Đi làm việc ở nước ngoài: Người lao động tăng thu nhập, nâng cao tay nghề

Công việc của Phát tại Nhật Bản. (Ảnh: NVCC)

Thực tiễn chương trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tại các tỉnh phía Nam đang ghi nhận những kết quả tích cực. Những phản hồi từ chính người lao động trực tiếp tham gia chương trình đã phản ánh rõ nét giá trị thực chất mà hướng đi này mang lại.

Nhìn từ thực tế của người lao động thụ hưởng

Hiện đang làm việc tại Nhật Bản, em Phan Hoàng Phát (SN 2001, quê tại ấp Vàm An, xã Quới An, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long) cho biết bản thân nhận được sự ủng hộ rất lớn từ gia đình khi quyết định đi làm việc ở nước ngoài. Phát sinh ra trong một gia đình làm nghề đánh cá, mẹ mất, Phát sống cùng cha và hai anh trai. Sau gần 2 năm làm công việc sơn gia công cơ khí tại Osaka, những thành quả kinh tế Phát mang lại cho gia đình rất thiết thực. Em đã giúp cha sửa sang lại nhà cửa và mua tặng hai anh trai mỗi người một chiếc ghe mới để tiếp tục bám nghề. Dù công việc đang thuận lợi, Phát xác định rõ mục tiêu sẽ trở về Việt Nam sau khi hoàn thành 3 năm thực tập sinh để được gần gũi, chăm sóc cha và gia đình.

Phan Hoàng Phát (đội mũ) cùng các bạn người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản.

Từng làm ngành sơn tĩnh điện tại Việt Nam nên khi sang Nhật, Phát bắt nhịp với công việc rất nhanh. Tuy nhiên, em nhận thấy sự khác biệt rõ rệt về môi trường: người Nhật yêu cầu sự tỉ mỉ, tinh thần trách nhiệm và đặc biệt là an toàn lao động ở mức rất cao. Do đặc thù công việc sơn kim loại có tính độc hại, Phát nhận được đãi ngộ tốt cùng mức thưởng khá cao từ công ty.

Điều đáng quý nhất với chàng trai 25 tuổi này là sự thăng tiến về kỹ năng. Sau những lần chịu khó quan sát và học hỏi, Phát không chỉ hoàn thiện tay nghề sơn mà còn được đồng nghiệp Nhật Bản tận tình chỉ dạy thêm kỹ thuật hàn và vận hành máy tiện cơ khí. Em chia sẻ, thời gian học tiếng Nhật và giáo dục định hướng tại Trường Hasu Asia trước khi xuất cảnh đã trang bị cho em kiến thức đầy đủ để hòa nhập nhanh chóng.

“Theo em, đi nước ngoài làm việc không phải là sự đánh đổi như những người trẻ hay nói, mà là một cơ hội rất lớn để thay đổi cuộc sống, không chỉ kiếm tiền mà còn học được nhiều điều hay từ người Nhật. Nhờ những kỹ năng mới tích lũy được, em dự định khi về nước sẽ chuyển sang làm máy tiện và tự tin phát triển nghề nghiệp vững vàng tại quê nhà”, Phát bộc bạch.

Giải pháp đồng bộ từ góc nhìn doanh nghiệp

Những câu chuyện thay đổi tư duy và tay nghề như của Phát là minh chứng rõ nét cho tiềm năng của lao động phía Nam. Dưới góc nhìn doanh nghiệp, ông Trương Nhật Tài, Phó Giám đốc Công ty TNHH Hasu Asia đánh giá, người lao động khu vực này có tính cách ôn hòa, cần cù và khả năng thích nghi văn hóa cao - những điểm cộng được đối tác Nhật Bản đặc biệt ưa chuộng. Trong đó, nguồn nhân lực là bộ đội xuất ngũ và học sinh các trường nghề sở hữu lợi thế lớn nhờ tác phong kỷ luật và nền tảng kỹ thuật có sẵn. Cùng với đó, chính sách hỗ trợ vay vốn của các cấp chính quyền địa phương đang tạo ra điểm tựa tài chính vững chắc.

Ông Trương Nhật Tài, Phó Giám đốc Công ty TNHH Hasu Asia đánh giá, cùng các bạn học viên.

Dù vậy, ông Tài cũng thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn hiện tại. Thử thách lớn nhất là rào cản ngôn ngữ đối với nhóm lao động lớn tuổi hoặc nghỉ học sớm. Bên cạnh đó, việc phải trải qua 6 tháng học ngoại ngữ, định hướng mà không có thu nhập tạo ra áp lực tài chính lớn cho các gia đình thuần nông. Tâm lý e ngại của phụ huynh và việc thiếu hụt thông tin chính thống ở cấp cơ sở (ấp, xã) cũng khiến nhiều người dễ rơi vào bẫy của cò mồi, môi giới bất hợp pháp.

Để giải quyết những rào cản này và nhân rộng mô hình lao động thực chất, Hasu Asia đang triển khai chiến lược ba trụ cột. Thứ nhất, định hướng đơn hàng theo đúng chuyên môn thay vì chạy theo mức lương trước mắt, thông qua việc liên kết với các trường nghề và đưa đối tác Nhật về tận địa phương phỏng vấn. Thứ hai, đào tạo toàn diện: thực tập sinh không chỉ học ngoại ngữ mà còn được rèn luyện tác phong, văn hóa sinh hoạt, quy tắc giao thông, quản lý tài chính cá nhân và được cảnh báo nghiêm khắc về "tín dụng đen". Thứ ba, đồng hành xuyên suốt: hỗ trợ gia đình hoàn thiện hồ sơ vay vốn chính sách (như trường hợp của em Phát đã vay được gần 100 triệu đồng không chịu áp lực lãi suất ngoài), duy trì liên lạc và chủ động kết nối việc làm khi người lao động mãn hạn hợp đồng.

Học viên tại Hasu Asia.

Để dòng chảy lao động này thực sự bền vững, đại diện Hasu Asia đưa ra hai kiến nghị cụ thể đối với các cơ quan quản lý. Một là, các địa phương cần xây dựng cơ sở dữ liệu về lực lượng lao động trở về (bao gồm nơi cư trú, chuyên môn, trình độ ngoại ngữ) để kịp thời làm cầu nối, giới thiệu họ vào các khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI trên địa bàn. Hai là, cần minh bạch hóa thông tin đến tận cơ sở thông qua sự phối hợp của Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên và Ban Chỉ huy Quân sự. Việc công khai rộng rãi danh sách các doanh nghiệp xuất khẩu lao động được Bộ cấp phép sẽ triệt tiêu rủi ro lừa đảo, giúp người dân an tâm tuyệt đối.

“Khi các chính sách hỗ trợ được triển khai đồng bộ từ khâu thông tin, đào tạo đến kết nối việc làm, mỗi người lao động sau thời gian tu nghiệp sẽ không chỉ cải thiện kinh tế gia đình mà còn trở thành nguồn nhân lực chất lượng, trực tiếp đóng góp vào sự phát triển của quê hương”, ông Trương Nhật Tài nhấn mạnh.