Điện ảnh Việt 2025: Năm bản lề và định hình cuộc chơi

Khi phòng vé thiết lập một mặt bằng mới

Nhìn lại bức tranh toàn cảnh của điện ảnh Việt Nam năm 2025, khó phủ nhận rằng đây là một trong những năm sôi động nhất của điện ảnh Việt kể từ sau giai đoạn phục hồi hậu đại dịch Covid-19. Không chỉ tổng doanh thu tăng mạnh, điều đáng chú ý hơn là độ dày của thị trường: số lượng phim đạt doanh thu cao nhiều hơn, phân bố đều hơn theo mùa chiếu, không còn dồn vào một vài thời điểm lễ tết quen thuộc.

Nếu trước đây, phòng vé Việt thường được nhìn bằng con mắt dè dặt, với cảm giác thành công chỉ đến từ những điều kiện thuận lợi mang tính thời điểm - như mùa phim Tết chẳng hạn - thì năm 2025 cho thấy một mặt bằng doanh thu mới đang dần hình thành. Nhiều bộ phim trụ rạp dài ngày, duy trì lượng vé bán ổn định qua nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, thay vì bùng nổ ngắn hạn rồi nhanh chóng hạ nhiệt.

Theo thống kê của Box Office Vietnam (đơn vị thống kê số liệu phòng vé độc lập), tính đến ngày 26/12/2025, tổng doanh thu của phim Việt tại thị trường trong nước đạt khoảng 3.650 tỷ đồng, cao gần gấp đôi so với năm 2024 (khoảng 1.900 tỷ đồng). Trong đó, tổng doanh thu của 10 phim Việt ăn khách nhất năm nay đạt tới 2.765 tỷ đồng, tăng hơn 1,6 lần so với tổng doanh thu top 10 của năm ngoái là 1.715 tỷ đồng.

Sự thay đổi này phản ánh một chuyển động sâu hơn trong đời sống điện ảnh. Khán giả ngày càng quen với việc đánh giá phim Việt bằng những tiêu chí tương đương phim ngoại: câu chuyện có đáng xem không, cách kể có thuyết phục không, trải nghiệm điện ảnh có xứng đáng với thời gian và chi phí bỏ ra hay không. Khi sự ưu ái dần biến mất, điện ảnh Việt buộc phải đứng bằng năng lực thực chất.

Bà Đinh Thị Thanh Hương, Phó Chủ tịch HĐQT Galaxy Group – Chủ tịch điều hành Galaxy Studio nhận định, điện ảnh Việt tăng trưởng hơn 20% so với năm 2019, vượt trội so với nhiều nước phát triển mạnh về điện ảnh như Malaysia, Nhật Bản hay Hàn Quốc. Năm 2024, phim nội địa đạt 42% thị trường, năm 2025 tạm tính đã đạt 62% thị phần toàn quốc.

Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường cũng nhìn nhận, từ sau Covid-19 đến nay, điện ảnh Việt Nam nằm trong số rất ít quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao. Điều này cho thấy sức bật nội tại của thị trường và sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận khán giả của các nhà làm phim.

Khi số lượng phim tăng lên, cạnh tranh trở nên khốc liệt, khán giả trở thành “người cầm cân nảy mực” duy nhất, buộc mọi khâu từ kịch bản, sản xuất đến phát hành phải chuyên nghiệp hơn. Ông Cường cũng nhấn mạnh, những kỷ lục mới trong doanh thu vé rạp, đặc biệt là thành công của hai bộ phim có đề tài lịch sử, chiến tranh cách mạng “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” và “Mưa đỏ” cho thấy bước ngoặt lớn, đánh dấu sự phát triển về tư duy làm phim của các nhà làm phim cũng như sự quan tâm của khán giả đối với dòng phim mang yếu tố lịch sử, chiến tranh và nghệ thuật. Đây là tín hiệu rất đáng mừng cho cả nền điện ảnh Việt Nam nói chung và cũng là tiền đề cho những sáng tạo mới, cho sự cất cánh mới của điện ảnh Việt trong năm 2026.

“Mưa đỏ” và cuộc sàng lọc không khoan nhượng

Trong mức tổng doanh thu của 10 phim Việt ăn khách nhất năm qua đạt tới 2.765 tỷ đồng, riêng phim “Mưa đỏ” đóng góp 714 tỷ đồng. Đây là trường hợp tiêu biểu nhất của năm 2025, không chỉ gây chú ý vì quy mô, mà bởi đây là lần hiếm hoi một bộ phim lịch sử - chiến tranh có thể trụ rạp bền bỉ, tạo hiệu ứng truyền miệng rộng rãi và tiếp cận được đông đảo khán giả đại chúng. Phim “Mưa đỏ” đã tạo nên cơn “địa chấn” phòng vé Việt, xô đổ nhiều kỷ lục đã được xác lập trước đó.

Giới chuyên gia điện ảnh cho rằng, bộ phim “Mưa đỏ” ra mắt đúng thời điểm xã hội có nhu cầu nhìn lại lịch sử bằng một thái độ điềm tĩnh hơn, không minh họa, không khẩu hiệu. Yếu tố “điểm rơi” ở đây đóng vai trò đặc biệt quan trọng, nhưng không thể tách rời khỏi chất lượng nghề nghiệp của bộ phim. Ngay cả êkip sản xuất bộ phim này cũng bất ngờ khi “Mưa đỏ” trụ rạp lâu và có doanh thu phòng vé cao như vậy.

