Đĩa vinyl vượt mốc 1 tỷ USD sau hơn 40 năm nhờ 'hiệu ứng' Taylor Swift

Sau nhiều thập kỷ tưởng chừng bị lãng quên, đĩa than (vinyl) đang có màn "hồi sinh" ngoạn mục tại thị trường âm nhạc Mỹ. Đáng chú ý, năm 2025 đánh dấu cột mốc lịch sử khi doanh thu từ định dạng này chính thức vượt ngưỡng 1 tỷ USD, lần đầu tiên kể từ năm 1983. Và đứng sau cú bứt phá ấn tượng ấy, không ai khác chính là Taylor Swift.

Theo báo cáo thường niên của Recording Industry Association of America (RIAA), doanh thu từ đĩa vinyl tại Mỹ trong năm 2025 đạt khoảng 1,04 tỷ USD, với 46,8 triệu bản được tiêu thụ, tăng gần 8% so với năm trước. Đây cũng là năm thứ 19 liên tiếp doanh số vinyl tăng trưởng, khẳng định sức hút bền bỉ của định dạng vật lý từng bị xem là lỗi thời.

Trong khi đó, các định dạng vật lý khác như CD chỉ mang về khoảng 312 triệu USD, còn băng cassette đạt 25,8 triệu USD - con số khá khiêm tốn so với sự áp đảo của vinyl. Dẫu vậy, cần nhìn nhận rằng vinyl vẫn chỉ chiếm chưa đến 10% tổng doanh thu ngành công nghiệp âm nhạc, vốn đang bị thống trị bởi streaming với khoảng 9,5 tỷ USD.

Taylor Swift và 'chiến lược sưu tầm' định hình thị trường

Không quá bất ngờ khi Taylor Swift trở thành nhân tố trung tâm của làn sóng vinyl. Album phát hành năm 2025 của cô mang tên The Life of a Showgirl đã bán được tới 1,6 triệu bản vinyl, trở thành sản phẩm bán chạy nhất năm ở định dạng này.

Thành công này không chỉ đến từ sức hút âm nhạc mà còn nhờ chiến lược phát hành cực kỳ "cao tay". Taylor Swift tung ra ít nhất 8 phiên bản vinyl khác nhau của cùng một album, mỗi bản sở hữu thiết kế bìa, màu đĩa và nội dung độc quyền riêng. Một số phiên bản còn đi kèm poster hai mặt, hình ảnh chưa từng công bố, thậm chí là thơ do chính cô sáng tác. Đáng chú ý, có những bản chỉ được mở bán trong thời gian giới hạn 48 giờ, kích thích tâm lý sưu tầm của người hâm mộ.

Không dừng lại ở đó, The Life of a Showgirl còn được phát hành dưới hơn 30 biến thể trên nhiều định dạng khác nhau, giúp album đạt hơn 4 triệu bản tiêu thụ chỉ trong tuần đầu tại Mỹ - một kỷ lục chưa từng có.

Bên cạnh Taylor Swift, bảng xếp hạng vinyl năm qua còn ghi nhận sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ nổi bật. Sabrina Carpenter đứng thứ hai với album Man’s Best Friend (292.000 bản), trong khi Kendrick Lamar xếp thứ ba với GNX (272.000 bản). Ngoài ra, các tên tuổi như Billie Eilish hay những huyền thoại như Fleetwood Mac với Rumours và Michael Jackson với Thriller cũng góp phần cho thấy sức sống lâu bền của vinyl qua nhiều thế hệ.

Tương lai nào cho vinyl?

Tuy nhiên, sự thống trị của Taylor Swift trong thị trường vinyl cũng kéo theo không ít tranh cãi. Một số ý kiến cho rằng việc phát hành quá nhiều phiên bản khác nhau là cách "tối đa hóa doanh thu" hơn là phục vụ nhu cầu thực sự của người nghe.

Nhà phê bình âm nhạc Anthony Fantano từng đặt câu hỏi liệu việc tung ra hàng loạt phiên bản vinyl có thực sự đáp ứng nhu cầu thị trường hay chỉ đang khai thác tâm lý sưu tầm của fan.

Ở khía cạnh khác, Billie Eilish cũng bày tỏ lo ngại về tác động môi trường của xu hướng này. Nữ ca sĩ cho rằng việc sản xuất quá nhiều biến thể đĩa vật lý là lãng phí, đặc biệt khi cô và nhiều nghệ sĩ khác đang nỗ lực hướng tới các giải pháp bền vững như sử dụng vật liệu tái chế.

Dù vẫn còn những tranh luận, không thể phủ nhận rằng vinyl đang bước vào thời kỳ hoàng kim mới. Sự kết hợp giữa giá trị hoài niệm, trải nghiệm vật lý và chiến lược marketing thông minh từ các nghệ sĩ đã giúp định dạng này tìm lại vị thế trong kỷ nguyên số. Và ít nhất ở thời điểm hiện tại, "hiệu ứng Taylor Swift" vẫn đang là động lực lớn nhất đưa đĩa than vượt qua giới hạn của một trào lưu, để trở thành một phần quan trọng trong bức tranh doanh thu toàn ngành âm nhạc.

Hoài Thương