Lý do khiến lãi suất thả nổi lên 16-17%/năm

Mặt bằng lãi suất cho vay đang chịu sức ép tăng khi nhiều ngân hàng điều chỉnh lãi suất cơ sở và lãi suất tham chiếu áp dụng cho các khoản vay thả nổi. Tại một số ngân hàng, mức lãi suất cơ sở đã lên tới 13,5%/năm, khiến chi phí vay vốn tăng đáng kể sau khi các khoản vay hết thời gian ưu đãi hoặc bước vào kỳ điều chỉnh lãi suất.

Lãi suất cơ sở lên tới 13,5%/năm

Cụ thể, từ ngày 1/10, ACB đã điều chỉnh lãi suất cơ sở lên 9,5%/năm trên toàn hệ thống. So với mức 9,2%/năm được ngân hàng áp dụng từ ngày 1/8, mức lãi suất cơ sở này đã tăng 0,3 điểm %.

Trước đó, từ ngày 18/9, VPBank cũng áp dụng biểu lãi suất cơ sở VND mới đối với các khoản vay có tài sản bảo đảm của khách hàng cá nhân. Mức lãi suất được phân chia theo thời điểm giải ngân, mục đích vay, thời hạn vay và chu kỳ điều chỉnh.

Với các khoản vay bất động sản, tiêu dùng, mua ôtô và sản xuất kinh doanh giải ngân sau ngày 15/11/2024, lãi suất cơ sở theo chu kỳ điều chỉnh một tháng dao động 11-13%/năm. Nếu điều chỉnh 3 tháng một lần, mức lãi suất cơ sở này tăng lên 11,8-13,5%/năm.

Trong khi đó, nhóm khoản vay còn lại có lãi suất cơ sở thấp hơn, từ 9,4%/năm đối với kỳ hạn một tháng, 10,6%/năm đối với kỳ hạn 12 tháng và 11,4%/năm đối với các khoản vay trên 15 năm.

Tại Techcombank, biểu lãi suất cơ sở/lãi suất tham chiếu áp dụng cho khách hàng cá nhân vay mua bất động sản, vay tiêu dùng có tài sản bảo đảm và vay mua ôtô cũng được điều chỉnh trong tháng trước. Trong đó, lãi suất cơ sở chuẩn ở mức 9%/năm, trong khi một số sản phẩm có mức tham chiếu riêng.

Cụ thể, lãi suất cơ sở đối với khoản vay mua ôtô VinFast là 8,5%/năm, mua ôtô Thaco là 9,5%/năm và vay kinh doanh có tài sản bảo đảm dành cho chủ hộ kinh doanh là 8,8%/năm. Với nhóm vay tiêu dùng tín chấp điều chỉnh theo lãi suất cơ sở chuẩn, như thấu chi, MyCash/F2 hoặc vay trả góp, mức lãi suất cơ sở là 13%/năm.

Tại VietBank, lãi suất cơ sở VND hiện ở mức 9,7%/năm đối với khoản vay đến 6 tháng, 10,3%/năm đối với khoản vay đến 12 tháng và 10,7%/năm đối với khoản vay trung, dài hạn trên 12 tháng. Mức 10,7%/năm cũng được sử dụng làm lãi suất tham chiếu cho một số khoản vay gắn với lãi suất tiền gửi tiết kiệm VND kỳ hạn 13 tháng.

Lãi suất cơ sở tăng khiến người vay đến giai đoạn thả nổi lãi suất chịu chi phí cao hơn. Ảnh: Nam Khánh.

Lãi suất cơ sở/lãi suất tham chiếu là mốc lãi suất các ngân hàng áp dụng với các khoản vay trong thời kỳ thả nổi. Theo đó, lãi suất thực tế sẽ bằng lãi suất cơ sở/lãi suất tham chiếu cộng với biên độ theo thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. Thông thường, biên độ chênh lệch lãi suất này dao động trong khoảng 3-3,5%.

Chẳng hạn, nếu lãi suất cơ sở ở mức 9%/năm và biên độ là 3%, lãi suất cho vay thực tế sẽ là 12%/năm. Tương tự, nếu lãi suất cơ sở ở mức 13,5%, mức lãi suất thả nổi thực tế có thể lên tới 16,5%/năm.

Tuy nhiên, mức lãi suất cơ sở 13,5%/năm tại một số ngân hàng không đồng nghĩa tất cả khách hàng đều phải trả lãi vay ở mức này, mà căn cứ theo từng sản phẩm vay và điều khoản hợp đồng.

Áp lực huy động vốn của các ngân hàng

Đằng sau việc điều chỉnh lãi suất cơ sở là áp lực cân đối nguồn vốn của hệ thống ngân hàng. Khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, các tổ chức tín dụng phải tăng cường thu hút tiền gửi để đáp ứng nhu cầu cho vay, đồng thời bảo đảm thanh khoản và cơ cấu nguồn vốn phù hợp.

Theo số liệu từ Cục Thống kê, tính đến ngày 28/9, huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 9,78% so với cuối năm 2025, trong khi tín dụng của nền kinh tế tăng 10,89%. Cùng thời điểm năm trước, hai chỉ tiêu này lần lượt tăng 9,99% và 13,37%.

Như vậy, dù tốc độ tăng trưởng tín dụng thấp hơn cùng kỳ năm trước, chỉ số này vẫn đang tăng nhanh hơn mức huy động vốn. Khoảng cách tăng trưởng giữa hai chỉ tiêu cho thấy áp lực bổ sung nguồn vốn vẫn hiện hữu của hệ thống ngân hàng.

Áp lực đó thể hiện rõ hơn trên thị trường tiền gửi. Hiện lãi suất tiết kiệm các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên đã vượt 9%/năm tại nhiều ngân hàng; thậm chí, một số sản phẩm huy động vốn có mức lãi suất trên 10%/năm, tùy thuộc điều kiện về số tiền gửi, khoản tiền gửi lần đầu hoặc hình thức gửi.

Theo các chuyên gia tại Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn khiến các ngân hàng phải đẩy mạnh huy động nguồn vốn trung hạn ổn định, đặc biệt ở các kỳ hạn 6-13 tháng.

Khi chi phí huy động tăng, khả năng duy trì mặt bằng lãi suất cho vay thấp cũng bị thu hẹp. Các ngân hàng phải cân đối giữa yêu cầu cạnh tranh lãi suất tiền gửi để thu hút nguồn vốn và mục tiêu bảo đảm hiệu quả kinh doanh. Áp lực này có thể được phản ánh vào lãi suất cho vay mới hoặc lãi suất tham chiếu của các khoản vay thả nổi, tùy chính sách từng ngân hàng và điều khoản hợp đồng.

Ngoài yếu tố cung - cầu vốn, diễn biến tỷ giá, lạm phát và nhu cầu thanh toán vào cuối năm cũng ảnh hưởng đến dư địa điều hành lãi suất. Theo VCBS, áp lực tỷ giá gia tăng, lạm phát bám sát ngưỡng mục tiêu 4,5% và nhu cầu thanh toán tăng cao vào cuối năm là những yếu tố khiến dư địa hạ lãi suất điều hành bị hạn chế.