Đền thiêng trên dãy Trà Sơn
Nằm trên đỉnh núi Nàng Tiên, đền Tam Lang là địa chỉ văn hóa tâm linh giàu giá trị ở vùng đất Trà Sơn, huyện Can Lộc (cũ), tỉnh Hà Tĩnh.
Đền Tam Lang tọa lạc trên đỉnh núi Nàng Tiên, thuộc xã Xuân Lộc.
Theo các tư liệu lịch sử và truyền ngôn của người dân địa phương, đền Tam Lang (thuộc xã Xuân Lộc) được xây dựng vào khoảng cuối thời Trần, đầu thời Lê, niên hiệu Kiến Tân (1398–1400).
Đền thờ Tam Lang Long Vương - vị thần gắn với tín ngưỡng thờ thần nước của cư dân nông nghiệp Việt Nam. Theo truyền thuyết, Tam Lang là người con thứ ba của Vua Hùng, được giao cai quản sông nước, phù hộ cho mùa màng tươi tốt, cuộc sống nhân dân bình yên.
Đền Tam Lang là địa điểm sinh hoạt tín ngưỡng, tâm linh của người dân địa phương từ bao đời nay. Ngoài thờ thần Tam Lang, đền còn thờ nhiều vị thần khác: Đại Càn quốc gia Nam Hải, Quán quân mạnh lang hoàng minh tự Tô Đại Liêu, Song đồng Ngọc Nữ công chúa, Đương Cảnh thành hoàng, Đô đốc phủ thái bảo Ngô Quận công... và những người có công với đất nước.
Trải qua hơn 600 năm, đền Tam Lang được các triều đại phong kiến ban nhiều đạo sắc. Dù chiến tranh và thời gian đã làm thất lạc không ít hiện vật quý, nhưng hiện nay, đền vẫn còn lưu giữ 78 đạo sắc phong Hán Nôm đã được dịch thuật. Đây là nguồn tư liệu có giá trị, phản ánh quá trình hình thành, phát triển cũng như vị thế của ngôi đền trong đời sống tín ngưỡng cư dân vùng Trà Sơn của huyện Can Lộc (cũ).
Ngoài thờ thần Tam Lang, đền còn thờ nhiều vị thần khác và những người có công với đất nước.
Hằng năm, tại đền Tam Lang có 6 ngày lễ trọng đại: lễ Khai hạ (7/1 âm lịch), lễ Khai sắc (15/1), lễ Kỵ phúc (15/6), Lễ húy kỵ Ngài (24/6), lễ Sắp ấn (5/12), lễ Trừ tịch (30/12) và nhiều hoạt động văn hóa truyền thống khác.
Không chỉ mang giá trị tín ngưỡng, tâm linh, đền Tam Lang còn gắn với lịch sử chống quân xâm lược. Tương truyền, trong cuộc kháng chiến chống quân Minh, trước khi đem quân lên mở cuộc tấn công ở Đỗ Gia (Hương sơn) năm 1424, nghĩa quân Lê Lợi đã dừng chân ở chốn này. Đêm đó, bỗng dưng voi và ngựa chiến bất ngờ thất lạc. Lê Lợi đã thắp hương lễ tế và sau đó tìm thấy voi và ngựa. Thắng giặc trở về, vua cho đúc 2 tượng voi chầu hai bên trước nghi môn và 2 con ngựa chiến để thờ. Từ đó, nhân dân còn gọi nơi đây là đền Voi Ngựa. Dấu ấn ấy vẫn còn được lưu truyền qua câu ca dân gian: "Ai về mỏi chợ mà coi/ Trên đền, dưới chợ hai voi quỳ chầu".
Ấn của đền được lưu giữ từ thời phong kiến đến nay để phục vụ Lễ Sắp ấn vào ngày 5/12 (âm lịch) hằng năm.
Đến thời kỳ Xô viết Nghệ Tĩnh (1930–1931), đền Tam Lang trở thành địa điểm tập hợp lực lượng cách mạng. Khu vực đền có nhiều cây cối rậm rạp, nhiều cây cổ thụ... trở thành nơi tổ chức Hội nghị Chi bộ xứ Trung Kỳ do đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai chủ trì.
Trong những năm chuẩn bị Tổng khởi nghĩa cách mạng Tháng Tám năm 1945, đền tiếp tục là nơi tổ chức nhiều hội nghị bí mật của phong trào cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám, khu vực đền được sử dụng làm nơi cất giữ vũ khí súng đạn, lương thực và huấn luyện dân quân du kích, luyện tập quân sự, phục vụ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi Ngã ba Đồng Lộc trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ, đền Tam Lang và vùng phụ cận là nơi bố trí lực lượng pháo cao xạ, kho lương thực, đạn dược, trạm ra-đa và nơi trú quân của nhiều đơn vị bộ đội, góp phần bảo đảm tuyến vận tải chiến lược chi viện cho chiến trường miền Nam.
Trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, ngôi đền vẫn giữ được phong cách kiến trúc truyền thống của vùng Bắc Trung Bộ, với bố cục hài hòa: nghi môn, sân đền, trung điện, thượng điện và khu cung cấm. Các hạng mục được xây dựng trên nền cao, tựa lưng vào núi, phía trước là không gian rộng mở, tạo nên cảnh quan linh thiêng, thanh tịnh và giàu giá trị thẩm mỹ.
