Diễn đàn Dầu khí - Năng lượng thường niên 2026: Hướng tới nền năng lượng an toàn, linh hoạt, cạnh tranh và xanh hơn

Diễn đàn là không gian đối thoại để nhận diện những động lực phát triển mới, thảo luận các giải pháp nhằm mở rộng không gian phát triển cho ngành Dầu khí - Năng lượng, giúp Petrovietnam phát triển vươn lên tầm cao mới.

Sức ép chuyển đổi luôn tồn tại cơ hội phát triển mới

Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam TS Nguyễn Quốc Thập nhấn mạnh: Đối với Việt Nam, giai đoạn phát triển mới của đất nước đang đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với ngành dầu khí - năng lượng. Chúng ta cần một nền năng lượng an toàn hơn, linh hoạt hơn, cạnh tranh hơn, xanh hơn và tự chủ hơn. Tuy nhiên, cũng cần nhìn thẳng vào thực tế rằng những điều kiện thuận lợi của ngành dầu khí không còn như trước. Nhiều mỏ chủ lực đã qua thời kỳ khai thác tốt nhất; việc gia tăng trữ lượng ngày càng khó khăn; các dự án mới thường ở những khu vực xa hơn, sâu hơn, phức tạp hơn và tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Trong khi đó, yêu cầu về vốn, công nghệ, tiêu chuẩn môi trường và năng lực quản trị lại ngày càng khắt khe.

TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam: Cơ chế, chính sách phù hợp là điều kiện rất quan trọng, song Petrovietnam cũng phải đổi mới mạnh mẽ từ bên trong.

Nhưng thách thức không phải là toàn bộ câu chuyện. Trong sức ép chuyển đổi luôn tồn tại những cơ hội phát triển mới. Đó là cơ hội để ngành dầu khí không chỉ tiếp tục khẳng định vai trò truyền thống, mà còn mở rộng sang một không gian công nghiệp - năng lượng rộng lớn hơn, bao gồm khí, LNG, điện khí, lọc hóa dầu giá trị cao, dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao, điện gió ngoài khơi, CCS/CCUS, hydrogen, ammonia, chuyển đổi số, quản trị phát thải và các chuỗi giá trị năng lượng mới.

Vấn đề đặt ra là chúng ta có nhìn thấy những cơ hội đó đủ sớm hay không; có chuẩn bị năng lực đủ nhanh hay không; và quan trọng hơn, có xây dựng được một thể chế đủ mở, đủ rõ ràng, đủ ổn định để biến cơ hội thành dự án, thành sản lượng, thành công nghệ và cuối cùng là năng lực cạnh tranh quốc gia hay không.

Trong bức tranh ấy, Petrovietnam giữ một vị trí hết sức đặc biệt. Nếu nhìn đúng vai trò của mình, Petrovietnam không chỉ là một doanh nghiệp lớn, mà còn là một năng lực chiến lược của Nhà nước trong bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh kinh tế, an ninh biển và thúc đẩy tiến trình chuyển dịch năng lượng quốc gia. Nhưng cũng cần nói rõ rằng, định vị lớn phải đi cùng năng lực lớn. Cơ chế, chính sách phù hợp là điều kiện rất quan trọng, song Petrovietnam cũng phải đổi mới mạnh mẽ từ bên trong, với một nền quản trị hiện đại hơn, tốc độ ra quyết định nhanh hơn, kỷ luật thực thi cao hơn, năng lực tài chính - thị trường vững mạnh hơn, nguồn nhân lực công nghệ mới chất lượng hơn và một hệ thống quản trị rủi ro chuyên nghiệp hơn.

Cơ hội để tái cấu trúc và bứt phá

Tham gia diễn đàn, Phó Vụ trưởng Vụ Dầu khí – Than (Bộ Công Thương) Trần Thanh Tùng cho rằng, ngành dầu khí - năng lượng Việt Nam đang đứng trước áp lực kép khi vừa phải đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026-2030, vừa thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Điều này đòi hỏi ngành phải nhanh chóng chuyển hóa các chủ trương, định hướng của Đảng và Chính phủ thành những kế hoạch hành động khả thi, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực.

Theo ông, những thách thức của ngành ngày càng rõ nét khi Việt Nam đã trở thành nước nhập khẩu ròng năng lượng, nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng cao trong khi các mỏ dầu khí chủ lực bước vào giai đoạn suy giảm tự nhiên, các phát hiện mới chủ yếu là mỏ nhỏ, cận biên, nằm ở vùng nước sâu, xa bờ với chi phí và rủi ro lớn. Bên cạnh đó, hạ tầng năng lượng chưa đồng bộ, thiếu khung pháp lý cho các lĩnh vực mới như điện gió ngoài khơi, hydrogen, amoniac và CCS; áp lực huy động nguồn vốn khổng lồ cho chuyển dịch năng lượng cũng là những thách thức không nhỏ.

Tuy nhiên, ông Trần Thanh Tùng cho rằng đây cũng là cơ hội để ngành tái cấu trúc và bứt phá. Việc phát triển LNG, hydrogen, điện gió ngoài khơi, CCS cùng quá trình chuyển đổi số sẽ mở ra không gian tăng trưởng mới. Đặc biệt, việc sửa đổi Luật Dầu khí và Luật Điện lực theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tạo cơ chế đặc thù cho mỏ cận biên, tăng phân cấp, phân quyền và tận dụng hạ tầng dầu khí hiện có để phát triển năng lượng xanh sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Mục tiêu gia nhập Top 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới

Tham luận tại Diễn đàn, Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam Vũ Đào Minh cho biết, Chiến lược phát triển Petrovietnam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định mục tiêu rất rõ ràng: Đến năm 2030, Petrovietnam phấn đấu gia nhập nhóm 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới, đứng trong Top 10 Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng hàng đầu khu vực; doanh thu hợp nhất đạt khoảng 37 tỷ USD; tỷ suất lợi nhuận trên tài sản đạt trên 4%; bảo đảm cung ứng trên 25% tổng nhu cầu năng lượng quốc gia. Tầm nhìn đến năm 2050 là tiếp tục duy trì vị thế trong nhóm 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới, dẫn dắt quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia, đạt doanh thu hợp nhất 80 - 100 tỷ USD, ROA trên 5%, cung cấp trên 30% tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng của đất nước, trong đó trên 50% là năng lượng phát thải thấp.

Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam Vũ Đào Minh tham luận tại diễn đàn

Theo đó, điều kiện cần là Petrovietnam phải đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả cốt lõi và tạo ra các động lực tăng trưởng mới. Điều kiện cần đầu tiên là Petrovietnam phải duy trì, củng cố và nâng cao hiệu quả các hoạt động cốt lõi hiện hữu. Dầu khí vẫn là nền tảng quan trọng của an ninh năng lượng quốc gia trong nhiều thập kỷ tới.

Điều kiện cần thứ hai là phải đẩy nhanh các dự án trọng điểm đang triển khai. Mục tiêu gia nhập Top 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới không thể đạt được nếu các dự án lớn bị chậm tiến độ, đội vốn hoặc không đồng bộ giữa các khâu. Các dự án như chuỗi khí - điện Lô B - Ô Môn, nâng cấp mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất, mở rộng LNG Thị Vải, phát triển LNG Sơn Mỹ, Vũng Áng, các dự án khí - điện tiềm năng tại Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và các địa bàn có lợi thế cần được coi là các dự án xương sống trong giai đoạn 2026 - 2030.

Ngoài ra, điều kiện đủ là cần cơ chế, chính sách đột phá để giải phóng nguồn lực và giảm rủi ro cho các dự án năng lượng quy mô lớn. Đối với ngành năng lượng, dầu khí, rất nhiều dự án có quy mô vốn lớn, thời gian thu hồi dài, rủi ro công nghệ cao, phụ thuộc vào quy hoạch, hợp đồng đầu ra, giá, đất đai, mặt biển, môi trường, đấu thầu, ngoại hối và chuỗi cung ứng quốc tế. Do đó, nếu không có cơ chế chính sách phù hợp, doanh nghiệp dù có quyết tâm cũng khó triển khai nhanh.

Trước hết, cần hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật về năng lượng, dầu khí, điện, công nghiệp, thương mại và chuyển dịch xanh. Trong giai đoạn 2026 - 2030, cần ưu tiên hoàn thiện Luật Dầu khí sửa đổi và các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành theo hướng tháo gỡ vướng mắc cho tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí; khuyến khích phát triển mỏ nhỏ, mỏ cận biên, mỏ tận thu, khu vực nước sâu, xa bờ; tạo cơ chế linh hoạt trong tận thu tài nguyên, nâng cao hệ số thu hồi, chia sẻ hạ tầng sẵn có, thu dọn mỏ và tái sử dụng hạ tầng dầu khí cho năng lượng mới…