Tuy nhiên, nếu chỉ có “Mưa đỏ”, năm 2025 sẽ chưa đủ để gọi là một bước chuyển. Điều đáng chú ý là những phim đứng phía sau cũng cho thấy sức bật rõ rệt. Những tác phẩm như “Bộ tứ báo thủ”, “Tử chiến trên không”, “Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu”, “Nhà gia tiên” hay “Lật mặt 8: Vòng tay nắng” đều đạt doanh thu cao và trụ rạp tương đối dài ngày, cho thấy thành công không còn mang tính đơn tuyến.

Ở các bộ phim này, vai trò của đơn vị sản xuất ngày càng rõ nét, từ nghiên cứu thị hiếu khán giả, lựa chọn thời điểm phát hành, cho tới chiến lược truyền thông bài bản. Đồng thời, có thể nhận ra sự dấn thân của các đạo diễn, những người không chỉ lặp lại công thức quen thuộc, mà tìm cách mở rộng biên độ sáng tạo.

Nhà phê bình điện ảnh Nguyễn Phong Việt cho rằng điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay nằm ở chỗ khán giả đã đặt phim Việt lên cùng một mặt bằng so sánh với phim ngoại. Khi sự ưu ái không còn, mỗi bộ phim bước ra rạp đều phải tự chứng minh giá trị của mình.

Song song với những bộ phim trụ rạp bền bỉ, năm 2025 cũng ghi nhận không ít tác phẩm phải rời phòng vé sớm, dù được đầu tư và đặt nhiều kỳ vọng. Những trường hợp như “Quán Kỳ Nam”, “Thế hệ kỳ tích” hay một số dự án thể nghiệm ra mắt trong năm cho thấy rõ sự chênh lệch giữa ý đồ sáng tạo và khả năng chạm tới công chúng.

Có bộ phim được đánh giá cao về nỗ lực nghệ thuật nhưng hụt hơi vì kịch bản khó tiếp cận, có phim thiếu diễn viên “bảo chứng phòng vé”, có phim lúng túng trong việc xác định đối tượng khán giả, lại có dự án chọn sai thời điểm phát hành, không tập trung cho chiến dịch truyền thông nên tự đặt mình vào thế bất lợi trước những đối thủ mạnh hơn. Trong bối cảnh phòng vé ngày càng cạnh tranh, những sai lệch ấy nhanh chóng bị thị trường “phản hồi” bằng việc giảm suất chiếu, thậm chí rời rạp chỉ sau thời gian ngắn.

Theo giới chuyên môn, việc những bộ phim này không đạt được kỳ vọng thương mại không hẳn là thất bại cá nhân, mà phản ánh một thực tế rõ ràng: điện ảnh Việt đã bước sang giai đoạn sàng lọc khốc liệt, nơi nhiệt huyết, tham vọng hay đầu tư lớn không còn đủ để bảo đảm thành công.

Khát vọng vươn xa

Nhìn về phía trước, câu hỏi không chỉ là điện ảnh Việt đi được bao xa, mà là đi tiếp thế nào. Một số chuyên gia cho rằng, sự thành công và những con số tăng trưởng của điện ảnh năm qua cho thấy khán giả trong nước ngày càng yêu phim Việt. Tuy nhiên, đây mới chỉ là “sân nhà”. Điện ảnh Việt cần kể những câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ quốc tế, có tính phổ quát và phổ cập, sẽ có khả năng thành công cao hơn.

Đạo diễn Victor Vũ nhìn nhận, thị hiếu khán giả và công nghệ thay đổi rất nhanh; người xem ngày càng đòi hỏi cao khi bước vào rạp. Vì vậy, nhà làm phim phải liên tục cập nhật, từ đề tài, nội dung đến kỹ thuật và tư duy kể chuyện. Chỉ cần chậm vài tháng hay một năm là đã có thể tụt lại so với khán giả.

Tương tự, đạo diễn Đức Thịnh cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng, một bộ phim thắng lớn không đủ để tạo ra sự an toàn nghề nghiệp nếu thiếu nền tảng sáng tạo và kỷ luật làm nghề. Việc điện ảnh Việt Nam có phát triển hay không, các nhà làm phim cần luôn luôn chú ý đến mặt chất lượng phim, đặc biệt là kịch bản. “Khán giả Việt không đơn thuần ra rạp theo trào lưu, họ hiểu được thế nào là một bộ phim tốt để bỏ tiền ra xem. Vì vậy, để điện ảnh phát triển, cốt lõi vẫn là chất lượng của các bộ phim”, ông Thịnh khẳng định.

Những “kỳ tích” của năm 2025, vì thế, nên được nhìn như điểm xuất phát hơn là đích đến. Khi khán giả đã quay lại rạp, khi phim Việt đã có thể cạnh tranh sòng phẳng ở thị trường nội địa, thách thức tiếp theo là duy trì chất lượng, mở rộng thị trường và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ điện ảnh khu vực và quốc tế. Đã tới lúc điện ảnh Việt Nam cần phải bước sang một cuộc chơi khác: rộng mở hơn, nhưng cũng khắt khe hơn và chỉ dành cho những người đủ bản lĩnh đi đường dài.

TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Phát triển điện ảnh Việt Nam cho biết, đà tăng trưởng mạnh mẽ về doanh thu và sức lan tỏa của loạt phim nội địa ăn khách năm 2025 là minh chứng cho thấy Việt Nam đang nằm trong nhóm những thị trường điện ảnh có tốc độ phát triển ấn tượng nhất toàn cầu.

Đặc biệt, Việt Nam cũng là một trong số ít những thị trường điện ảnh phục hồi nhanh nhất sau cuộc khủng hoảng của dịch Covid-19 từ năm 2020.

Thùy Liên