Địa phương được quyết định vùng hạn chế xe xăng
Sáng 21/11, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung quy định về thiết lập và quản lý vùng phát thải thấp, nhằm giảm ô nhiễm không khí từ hoạt động giao thông.

Ảnh minh họa
Theo Điều 65 được sửa đổi, vùng phát thải thấp là khu vực được thiết lập để áp dụng các biện pháp giảm phát thải, chủ yếu từ phương tiện giao thông, nhằm cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tại những khu vực này, việc quản lý phải ưu tiên kiểm soát phương tiện phát thải cao, phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch như xăng, dầu.
Tuy nhiên, luật mới xác lập nguyên tắc quản lý, chưa quy định cụ thể loại xe nào bị cấm hoặc hạn chế lưu thông, cũng như thời gian áp dụng. Các tiêu chí thiết lập vùng phát thải thấp và biện pháp kiểm soát sẽ do Chính phủ quy định.
UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện thực tế để trình HĐND cùng cấp quyết định thiết lập vùng phát thải thấp và các biện pháp quản lý phát thải trên địa bàn. Quy định này cho phép mỗi địa phương chủ động lựa chọn khu vực và phương án triển khai phù hợp, thay vì áp dụng một phạm vi chung trên cả nước.
Việc lựa chọn khu vực phải đáp ứng yêu cầu bảo vệ chất lượng không khí, phù hợp với quy hoạch đô thị, tổ chức giao thông và khả năng đáp ứng của hệ thống giao thông công cộng. Quá trình triển khai cần có lộ trình khả thi, công khai, minh bạch, hạn chế ảnh hưởng đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đáng chú ý, việc kiểm soát phương tiện phải gắn với phát triển giao thông công cộng, hạ tầng phục vụ phương tiện phát thải thấp, sử dụng năng lượng sạch và chính sách hỗ trợ chuyển đổi. Chính phủ được giao quy định các chính sách ưu đãi, khuyến khích phát triển phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm nhiên liệu, phát thải thấp hoặc không phát thải; đồng thời quy định việc chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phương tiện gây ô nhiễm môi trường.
Đối với đô thị loại đặc biệt và đô thị loại I, UBND cấp tỉnh còn có trách nhiệm thực hiện các giải pháp phân luồng giao thông, kiểm soát ô nhiễm nhằm hạn chế tình trạng ô nhiễm không khí.
Siết quản lý dữ liệu quan trắc môi trường
Bên cạnh kiểm soát khí thải giao thông, luật sửa đổi tăng cường yêu cầu quản lý các nguồn gây ô nhiễm không khí. Lượng bụi và khí thải phải được kiểm kê, quan trắc, đánh giá và kiểm soát; chất lượng không khí cần được dự báo, cảnh báo kịp thời để giảm tác động đến sức khỏe cộng đồng.
Luật cũng bổ sung các yêu cầu nhằm bảo đảm số liệu quan trắc môi trường chính xác, khách quan và có thể kiểm chứng. Dữ liệu từ hệ thống quan trắc tự động phải được truyền, nhận liên tục, bảo đảm tính toàn vẹn và khả năng truy xuất nguồn gốc. Thiết bị quan trắc phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, được kiểm định, hiệu chuẩn.
Các đơn vị cung cấp dịch vụ quan trắc chịu trách nhiệm về độ chính xác của kết quả, đồng thời phải bảo đảm khả năng truy xuất thông tin liên quan đến mẫu, thiết bị, nhân sự và dữ liệu khi cần thiết.
Một nội dung mới khác là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ mới có tiềm năng mang lại lợi ích cho môi trường. Trong thời gian thử nghiệm, một số yêu cầu, điều kiện về bảo vệ môi trường có thể được miễn, giảm hoặc tạm thời chưa áp dụng, nhưng không bao gồm các hành vi bị pháp luật nghiêm cấm.
Các tổ chức, cá nhân tham gia thử nghiệm vẫn phải bảo đảm an toàn sức khỏe con người, có biện pháp phòng ngừa, khắc phục sự cố và phục hồi môi trường.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày tờ trình dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường
Hạn chế xả thải vào sông, hồ đã quá tải
Về bảo vệ môi trường nước, luật bổ sung các biện pháp kiểm soát nước thải dựa trên khả năng tiếp nhận chất ô nhiễm của từng nguồn nước.
Tại những khu vực sông, hồ không còn khả năng chịu tải đối với tất cả thông số ô nhiễm bắt buộc đánh giá, dự án đầu tư mới hoặc mở rộng thuộc diện phải thực hiện thủ tục môi trường không được xả nước thải vào nguồn tiếp nhận, trừ một số trường hợp đáp ứng điều kiện xử lý nghiêm ngặt.
Cụ thể, dự án mới chỉ được xả thải khi nước thải được xử lý đạt quy chuẩn chất lượng nước mặt trước khi đưa vào nguồn tiếp nhận. Với dự án mở rộng, chủ đầu tư phải tuần hoàn, tái sử dụng nước để không làm tăng lượng xả thải hoặc xử lý phần nước thải phát sinh thêm đạt quy chuẩn. Các dự án xử lý nước thải nhằm cải tạo, phục hồi môi trường ô nhiễm cũng thuộc diện ngoại lệ.
Luật đồng thời tăng cường quản lý nước thải theo lưu vực sông, kiểm soát cả lượng chất ô nhiễm từ từng nguồn thải và tổng lượng chất ô nhiễm trong khu vực, nhằm giảm áp lực lên các dòng sông, hồ đã quá tải.
Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng quy định về yêu cầu năng lực của tổ chức cung cấp dịch vụ tư vấn môi trường có hiệu lực từ ngày 1/1/2028.
