Diễn đàn Chuyển đổi số quốc gia năm 2026: Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, thúc đẩy dịch vụ công chủ động

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Trần Duy Ninh nhấn mạnh: Chuyển đổi số đang bước vào giai đoạn chuyển trọng tâm từ xây dựng chủ trương, hoàn thiện thể chế sang đưa chính sách vào thực tiễn, tạo ra những thay đổi cụ thể trong hoạt động của cơ quan nhà nước, đời sống người dân và hoạt động của doanh nghiệp.

Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Trần Duy Ninh phát biểu khai mạc. Ảnh: Đào Cảnh

Theo Cục trưởng Trần Duy Ninh, để chuyển đổi số thực sự phát huy hiệu quả, cần tập trung giải quyết bốn bài toán lớn, gồm: khai thác và sử dụng hiệu quả dữ liệu; nâng cao hiệu quả đầu tư, tránh phân tán, trùng lặp; bảo đảm sự thống nhất trong quản trị quốc gia gắn với phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương; thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đi đôi với bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm.

Đặc biệt, dù khoảng 125 cơ sở dữ liệu quốc gia, trọng yếu và chuyên ngành đã và đang được triển khai xây dựng, điều quan trọng nhất là người dân được thụ hưởng những tiện ích thực chất, thông qua nguyên tắc khai báo một lần, dữ liệu được sử dụng lại và dịch vụ công được cung cấp chủ động.

Các đại biểu tham dự diễn đàn. Ảnh: Đào Cảnh

Nhấn mạnh chuyển đổi số không chỉ là bài toán công nghệ, mà còn là bài toán về thể chế, mô hình quản trị và cách thức tổ chức thực hiện, Cục trưởng Trần Duy Ninh đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi những vấn đề thực tiễn, đề xuất giải pháp cụ thể, khả thi để thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn tới.

Trình bày báo cáo trung tâm về hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Lê Anh Tuấn giới thiệu những điểm mới của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP của Chính phủ, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số.

Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Lê Anh Tuấn giới thiệu những điểm mới của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP của Chính phủ, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số. Ảnh: Đào Cảnh

Theo đó, Nghị định tập trung vào bốn nhóm nội dung quan trọng: thiết lập sự thống nhất giữa chiến lược, chương trình và kế hoạch chuyển đổi số; đổi mới phương thức cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến; hoàn thiện các quy định về hệ thống số, nền tảng số; tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ phục vụ chuyển đổi số.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là chuyển từ dịch vụ công bị động sang dịch vụ công chủ động với bốn mức độ, từ nhắc nhở đúng thời điểm, chuẩn bị sẵn hồ sơ, gợi ý thực hiện thủ tục đến tự động giải quyết khi đáp ứng điều kiện. Cùng với đó, Nghị định bổ sung các cơ chế hỗ trợ thử nghiệm giải pháp mới, đặt hàng thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số, tạo điều kiện huy động nguồn lực và đẩy nhanh quá trình ứng dụng công nghệ vào thực tiễn.

Giám đốc VNPT UAV Lab Phạm Đắc Bảo tham luận tại diễn đàn. Ảnh: Đào Cảnh

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Giám đốc VNPT UAV Lab Phạm Đắc Bảo trình bày tham luận về ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) và AI trong xây dựng cơ sở dữ liệu, giám sát tài nguyên, môi trường và phát triển nông nghiệp số.

Tham luận làm rõ tiềm năng kết hợp UAV với công nghệ AI để thu thập, xử lý dữ liệu, theo dõi biến động đất đai, phát hiện những dấu hiệu vi phạm trong quản lý tài nguyên, trật tự đô thị; đồng thời hỗ trợ nông nghiệp chính xác, tối ưu chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả canh tác và thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh.

Các đại biểu tham gia phiên tọa đàm thứ nhất với chủ đề “Chính phủ số và dịch vụ công thế hệ mới”. Ảnh: Đào Cảnh

Sau các báo cáo, tham luận, Diễn đàn diễn ra hai phiên tọa đàm chuyên đề. Tại phiên tọa đàm thứ nhất với chủ đề “Chính phủ số và dịch vụ công thế hệ mới”, các chuyên gia, nhà quản lý tập trung thảo luận những điều kiện để chuyển từ phương thức cung cấp dịch vụ công theo yêu cầu sang phục vụ chủ động, dựa trên dữ liệu và nhu cầu thực tế của người dân.

Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu xây dựng dữ liệu đầy đủ, chính xác, có khả năng kết nối, chia sẻ và tái sử dụng; đồng thời thiết kế lại quy trình giải quyết thủ tục hành chính, đổi mới tư duy phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Việc ứng dụng AI trong dịch vụ công cần đi đôi với cơ chế quản trị phù hợp, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể.

Đặc biệt, các đại biểu cho rằng, chuyển đổi số không đơn thuần là đưa thủ tục hành chính lên môi trường mạng mà phải thay đổi căn bản cách thức cơ quan nhà nước phục vụ người dân, giảm tối đa việc kê khai lại thông tin, rút ngắn thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.

Các đại biểu tham gia phiên tọa đàm thứ hai với chủ đề “Kinh tế số, xã hội số và năng lực quốc gia số”. Ảnh: Đào Cảnh

Tại phiên tọa đàm thứ hai với chủ đề “Kinh tế số, xã hội số và năng lực quốc gia số”, các đại biểu trao đổi về giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh chuyển đổi số thực chất; phát triển các nền tảng số, nâng cao kỹ năng số và bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận, thụ hưởng thành quả chuyển đổi số.

Các ý kiến nhấn mạnh, hiệu quả chuyển đổi số cần được đánh giá bằng giá trị thực tế mang lại, như giảm chi phí vận hành, rút ngắn thời gian xử lý công việc, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ tính số lượng đơn vị sử dụng phần mềm, nền tảng số.

Bên cạnh đó, vấn đề kết nối, chia sẻ dữ liệu y tế gắn với bảo vệ thông tin cá nhân, bảo đảm quyền kiểm soát dữ liệu của người dân cũng được đặt ra. Các đại biểu đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực số cho đội ngũ lãnh đạo, cán bộ thực thi và cộng đồng, coi đây là một trong những điều kiện quan trọng để chuyển đổi số đi vào chiều sâu.

Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Hoàng Hữu Hạnh phát biểu bế mạc diễn đàn. Ảnh: Đào Cảnh

Phát biểu bế mạc Diễn đàn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Hoàng Hữu Hạnh khẳng định: những ý kiến trao đổi đã góp phần làm rõ các vấn đề trọng tâm trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là vai trò của dữ liệu, thể chế, đầu tư, ứng dụng AI và năng lực con người.

Theo ông Hoàng Hữu Hạnh, phát triển dịch vụ công chủ động phải dựa trên nền tảng dữ liệu được kết nối, chia sẻ, tái sử dụng; đồng thời cần tạo điều kiện thử nghiệm các mô hình, giải pháp mới trước khi triển khai rộng rãi. Đối với AI, phải xác định rõ những công việc có thể tự động hóa và những quyết định vẫn cần con người chịu trách nhiệm.

Trong thời gian tới, Cục Chuyển đổi số quốc gia sẽ tiếp tục tổng hợp các ý kiến, phục vụ quá trình hướng dẫn, triển khai và hoàn thiện các quy định liên quan; tăng cường kết nối giữa bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và đối tác quốc tế, thúc đẩy đưa các sáng kiến, mô hình chuyển đổi số vào ứng dụng thực tiễn.