông qua hội chẩn từ xa, luân phiên đưa bác sĩ tuyến trên về làm việc tại trạm.

Bác sĩ Ngô Thị Hội, Trạm Y tế xã Mẫu Sơn chia sẻ: Điểm trạm Mẫu Sơn hiện có 3 cán bộ, gồm 1 bác sĩ, 1 y sĩ và 1 nữ hộ sinh, thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân trên địa bàn xã Mẫu Sơn cũ. Mặc dù nhân lực còn ít, địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn, song với sự hỗ trợ chuyên môn thường xuyên của Trung tâm Y tế khu vực Lộc Bình, chúng tôi chủ động thực hiện nhiệm vụ khám, tư vấn, cấp thuốc, tiêm chủng, quản lý bệnh mãn tính và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Chúng tôi mong muốn được bổ sung nhân lực, trang thiết bị, thuốc thiết yếu và cán bộ y tế của đơn vị được đào tạo, cập nhật kiến thức chuyên môn. Đây là những điều kiện cần thiết để cán bộ y tế yên tâm công tác, xử trí tốt hơn các trường hợp ngay tại cơ sở và gắn bó lâu dài với địa bàn.

Cùng với nhân lực, UBND tỉnh đang xây dựng phương án đầu tư cơ sở vật chất cho các trạm y tế. Theo dự thảo Đề án đầu tư xây dựng, cải tạo, sửa chữa trạm y tế cấp xã trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh sẽ tập trung xây mới các trạm xuống cấp, cải tạo, nâng cấp các công trình hiện có và đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, công nghệ thông tin với tổng nhu cầu đầu tư khoảng 847 tỷ đồng. Trên cơ sở đề xuất ban đầu của các xã, phường, UBND tỉnh giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh làm chủ đầu tư, lựa chọn đơn vị tư vấn phối hợp với Sở Y tế và các xã, phường khảo sát thực tế, xác định cụ thể trạm nào cần xây mới, cải tạo, nâng cấp hoặc sửa chữa; làm rõ quy mô, nhu cầu vốn và thứ tự ưu tiên để hoàn thiện đề án.

Việc khảo sát được tỉnh yêu cầu đánh giá đồng thời hiện trạng nhà làm việc, diện tích và số phòng chức năng, hệ thống xử lý chất thải y tế, nước sạch, điện, hạ tầng công nghệ thông tin và trang thiết bị. Danh mục đầu tư phải gắn với chức năng, nhiệm vụ, quy mô dân số và nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại từng địa bàn, tránh đầu tư dàn trải hoặc có thiết bị nhưng thiếu người vận hành. Mục tiêu của tỉnh phấn đấu đến năm 2030, 100% trạm y tế cấp xã bảo đảm cơ sở vật chất theo quy định của Bộ Y tế. Khi đề án được triển khai, đây sẽ là nguồn lực quan trọng để khắc phục những bất cập về trụ sở, phòng chức năng, hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị, tạo điều kiện cho cán bộ y tế thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

Trong thực tế, việc củng cố chuyên môn hay đầu tư hạ tầng mới chỉ là những điều kiện cần. Để tiệm cận mục tiêu Nghị quyết số 72-NQ/TW, các ngành chức năng cần căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành để tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng lộ trình đầu tư xây dựng, cải tạo, sửa chữa cũng như phân bổ nhân lực cụ thể đối với từng trạm y tế. Trước mắt, cần ưu tiên không để trạm nào trống bác sĩ, bổ sung hoặc điều phối nhân lực đến những nơi chỉ có 1 bác sĩ. Tiếp đó, từng bước tuyển dụng, đào tạo và phân bổ đội ngũ, phấn đấu đến năm 2027 mỗi trạm có ít nhất từ 4 đến 5 bác sĩ; đồng thời đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực phù hợp với chức năng, nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Tin tưởng và hy vọng rằng, khi chính quyền cấp xã chủ động, ngành y tế hỗ trợ sát về chuyên môn, cơ quan nội vụ kịp thời tham mưu chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc về nhân lực và nguồn lực đầu tư được bố trí đồng bộ, những khoảng trống ở cơ sở sẽ từng bước được lấp đầy. Đó là điều kiện để trạm y tế thực sự trở thành điểm tựa chăm sóc sức khỏe ban đầu, đưa dịch vụ y tế đến người dân và hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc sức khỏe Nhân dân từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở.