Đi ăn thuê bạn, leo núi thuê người xách đồ: Ngành kinh doanh 74 tỷ USD bùng nổ ở Trung Quốc

Khách hàng dùng bữa tại một nhà hàng trong khu mua sắm ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 25/7/2022. Ảnh: Reuters.

Trên những bậc đá dẫn lên núi Thái Sơn, một trong những ngọn núi nổi tiếng nhất Trung Quốc, du khách giờ đây có thể dễ dàng thuê một “bạn đồng hành leo núi”. Chỉ cần bỏ ra vài trăm nhân dân tệ, khách hàng sẽ có người đi cùng suốt hành trình, giúp mang hành lý, chụp ảnh, trò chuyện và hỗ trợ trong lúc chinh phục đỉnh núi.

Dịch vụ này đang trở thành một phần của “nền kinh tế bầu bạn” – xu hướng mới nổi tại Trung Quốc, nơi người dân ngày càng sẵn sàng trả tiền để có người chạy bộ cùng, du lịch cùng, xem phim cùng hoặc thậm chí ngồi ăn lẩu cùng.

Theo các ước tính được truyền thông nhà nước Trung Quốc dẫn lại, lĩnh vực này hiện có quy mô khoảng 500 tỷ nhân dân tệ, tương đương 74 tỷ USD trong năm 2025, dù chưa có số liệu thống kê chính thức.

Sự phát triển nhanh chóng của mô hình này phản ánh những thay đổi sâu sắc trong đời sống đô thị Trung Quốc. Nhiều người trẻ hiện sống xa gia đình, làm việc với cường độ cao và ngày càng khó duy trì các mối quan hệ xã hội truyền thống. Trong bối cảnh đó, nhu cầu được trò chuyện, được đồng hành và được chia sẻ cảm xúc đang trở thành một loại “hàng hóa” mới.

Khách hàng dùng bữa tại nhà hàng Hailao Huoguo ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 10/12/2023. Ảnh: Reuters.

Các nhà nghiên cứu tại Trung Quốc gọi đây là xu hướng “tiêu dùng cảm xúc”, khi người dân không chỉ chi tiền cho những sản phẩm hữu hình mà còn sẵn sàng trả tiền cho sự quan tâm, kết nối và cảm giác được đồng hành.

Ông Chen Wenxin là một trong những người nhìn thấy cơ hội kinh doanh từ xu hướng này. Sau khi xuất ngũ vào năm 2022, ông quyết định thành lập công ty chuyên cung cấp dịch vụ đồng hành leo núi tại tỉnh Sơn Đông.

“Tôi vốn là người thích leo núi và có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Khi nhận thấy nhu cầu thuê người đồng hành ngày càng tăng, tôi quyết định thử sức với mô hình này”, ông Chen chia sẻ.

Từ một nhóm chưa tới 10 người ban đầu, công ty của ông hiện đã phát triển thành đội ngũ khoảng 370 nhân viên. Theo ông Chen, giá thuê người đồng hành leo núi ban ngày tại Thái Sơn hiện vào khoảng 800 nhân dân tệ, tương đương 116 USD.

Khách hàng không chỉ tìm đến dịch vụ để được hỗ trợ mang đồ đạc hay dẫn đường. Nhiều người đơn giản muốn có ai đó để trò chuyện trong suốt chuyến đi.

Theo bà Sami Wong, chuyên gia tâm lý và giám đốc điều hành công ty nghiên cứu 3Drips Psychology, sức hấp dẫn của các dịch vụ đồng hành nằm ở tính chắc chắn.

Bà cho rằng việc xây dựng các mối quan hệ mới trong xã hội hiện đại đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức và cảm xúc nhưng kết quả lại hoàn toàn không thể đoán trước. Điều đó khiến nhiều người cảm thấy áp lực hoặc lo lắng.

“Việc gặp gỡ người mới luôn đòi hỏi đầu tư cảm xúc, nhưng kết quả rất khó dự đoán. Điều đó tạo ra sự bất an”, bà Wong nói.

Ngược lại, khi trả tiền cho một dịch vụ đồng hành, khách hàng gần như chắc chắn sẽ nhận được sự đáp lại.

“Khi bạn trả tiền cho dịch vụ này, bạn luôn nhận được một câu trả lời là ‘đồng ý’”, bà nói.

Du khách mặc trang phục thời nhà Thanh tham quan Cung vương Phủ vào ngày Quốc khánh, ngày đầu tiên của kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng kéo dài tám ngày của Trung Quốc, tại Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 1/10/2025. Ảnh: Reuters.

Xu hướng này cũng đang mở ra cơ hội kiếm thêm thu nhập cho nhiều người trẻ Trung Quốc.

Tang Junxing, 24 tuổi, sinh viên một trường đại học ở thành phố Quế Lâm, cho biết anh đang kiếm tiền bằng nghề bạn đồng hành du lịch.

Cơ duyên đến với công việc này xuất phát từ việc một nữ giảng viên đại học thuê anh lái xe trong chuyến du lịch kéo dài một tuần.

“Khi đó tôi nhận ra rằng mình thực sự có thể kiếm tiền bằng cách đi du lịch cùng người khác và lái xe cho họ”, anh kể.

Hiện nay, công việc phụ này giúp ông kiếm thêm khoảng 3.000-5.000 nhân dân tệ mỗi tháng.

Theo Tang, phần lớn khách hàng của anh là phụ nữ và điều họ tìm kiếm không phải là người hướng dẫn du lịch.

“Điều họ cần nhất là giá trị cảm xúc. Họ muốn có một người khiến họ cảm thấy vui vẻ và giúp chuyến đi trở nên dễ dàng hơn”, anh nói.

Sự bùng nổ của nền kinh tế bầu bạn cũng gắn liền với những biến động trên thị trường lao động Trung Quốc. Trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên kéo dài ở mức cao trong những năm gần đây, ngày càng nhiều người trẻ phải tìm kiếm các công việc linh hoạt để tạo thu nhập.

Bên cạnh giao đồ ăn, lái xe công nghệ hay bán hàng trực tuyến, nghề “bạn đồng hành có trả phí” đang trở thành một lựa chọn mới.

Theo số liệu chính thức được Reuters dẫn lại, Trung Quốc hiện có hơn 200 triệu lao động thuộc nhóm lao động linh hoạt.

Đối với nhiều người trẻ, đây có thể chỉ là một công việc tạm thời. Nhưng đối với xã hội Trung Quốc, sự phát triển của ngành dịch vụ này cho thấy một thực tế đáng chú ý: trong một thế giới ngày càng bận rộn và cô đơn hơn, thời gian, sự quan tâm và cảm xúc đang dần trở thành những giá trị có thể được định giá và mua bán trên thị trường.