Di tích đền Đót hoàn thành tu bổ, phát huy giá trị di sản

Ngày 24.10, xã Kha Sơn (Thái Nguyên) tổ chức khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử và thắng cảnh đền Đót, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, tham quan của nhân dân và du khách.

Đền Đót tọa lạc trên sườn núi Đốt, thuộc xóm Núi Đẳng, cùng đình, chùa Viễn và nghè Mét tạo thành quần thể di tích được xếp hạng cấp tỉnh năm 2010, lưu giữ những dấu tích văn hóa tín ngưỡng gắn với lịch sử địa phương.

Các đại biểu tham dự lễ khánh thành đền Đót. Ảnh: Mạnh Nghinh

Theo truyền thuyết dân gian, đền Đót thờ Vua Bà, người phụ nữ quê làng Mè từng theo Hùng Linh Công đánh giặc Ân dưới thời Hùng Vương thứ 6, hình tượng được người dân lưu truyền qua nhiều thế hệ trong đời sống tín ngưỡng.

Trải qua thời gian, tín ngưỡng thờ Vua Bà cùng những phong tục gắn với ngôi đền được duy trì qua nhiều thế hệ, trở thành sợi dây kết nối cộng đồng với ký ức tiền nhân và bồi đắp bản sắc văn hóa quê hương.

Sau nhiều năm sử dụng, các hạng mục của đền Đót xuống cấp, ảnh hưởng đến hoạt động thờ tự, lễ bái và sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của người dân, đặt ra yêu cầu tu bổ gắn với bảo tồn những giá trị kiến trúc truyền thống.

Tháng 5.2026, UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành quyết định phê duyệt Báo cáo kinh tế kỹ thuật dự án tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử và thắng cảnh đền Đót, giao Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Kha Sơn làm chủ đầu tư.

Công trình được triển khai từ tháng 3.2026, hoàn thành ngày 21.10 với tổng kinh phí gần 7 tỉ đồng từ nguồn xã hội hóa, đáp ứng yêu cầu phục hồi các hạng mục xuống cấp và duy trì đặc trưng kiến trúc của di tích.

Trên nền móng cũ, ngôi đền được tu bổ theo kiến trúc chữ Đinh, gồm 3 gian Tiền tế và 2 gian Hậu cung, bảo đảm sự hài hòa giữa các hạng mục, giữ gìn dáng vẻ truyền thống của không gian thờ tự.

Lễ cắt băng khánh thành công trình tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử và thắng cảnh đền Đót. Ảnh: Mạnh Nghinh

Nhà Tiền tế cao 6,75m, thiết kế theo kiến trúc hai tầng, tám mái. Hậu cung cao 4,81m, được mở rộng về phía sau để tạo sự cân đối với tổng thể công trình, đáp ứng yêu cầu sử dụng trong các hoạt động tín ngưỡng.

Đáng chú ý, dự án bảo tồn và tái sử dụng hệ thống cột đá xanh có niên đại từ cuối thời Lê, đầu thời Nguyễn, khoảng cuối thế kỉ XVIII đến đầu thế kỉ XIX, lưu giữ dấu tích vật chất gắn với lịch sử tồn tại của di tích.

Hệ thống cột, kèo và các cấu kiện chính được làm bằng gỗ lim Nam Phi, chạm khắc hoa văn Tứ linh gồm Long, Ly, Quy, Phượng theo phong cách truyền thống, mái đền lợp ngói mũi hài, các họa tiết trang trí được đắp vẽ công phu.

Cùng với việc phục hồi kiến trúc, công trình được đầu tư hệ thống điện chiếu sáng và các giải pháp chống mối, bảo đảm điều kiện sử dụng lâu dài, phục vụ hoạt động thờ tự và bảo vệ những hạng mục được tu bổ.

Việc hoàn thành tu bổ đền Đót tạo điều kiện để người dân tiếp tục duy trì các nghi lễ thờ Vua Bà, thực hành phong tục truyền thống và gìn giữ mối liên hệ giữa di tích với đời sống văn hóa cộng đồng.

Di tích đền Đót được đầu tư tu bổ gần 7 tỉ đồng bằng nguồn kinh phí xã hội hóa

Với những dấu tích kiến trúc được bảo tồn cùng tín ngưỡng dân gian được lưu truyền, đền Đót là địa chỉ để thế hệ trẻ tìm hiểu lịch sử địa phương, bồi đắp lòng biết ơn tiền nhân và ý thức gìn giữ di sản văn hóa.

Công trình được đưa vào sử dụng cũng tạo điều kiện đón người dân và du khách đến tham quan, tìm hiểu giá trị lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng của di tích, qua đó duy trì sức sống của di sản trong đời sống đương đại.

Từ việc tu bổ một di tích cụ thể, yêu cầu đặt ra với địa phương là tiếp tục quản lý, bảo vệ công trình, duy trì các hoạt động văn hóa tín ngưỡng và phát huy trách nhiệm cộng đồng trong gìn giữ di sản cho các thế hệ mai sau.