Điếc nghề nghiệp: Phòng ngừa sớm để bảo vệ thính lực lâu dài

Điếc nghề nghiệp là một trong những bệnh lý nghề nghiệp phổ biến hiện nay, đặc biệt ở những người thường xuyên làm việc trong môi trường có tiếng ồn cao như nhà máy, công trường xây dựng, xưởng cơ khí, khai thác khoáng sản hoặc các ngành sản xuất công nghiệp.

Đây là căn bệnh tiến triển âm thầm, gây tổn thương thính lực và thường không thể phục hồi hoàn toàn khi đã xảy ra. Tuy nhiên, bệnh có thể phòng ngừa hiệu quả nếu người lao động và doanh nghiệp chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ thính giác.

Những dấu hiệu nhận biết điếc nghề nghiệp

Điếc nghề nghiệp xảy ra do người lao động tiếp xúc trong thời gian dài với tiếng ồn có cường độ cao vượt mức an toàn. Tiếng ồn kéo dài gây tổn thương các tế bào lông cảm giác ở tai trong - bộ phận giữ vai trò tiếp nhận và truyền tín hiệu âm thanh đến não.

Đáng lưu ý, các tế bào này không có khả năng tái tạo, vì vậy tình trạng suy giảm thính lực do tiếng ồn thường không thể hồi phục hoàn toàn.

Không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nghe, việc tiếp xúc thường xuyên với tiếng ồn còn có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe như đau đầu, mất ngủ, mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, căng thẳng tâm lý, từ đó làm giảm năng suất lao động và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Điếc nghề nghiệp thường diễn tiến chậm qua nhiều giai đoạn, khiến người lao động dễ chủ quan và bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo ban đầu.

Giai đoạn đầu

Người bệnh thường xuất hiện cảm giác ù tai, tức nặng trong tai như có nút bịt, nghe kém sau một ngày làm việc hoặc sau khi tiếp xúc với tiếng ồn kéo dài. Một số trường hợp có thể kèm theo các biểu hiện như mệt mỏi, suy nhược, đau đầu, khó ngủ.

Sau thời gian nghỉ ngơi, các triệu chứng này có thể giảm hoặc biến mất, khiến nhiều người nghĩ rằng cơ thể đã thích nghi với môi trường tiếng ồn. Tuy nhiên, trên thực tế, tổn thương thính giác ở các dải tần số cao có thể đã bắt đầu hình thành.

Giai đoạn tiềm tàng

Ở giai đoạn này, biểu hiện chủ yếu là suy giảm khả năng nghe. Tình trạng nghe kém thường tiến triển từ từ ở cả hai tai, ban đầu ảnh hưởng đến âm thanh có tần số cao, sau đó lan dần đến các âm thanh thường sử dụng trong giao tiếp hằng ngày.

Do khả năng nghe trong sinh hoạt chưa bị ảnh hưởng rõ rệt, người bệnh thường khó nhận ra sự thay đổi. Giai đoạn này có thể kéo dài từ 5 - 7 năm.

Giai đoạn giảm thính lực rõ rệt

Khi bệnh tiến triển nặng hơn, người lao động bắt đầu gặp khó khăn trong việc nghe tiếng nói nhỏ hoặc tiếng thì thầm. Sau khoảng 10 - 15 năm tiếp xúc với tiếng ồn, tình trạng suy giảm thính lực trở nên rõ ràng hơn, người bệnh thường phải yêu cầu người khác nói to hoặc nhắc lại nhiều lần.

Ở giai đoạn điếc rõ rệt, ngay cả những âm thanh lớn cũng trở nên khó nghe. Người bệnh có thể bị ù tai kéo dài, gặp khó khăn trong giao tiếp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc, sinh hoạt và các mối quan hệ xã hội.

Mức độ tiến triển của bệnh phụ thuộc vào cường độ tiếng ồn, thời gian tiếp xúc cũng như khả năng đáp ứng của từng người.

Điếc nghề nghiệp là một trong những bệnh lý nghề nghiệp phổ biến hiện nay.

Làm thế nào để phòng ngừa điếc nghề nghiệp?

Mặc dù điếc nghề nghiệp không thể phục hồi hoàn toàn, việc phòng ngừa đúng cách có thể giúp bảo vệ thính lực và giảm nguy cơ mắc bệnh.

Đối với người lao động làm việc trong môi trường nhiều tiếng ồn, cần sử dụng đầy đủ và thường xuyên các phương tiện bảo vệ cá nhân như nút bịt tai, tai nghe chống ồn theo đúng quy định. Không nên chủ quan bỏ qua thiết bị bảo hộ, bởi tổn thương thính giác có thể tích lũy âm thầm theo thời gian.

Bên cạnh đó, người lao động cần khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là kiểm tra thính lực ít nhất một lần mỗi năm nếu làm việc trong môi trường có nguy cơ cao. Khi xuất hiện các dấu hiệu như ù tai, nghe kém hoặc khó khăn trong giao tiếp, cần đến cơ sở chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám và tư vấn kịp thời.

Về phía người sử dụng lao động, cần triển khai các biện pháp kiểm soát tiếng ồn tại nơi làm việc như lựa chọn máy móc, thiết bị có độ ồn thấp; bảo dưỡng thiết bị định kỳ; lắp đặt hệ thống giảm âm hoặc cách ly khu vực phát sinh tiếng ồn.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần bố trí thời gian làm việc hợp lý, luân phiên vị trí lao động và sắp xếp các khoảng nghỉ tại khu vực yên tĩnh nhằm giảm thời gian tiếp xúc liên tục với tiếng ồn.

Đồng thời tuyên truyền, tập huấn về tác hại của tiếng ồn và các biện pháp phòng chống điếc nghề nghiệp giúp người lao động nâng cao nhận thức và chủ động bảo vệ sức khỏe.