ĐHQG TP HCM phải là nơi quy tụ nhân tài, làm chủ công nghệ chiến lược

Thủ tướng đề nghị có cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển đại học tinh hoa - Ảnh: chinhphu.vn

Nâng cao chất lượng giáo dục đại học là trọng tâm của đào tạo nhân lực chất lượng cao

Phát biểu tại sự kiện, bày tỏ vui mừng tới dự lễ khai khóa với chủ đề rất có ý nghĩa, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ, giáo dục và đào tạo có vị trí đặc biệt quan trọng, là quốc sách hàng đầu và quyết định tương lai của dân tộc. Trong đó, giáo dục đại học là nòng cốt để phát triển nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài và thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và sức mạnh nội sinh, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.

Thủ tướng nhấn mạnh vai trò quan trọng của ĐHQG TP HCM - một trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo hàng đầu, giữ vai trò nòng cốt, dẫn dắt trong đổi mới giáo dục đại học có quy mô đào tạo lớn nhất cả nước, thuộc nhóm từ 801-850 đại học hàng đầu thế giới với hơn 110.000 người học, 180 chương trình đạt chuẩn kiểm định quốc tế, 13 ngành học thuộc nhóm 500 thế giới.

Nhà trường đã tạo lập nền tảng vững chắc với hơn 1.700 nhân sự học thuật trình độ tiến sĩ trở lên, gần 180 nhà khoa học, chuyên gia có kinh nghiệm quốc tế, mạng lưới hợp tác chuyên gia trong nước và quốc tế ngày càng mở rộng. Gần 4.000 bài báo quốc tế đã được công bố vào năm 2025, dẫn đầu cả nước.

Hạ tầng nghiên cứu hiện đại, hệ thống phòng thí nghiệm dùng chung đang được triển khai với tổng kinh phí gần 1.900 tỷ đồng. Trong đó, có phòng thí nghiệm vi mạch, bán dẫn dùng chung cấp quốc gia.

Đào tạo sau đại học ngày càng gắn với nhiệm vụ nghiên cứu. Năm 2026, mở mới 25 ngành, trong đó 12 ngành gắn với công nghệ chiến lược. Đặc biệt phương thức hợp tác Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp đã chuyển mạnh mẽ từ ký kết sang cùng làm với gần 400 nhiệm vụ đã thống nhất triển khai cùng 9 địa phương và nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng đánh giá cao và biểu dương những nỗ lực và kết quả tích cực mà các thế hệ lãnh đạo, tập thể viên chức, nhà khoa học, giảng viên, người lao động, học sinh, sinh viên ĐHQG TP HCM đã đạt được trong 31 năm xây dựng và phát triển, thực hiện xuất sắc sứ mệnh làm đầu tàu, nòng cốt cho hệ thống giáo dục đại học cả nước, phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.

Thủ tướng Lê Minh Hưng và Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang và các đại biểu dự lễ khai khóa 2026 của Đại học Quốc gia TPHCM - Ảnh: chinhphu.vn

Phấn đấu đến năm 2030, thuộc nhóm 100 cơ sở giáo dục hàng đầu châu Á

Trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, Thủ tướng đề nghị ĐHQG TP HCM phát huy những kết quả đạt được, đổi mới tư duy, phương thức quản trị, xây dựng môi trường học thuật tôn trọng sáng tạo, đề cao tính thực chất và lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo, hướng đến trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hàng đầu của đất nước.

Để thực hiện mục tiêu này, Thủ tướng lưu ý một số nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, phải trở thành nơi phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu của đất nước. Xây dựng một hệ sinh thái nhân tài kết nối liên tục từ học sinh xuất sắc, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh đến nhà khoa học trẻ và các chuyên gia hàng đầu, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược. Chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo nhân tài, đẩy mạnh quản trị đại học hiện đại và trở thành địa chỉ tin cậy để thu hút và tạo điều kiện thuận lợi để nhân tài phát huy tối đa năng lực, trí tuệ, cống hiến và gắn bó lâu dài.

Thứ hai, cần phát huy mạnh mẽ hơn vai trò trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách, cung cấp luận cứ khoa học tin cậy để phục vụ cho việc hoạch định các chủ trương, chính sách và các quyết sách phát triển của đất nước, của vùng và của các địa phương.

Chủ động nghiên cứu và đề xuất giải pháp đối với những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, đưa tri thức từ giảng đường, phòng thí nghiệm vào xây dựng và hoạch định chính sách, đổi mới mô hình phát triển, nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện đời sống của nhân dân.

Thứ ba, nhà trường phải thực sự trở thành một đại học thống nhất về chiến lược và sức mạnh, thay vì chỉ là phép cộng cơ học các trường thành viên. Với mỗi nhiệm vụ lớn của đất nước, phải nhanh chóng hình thành được các nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh, dùng chung đội ngũ, phòng thí nghiệm, cơ sở dữ liệu và có người đứng đầu chịu trách nhiệm về sản phẩm cuối cùng.

Thứ tư, phải kết nối đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thành một chuỗi thống nhất. "Không để sinh viên chỉ học trong lớp, nhà khoa học chỉ làm đề tài, còn doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở cuối quá trình. Với những ngành mới như bán dẫn, lượng tử, hàng không vũ trụ, cần huy động sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế, các doanh nghiệp gắn với kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm đầu ra," Thủ tướng phát biểu.

Thứ năm, nhận trách nhiệm làm chủ một số công nghệ chiến lược. Không dàn trải nguồn lực, không chỉ công bố khoa học mà phải xác định công nghệ cần làm chủ và sản phẩm cần phải tạo ra, đối tượng sử dụng và thời điểm có kết quả. Không chỉ làm chủ công nghệ mà phải từng bước hình thành năng lực công nghệ nội sinh, phát triển công nghệ lõi và tạo ra sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh và mang thương hiệu Việt Nam.

Phát huy hơn nữa vai trò hạt nhân kết nối Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực. Mở rộng hợp tác quốc tế hiệu quả, thực chất và phối hợp hoàn thiện các cơ chế, chính sách thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, góp phần đưa tiềm lực, trình độ khoa học và đổi mới sáng tạo của Việt Nam đạt mức tiên tiến và nhiều lĩnh vực quan trọng thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030.

Thủ tướng Chính phủ tham quan Triển lãm thành tựu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nơi giới thiệu các sản phẩm, công nghệ tiêu biểu do đội ngũ nhà khoa học của ĐHQG TP HCM nghiên cứu, phát triển - Ảnh: chinhphu.vn

Có cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển đại học tinh hoa

Nhân dịp này, Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các Bộ, ngành liên quan khẩn trương xây dựng đề án triển khai cơ chế, chính sách đầu tư mạnh và có các cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển đại học tinh hoa theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp thế giới, đào tạo nhân tài quốc gia, phân cấp, phân quyền mạnh đối với Đại học Quốc gia về mô hình quản trị, tổ chức bộ máy, mở ngành, phương thức đào tạo, sử dụng nhân tài và nguồn lực gắn với trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá độc lập.

Thủ tướng khẳng định: Chính phủ ủng hộ mạnh mẽ việc phân cấp cho các đại học Quốc gia để xây dựng trở thành các đại học tinh hoa và đóng góp cho quá trình xây dựng và hoạch định chính sách, phát triển các công nghệ chiến lược, đóng góp một cách thiết thực và hiệu quả cho sự phát triển đất nước, đáp ứng được yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững trong nhiều năm tới đây. Phải phát triển ĐHQG TPHCM, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành trung tâm của hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 19 của Trung ương.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế kinh phí giao trọn gói cho các hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cho các tổ chức khoa học công nghệ công lập của các đại học trọng điểm; nghiên cứu hoàn thiện cơ chế chính sách để kết quả nghiên cứu vượt qua được khoảng trống từ phòng thí nghiệm đến thị trường. Trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Tài chính là rất lớn trong việc giao cơ chế đủ mạnh để các trường chủ động sử dụng nguồn lực phục vụ cho các hoạt động của mình.

Thủ tướng đề nghị UBND TP HCM, các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long nghiên cứu và đặt hàng trực tiếp, hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung đối với ĐHQG TP HCM để đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, các đề tài nghiên cứu, sản phẩm khoa học công nghệ mà các địa phương, khu vực có nhu cầu thông qua các cơ chế đặc thù, thúc đẩy ĐHQG TP HCM thành đô thị đại học hiện đại và trở thành điểm đến hấp dẫn cho sinh viên và các nhà khoa học quốc tế.

Thủ tướng bày tỏ mong muốn, các thầy cô giáo, các nhà khoa học của ĐHQG TPHCM nói riêng và cả nước nói chung hãy là những tấm gương sáng về đạo đức, về tinh thần học tập suốt đời, sự trung thực và liêm chính học thuật, dám đặt vấn đề mới, khuyến khích phản biện khoa học và tôn trọng sự khác biệt, tạo điều kiện cho những ý tưởng sáng tạo được thực hiện và kiểm chứng. Cùng với truyền thụ tri thức và phát triển năng lực chuyên môn, cần chú trọng vào bồi dưỡng nhân cách, bản lĩnh, ý thức trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến để mỗi người học không chỉ giỏi về chuyên môn mà còn có bản lĩnh, đạo đức, trách nhiệm xã hội, tinh thần dân tộc.

Với học sinh, sinh viên, Thủ tướng nhắn nhủ: Các em bước vào giảng đường hôm nay không chỉ để nhận một tấm bằng cho riêng mình mà còn được trao những cơ hội để tiếp cận môi trường có thể tạo ra những thay đổi tích cực đối với đất nước.

"Đất nước không chỉ cần những người giỏi công nghệ mà còn cần những con người có năng lực và trách nhiệm, có khát vọng, có tri thức toàn cầu nhưng có cội nguồn Việt Nam, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới nhưng cũng dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của chính mình. Các em hãy học để hiểu bản chất của vấn đề, hãy đặt câu hỏi, tranh luận, thử nghiệm và liên tục hoàn thiện bản thân. Hãy làm chủ công nghệ và hãy luôn nhớ rằng phía sau hành trình học tập và trưởng thành của các em là sự đồng hành, chia sẻ, hỗ trợ của gia đình, các thầy cô giáo, bạn bè và toàn xã hội," Thủ tướng phát biểu.

Thủ tướng tin tưởng, bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, với truyền thống hơn ba thập kỷ xây dựng, phát triển và trí tuệ, bản lĩnh cũng như khát vọng của các thế hệ thầy cô giáo và học viên, ĐHQG TP HCM sẽ phát huy tối đa những kết quả đạt được, trở thành một trong những trung tâm tri thức và nhân tài hàng đầu của đất nước, một đầu tàu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và một địa chỉ uy tín trong mạng lưới đại học châu Á và thế giới, đóng góp thiết thực vào việc nâng cao năng lực tự chủ, tự lực, tự cường và sức cạnh tranh của quốc gia, đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu như Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu hằng mong mỏi.