Đền Đức Ông - Điểm đến lịch sử, văn hóa đặc sắc

Cụ Ngô Văn Nhâm, thủ từ đền Đức Ông chuẩn bị không gian trang nghiêm phục vụ Nhân dân và du khách đến dâng hương, chiêm bái.

Nằm bên đầm Rưng thơ mộng, đền Đức Ông từ lâu đã trở thành địa chỉ văn hóa tâm linh quen thuộc của người dân địa phương và du khách thập phương. Theo hồ sơ khoa học của di tích, đây là nơi thờ Đông Kinh Phán Quan Đại Vương Nguyễn Văn Nhượng - vị danh tướng quê vùng kẻ Rưng, làm quan dưới triều vua Lý Cao Tông. Ông có công cầm quân đánh dẹp giặc Ai Lao, bảo vệ biên cương phía Nam của đất nước. Sau khi mất, ông được triều đình phong là Thượng đẳng phúc thần, lập lăng, dựng đền thờ và cho Nhân dân hương khói phụng thờ quanh năm. Đền còn thờ Công chúa nước Chiêm Thành theo truyền thuyết dân gian. Qua nhiều thế kỷ, ngôi đền trở thành trung tâm tín ngưỡng của 3 làng cổ Văn Trưng, Thế Trưng và Vĩnh Trưng, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa tinh thần của người dân nơi đây.

Đồng chí Nguyễn Thanh Long, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Vĩnh Tường cho biết: Đền Đức Ông là một trong những di tích tiêu biểu của địa phương, hội tụ cả giá trị lịch sử, kiến trúc nghệ thuật và tín ngưỡng dân gian. Việc được xếp hạng di tích cấp quốc gia là sự ghi nhận đối với những giá trị đó, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để địa phương tiếp tục đầu tư bảo tồn, quảng bá di tích, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.

Theo hồ sơ di tích, tiền thân của đền Đức Ông là lăng Đức Ông được xây dựng từ thời Lý, cách nay hơn 1.000 năm. Đến cuối thế kỷ XVIII, Nhân dân dựng lại đền tại vị trí hiện nay. Trải qua nhiều lần trùng tu vào các năm 1762, 1912, giai đoạn 1990 - 1991 và năm 2013, ngôi đền vẫn lưu giữ được nhiều yếu tố kiến trúc gốc thời Hậu Lê. Đền được xây theo lối kiến trúc hình chữ Đinh, gồm tòa tiền tế và hậu cung. Nổi bật nhất là hệ thống chạm khắc gỗ tinh xảo với các đề tài rồng, phượng, nghê, mây, hoa lá... được thể hiện bằng kỹ thuật chạm nổi, chạm lộng công phu. Đây được xem là một trong những tiêu bản nghệ thuật chạm khắc gỗ thời Hậu Lê còn khá nguyên vẹn trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh giá trị kiến trúc, di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như 13 đạo sắc phong của các triều đại phong kiến, trong đó đạo sắc sớm nhất có niên đại thời Cảnh Hưng; nhiều tài liệu Hán Nôm, hoành phi, ngai thờ, chóe thờ, chó đá cùng nhiều hiện vật có giá trị phục vụ nghiên cứu lịch sử, văn hóa.

Không chỉ lưu giữ những giá trị vật thể, đền Đức Ông còn là nơi bảo tồn nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống. Hằng năm, từ ngày mùng 6 đến mùng 7 tháng Giêng âm lịch, lễ hội Rưng được tổ chức trang trọng để tưởng nhớ ngày hóa của Đức Ông. Cùng với các nghi thức tế lễ, rước kiệu là nhiều trò chơi dân gian đặc sắc như bắt trạch trong chum, tổ tôm điếm, hát xẩm, kéo co, đấu vật... tạo nên không gian lễ hội đậm đà bản sắc văn hóa vùng đồng bằng Bắc Bộ. Hơn cả một di tích lịch sử, đền Đức Ông còn là nơi người dân gửi gắm niềm tin, ước vọng về cuộc sống bình an.

Gắn bó với ngôi đền nhiều năm, cụ Ngô Văn Nhâm, thủ từ của đền chia sẻ: Tôi đã trông nom đền được khoảng 7 năm. Ngày nào cũng có bà con trong vùng và khách thập phương đến dâng hương. Nhiều gia đình đưa con cháu đến cầu bình an, cầu sức khỏe, mong các cháu ngoan ngoãn, học hành tiến bộ. Với chúng tôi, gìn giữ ngôi đền chính là gìn giữ truyền thống, gìn giữ cội nguồn của quê hương.

Không chỉ trong các dịp lễ hội, ngày rằm, mùng 1 hay những ngày đầu năm, đền Đức Ông luôn đón đông đảo Nhân dân đến lễ bái. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ thể hiện lòng thành kính với tiền nhân mà còn là sự trân trọng đối với những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Bà Nguyễn Thị Thiệu, người dân khu 5, xã Vĩnh Tường chia sẻ: Mỗi lần đến đây tôi cảm thấy lòng mình nhẹ nhàng, thanh thản. Người dân chúng tôi luôn coi đền Đức Ông là nơi linh thiêng, là điểm tựa tinh thần trong cuộc sống.

Hiện nay, chính quyền địa phương cùng Ban Quản lý di tích thường xuyên bảo vệ, chăm sóc cảnh quan, kiểm kê hiện vật và tuyên truyền nâng cao ý thức gìn giữ di sản trong Nhân dân. Việc đền Đức Ông được xếp hạng di tích quốc gia đã tạo điều kiện thuận lợi để địa phương kết nối di tích với quần thể đình Tứ Trưng, lăng Bảo Trưng và thắng cảnh đầm Rưng, góp phần phát triển du lịch văn hóa gắn với bản sắc Đất Tổ.

Giữa nhịp sống hôm nay, đền Đức Ông vẫn lặng lẽ soi bóng bên đầm Rưng, lưu giữ ký ức của một vùng quê giàu truyền thống. Ngôi đền không chỉ là chứng nhân của lịch sử mà còn là biểu tượng cho đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc cho thế hệ mai sau.