Deepfake đẩy tội phạm mạng lên đầu danh sách nguy cơ an ninh mạng

Tại tọa đàm “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake” được tổ chức ngày 29/1/2026 bởi Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, các chuyên gia cảnh báo rằng deepfake đã trở thành công cụ chính được các đối tượng xấu sử dụng trong các chiêu trò lừa đảo trực tuyến.

Tội phạm mạng tinh vi hơn nhờ AI

Theo ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng thư ký Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, dù số vụ tội phạm mạng bị phát hiện giảm trong những năm gần đây nhờ nỗ lực của cơ quan chức năng, nhưng mức độ tinh vi và phức tạp của các thủ đoạn lại gia tăng mạnh. Công nghệ AI, khi bị lợi dụng, giúp tội phạm “nâng tầm” các kịch bản lừa đảo. Trong đó, deepfake: ảnh, video và giọng nói giả do AI tạo đang là phương thức phổ biến nhất.

- Deepfake thông qua AI có thể tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả mạo người thân, đồng nghiệp hoặc lãnh đạo nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc đánh lừa cảm xúc người dùng.

- Giả mạo danh tính khi giao dịch trực tuyến, thậm chí phá vỡ các cơ chế xác thực kỹ thuật số.

Chuyên gia an ninh cảnh báo rằng các hình thức deepfake ngày càng có độ chân thực cao, khiến người dùng khó phân biệt thật - giả bằng mắt thường, từ đó tạo điều kiện cho tội phạm mạng thực hiện hành vi lừa đảo một cách hiệu quả hơn.

Theo thống kê trong năm 2025 từ lực lượng chức năng tại Việt Nam, hơn 4.200 vụ lừa đảo trực tuyến đã bị phát hiện, với thiệt hại hơn 8.000 tỷ đồng bị chiếm đoạt bởi các hành vi sử dụng công nghệ cao.

Các vụ án được điều tra đều cho thấy tội phạm không chỉ sử dụng các thủ đoạn cũ như giả mạo tin nhắn SMS, email hay cuộc gọi lừa đảo, mà đang chuyển sang sử dụng công nghệ AI để tạo ra nội dung giả mạo có thể lừa cả những người dùng cẩn trọng.

Các chuyên gia cho rằng deepfake và các công nghệ AI khác đã mở ra “kỷ nguyên mới” cho tội phạm mạng, khi ranh giới giữa nội dung thật và giả ngày càng mờ nhạt hơn.

Cảnh báo người dùng: Cách bảo vệ bản thân

Đại diện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an) khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, đặc biệt trong thời điểm cao điểm giao dịch tài chính như dịp Tết Nguyên đán 2026.

- Không cài đặt ứng dụng từ nguồn không rõ ràng trên thiết bị chứa dữ liệu tài khoản ngân hàng.

- Bảo vệ thông tin cá nhân, không công khai số tài khoản, mật khẩu hay mã OTP.

- Kiểm tra kỹ đường link, mã QR trước khi quét hoặc truy cập.

- Theo dõi cảnh báo từ cơ quan công an, ngân hàng và báo chí chính thống để nhận biết các thủ đoạn mới.

Chuyên gia cũng lưu ý rằng deepfake không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là mối đe dọa đối với niềm tin và an toàn của mỗi người dùng Internet, đòi hỏi sự hợp tác giữa cơ quan chức năng, doanh nghiệp công nghệ và chính người dùng mạng.

Tại Việt Nam và thế giới, việc lừa đảo trực tuyến bằng hình ảnh, video và giọng nói giả mạo đã đưa deepfake lên vị trí hàng đầu trong danh sách các mối nguy về an ninh mạng, yêu cầu mỗi người sử dụng Internet cần nâng cao nhận thức, đề cao cảnh giác và cập nhật kiến thức phòng tránh thường xuyên.

Đỗ Tho