Trải qua hơn 600 năm, nhiều hiện vật của ngôi đền vẫn được bảo tồn, lưu giữ. Trong ảnh: Ông Nguyễn Thế Lưu - thủ từ đền Tam Lang giới thiệu về khu cung cấm (bằng gỗ) từ thời nhà Lê được gìn giữ đến hôm nay.
Năm 2006, đền Tam Lang được UBND tỉnh Hà Tĩnh công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.
Hơn sáu thế kỷ trôi qua, đền Tam Lang không chỉ là công trình kiến trúc tín ngưỡng mà còn là chứng nhân của biết bao thăng trầm lịch sử dân tộc. Hiện nay, việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích đang được Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Xuân Lộc tiếp nối các bậc tiền nhân quan tâm, chăm lo, nhằm bồi đắp lòng tự hào dân tộc, truyền thống yêu nước, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Nguồn Hà Tĩnh: https://baohatinh.vn/den-thieng-tren-day-tra-son-post315101.html
Tin nóng
Chỉ cách bãi biển Hồ Tràm vài phút đi bộ, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu, TP Hồ Chí Minh mở ra một thế giới xanh tĩnh lặng. Những thân tràm phủ dây leo, lối mòn lưa thưa nắng cùng tiếng chim vang giữa vòm lá đưa du khách vào hành trình trekking nhẹ nhàng, tựa như lạc bước giữa khu rừng cổ tích ven biển.
Từ video, hình ảnh người dân cung cấp về một nam thanh niên điều khiển xe máy leo lên di tích quốc gia cổng Tò Vò, cơ quan chức năng đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi) vào cuộc, mời người này làm việc và lập biên bản.
Với chiều dài có thể lên tới 2m và phần bụng ẩn chứa thứ 'báu vật' có giá cả triệu đồng/kg, cá lạc xứng đáng là một trong những đặc sản biển Việt Nam khiến không ít người sành ăn mê mẩn.
Việc Việt Nam đề cử 5 đại diện tham gia giải thưởng 'Làng du lịch tốt nhất' (Best Tourism Villages) năm 2026 của Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) là dịp kiểm chứng năng lực gìn giữ bản sắc trong quá trình phát triển du lịch. Đồng thời phản ánh cách Việt Nam lựa chọn hình ảnh để giới thiệu với thế giới trong giai đoạn du lịch chuyển mạnh sang mô hình xanh, bền vững và lấy cộng đồng làm trung tâm.
Giữa biển khơi phía Nam bán đảo Đồ Sơn (Hải Phòng), đảo Dấu (hay đảo Hòn Dấu) không chỉ là thắng cảnh nổi tiếng mà còn mang giá trị đặc biệt với mốc cao độ 0 quốc gia trên biển và ngọn hải đăng hơn 130 năm tuổi.
Tại hội nghị sơ kết hoạt động sản xuất kinh doanh 6 tháng đầu năm của PV Power, công tác giải quyết vấn đề tài chính tồn đọng được ban lãnh đạo đánh giá tốt.
Tin mới
Xã A Lưới 1 vừa đón nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử đối với nhà Moong truyền thống của đồng bào Pa Cô. Đồng thời, Bảo tàng Lịch sử TP. Huế cũng khánh thành và bàn giao không gian trưng bày tại di tích này.
Nhằm khơi dậy và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Xơ Đăng, xã Kon Braih (tỉnh Quảng Ngãi) vừa thành lập Câu lạc bộ Văn hóa dân gian dân tộc Xơ Đăng làng Kon Bưu.
Liên tục góp mặt trong các bảng xếp hạng ẩm thực uy tín thế giới, trở thành nguồn cảm hứng cho hàng triệu video trên mạng xã hội, các món ăn Việt Nam đang dần khẳng định vị thế trên bản đồ ẩm thực toàn cầu.
Di sản chỉ thực sự 'sống' khi tiếp tục được cộng đồng thực hành và trao truyền. Từ Nghệ thuật Xòe Thái có thể thấy cách tiếp cận mới trong bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch bền vững.
Miệt vườn là một trong những nét đặc trưng của Vĩnh Long - quê Ngọc Trinh. Đến đây, du khách có thể tận hưởng không gian xanh mát và trải nghiệm nhiều hoạt động đậm chất miền Tây.
Cồn Thới Sơn đang thu hút đông du khách với trải nghiệm ngồi xuồng trên rạch Bà Ngoạn. Nếu muốn tránh cảnh chen chúc, bạn vẫn có thể khám phá nhiều điểm sông nước khác ở miền Tây.
Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với UBND xã Phú Xuyên vừa tổ chức Lễ ra mắt mô hình điểm thiết chế Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn Vạn Điểm.
Dâu tây là loại quả thơm ngon, giàu dinh dưỡng. Để giúp cho dâu tây giữ trọn được hương vị tươi ngon trong thời gian dài, bạn hãy áp dụng một số bí quyết bảo quản dưới đây.