Đi làm thủ tục đất đai, người dân cần biết những gì?

Ảnh minh họa.

Với nhiều gia đình, thửa đất không chỉ là tài sản mà còn là nơi ở, nơi sản xuất và kế sinh nhai. Vì vậy, mỗi lần làm thủ tục cấp giấy chứng nhận, đăng ký biến động hay giải quyết các vấn đề liên quan đến đất đai, người dân đều mong hồ sơ được hướng dẫn rõ ràng, giải quyết đúng hẹn và không phải đi lại nhiều lần.

Tuy nhiên, những phản ánh về việc hồ sơ bị trả đi trả lại, thời gian giải quyết kéo dài, thậm chí có người cho rằng nhờ “cò” thì công việc nhanh hơn, cho thấy việc cải thiện chất lượng phục vụ trong lĩnh vực này vẫn là vấn đề cần quan tâm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản số 1018/BNNMT-QLĐĐ ngày 7/9/2026 về việc thực hiện thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai. Theo đó, Bộ đã đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tăng cường chấn chỉnh, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân. Điều đáng chú ý là các yêu cầu này gắn trực tiếp với những việc người dân có thể gặp trong quá trình làm hồ sơ.

Trước hết, hãy tìm hiểu kỹ thủ tục trước khi nộp. Cơ quan tiếp nhận cần công khai danh mục giấy tờ, trình tự thực hiện, nghĩa vụ tài chính và thời gian giải quyết. Người dân nên kiểm tra thông tin từ nguồn chính thức, chuẩn bị hồ sơ theo hướng dẫn và giữ lại giấy biên nhận, phiếu hẹn sau khi nộp.

Nếu hồ sơ thiếu giấy tờ, cần được hướng dẫn rõ ràng. Theo yêu cầu chấn chỉnh của Bộ, khi hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa hợp lệ, cơ quan tiếp nhận phải hướng dẫn bằng văn bản một lần đối với các nội dung cần bổ sung, hoàn thiện. Nếu hồ sơ không đủ điều kiện giải quyết, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản, nêu lý do và căn cứ pháp lý. Nhờ vậy, người dân có cơ sở biết mình cần làm gì tiếp theo, thay vì phải tự đoán hoặc đi lại nhiều lần vì những hướng dẫn không rõ ràng.

Nếu quá hẹn, đừng chỉ chờ đợi trong im lặng. Người dân có thể liên hệ nơi tiếp nhận để hỏi tình trạng hồ sơ, đồng thời đề nghị làm rõ lý do chậm giải quyết. Trường hợp giải quyết quá hạn, yêu cầu đặt ra là cơ quan có trách nhiệm phải có văn bản xin lỗi và làm rõ trách nhiệm liên quan. Khi cần phản ánh, hãy ghi lại ngày nộp hồ sơ, mã hồ sơ, thời hạn hẹn và nội dung đã trao đổi.

Một điều nữa cần phân biệt: nhờ người khác thực hiện thủ tục theo hình thức ủy quyền hợp pháp không đồng nghĩa với việc sử dụng “cò” để tác động đến quá trình giải quyết. Người dân có thể ủy quyền theo quy định, nhưng không nên tin vào những lời hứa “lo được hồ sơ nhanh”, “có quan hệ” hoặc yêu cầu chi thêm khoản tiền không rõ căn cứ. Cơ quan chức năng phải bảo đảm hồ sơ được xử lý công bằng, dù người nộp là chính chủ hay người được ủy quyền hợp pháp.

Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường kiểm tra thái độ và trách nhiệm của cán bộ, nhất là tại nơi tiếp nhận và trả kết quả. Những hành vi gây phiền hà, nhũng nhiễu, cố tình kéo dài thời gian hoặc can thiệp trái quy định phải được xử lý. Đường dây nóng, địa chỉ tiếp nhận phản ánh và các kênh trực tuyến cũng cần được công khai để người dân dễ tìm, dễ sử dụng.

Về lâu dài, việc kết nối dữ liệu đất đai với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và mở rộng dịch vụ công trực tuyến có thể giúp giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian và công sức. Nhưng công nghệ chỉ thực sự có ích khi đi cùng quy trình rõ ràng và tinh thần phục vụ nghiêm túc.

Đi làm thủ tục đất đai, người dân không cần phải thuộc lòng mọi quy định. Điều quan trọng là biết nơi tra cứu thông tin, biết yêu cầu hướng dẫn bằng văn bản và biết cách phản ánh khi quyền lợi của mình bị ảnh hưởng. Một nền hành chính tốt phải giúp người dân hiểu việc mình cần làm, biết hồ sơ đang ở đâu và có thể trông đợi điều gì vào thời hạn đã hẹn.