Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026: Chủ động bảo vệ an toàn dữ liệu trong kỷ nguyên lượng tử

Chiều 27/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026 tại TP. Hồ Chí Minh, phiên chuyên đề “An toàn dữ liệu và an ninh mạng trong kỷ nguyên lượng tử” tập trung trao đổi về nguy cơ an ninh mạng từ điện toán lượng tử, kinh nghiệm quốc tế trong chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử và định hướng triển khai thí điểm tại Việt Nam.

Phiên họp chuyên đề “An toàn dữ liệu và an ninh mạng trong kỷ nguyên lượng tử”

Phát biểu tại phiên chuyên đề, PGS.TS Lê Quốc Cường, Thành viên Tiểu ban Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số, Ban Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chủ quyền số, an toàn hệ thống trước những thay đổi của công nghệ lượng tử.

Theo PGS.TS Lê Quốc Cường, TP. Hồ Chí Minh đang phát triển theo mô hình siêu đô thị, với hoạt động quản lý, điều hành ngày càng dựa trên dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Điều này đòi hỏi tiêu chuẩn bảo mật nghiêm ngặt, nhất là đối với hệ thống tài chính, ngân hàng, dịch vụ công và hạ tầng số trọng yếu.

Một trong những nguy cơ đáng chú ý là kịch bản Q-Day, thời điểm máy tính lượng tử đạt đủ năng lực phá vỡ một số thuật toán mật mã khóa công khai hiện hành. Dù chưa xác định được thời điểm này, nguy cơ “thu thập dữ liệu ngay, giải mã sau” đã đặt ra yêu cầu chuẩn bị từ sớm, bởi dữ liệu được mã hóa hiện nay vẫn có thể bị thu thập để giải mã trong tương lai.

Đặc biệt, thông tin liên quan đến an ninh, quốc phòng, hành chính công, y tế, giao thông, năng lượng và giao dịch tài chính cần được bảo vệ lâu dài. Vì vậy, chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền số, bảo đảm hoạt động ổn định của đô thị.

PGS.TS Lê Quốc Cường cho rằng, việc xây dựng lộ trình chuyển đổi cần dựa trên mức độ quan trọng của dữ liệu, khả năng thích ứng của hạ tầng và điều kiện triển khai thực tế, bảo đảm chủ động nhưng không gây gián đoạn những hệ thống thiết yếu.

PGS.TS Lê Quốc Cường, Thành viên Tiểu ban Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số, Ban Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh

Từ góc độ tham mưu chiến lược, PGS.TS Lê Quốc Cường đề xuất bốn nhóm vấn đề trọng tâm gồm cơ chế thử nghiệm chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật, thương mại hóa công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.

Trước hết, TP. Hồ Chí Minh cần nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mã hóa kháng lượng tử, truyền thông lượng tử, tạo điều kiện ứng dụng giải pháp mới nhưng vẫn bảo đảm an toàn thông tin. Đồng thời, thành phố cần xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật cho hạ tầng số, chú trọng khả năng nâng cấp, thay thế thuật toán mật mã mà không phải đầu tư lại toàn bộ hệ thống.

Một nhiệm vụ quan trọng là kiểm toán, đánh giá hiện trạng an toàn dữ liệu tại những lĩnh vực trọng yếu, trước hết là tài chính, ngân hàng và hành chính công. Qua đó, nhận diện những hệ thống có nguy cơ bị ảnh hưởng, xác định thứ tự ưu tiên và xây dựng phương án chuyển đổi phù hợp theo từng giai đoạn.

Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, PGS.TS Lê Quốc Cường đề xuất hoàn thiện cơ chế sở hữu trí tuệ, thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp hình thành từ kết quả nghiên cứu. Thành phố cũng cần có chính sách thu hút chuyên gia trình độ cao trong lĩnh vực mật mã, an toàn thông tin, gắn đào tạo nhân lực với hợp tác nghiên cứu quốc tế.

Theo chương trình, phiên chuyên đề có sự tham gia của Tiến sĩ Stephen Oh, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Công nghệ Công ty Korea Quantum Computing, Hàn Quốc, cùng đại diện doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước. Nội dung trao đổi tập trung vào mức độ sẵn sàng của công nghệ, lựa chọn hệ thống ưu tiên thí điểm và định hướng chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử tại Việt Nam.

PGS.TS Lê Quốc Cường nhấn mạnh, bảo đảm an ninh mạng trong kỷ nguyên lượng tử đòi hỏi sự phối hợp giữa chính quyền, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Trong đó, chính quyền giữ vai trò kiến tạo chính sách, cơ sở nghiên cứu phát triển công nghệ, doanh nghiệp thúc đẩy ứng dụng, còn hợp tác quốc tế hỗ trợ chuyển giao tri thức.

Việc chủ động chuẩn bị năng lực bảo vệ dữ liệu, lựa chọn lĩnh vực ưu tiên và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp sẽ giúp TP. Hồ Chí Minh nâng cao khả năng thích ứng trước những thách thức công nghệ mới, tạo nền tảng phát triển kinh tế số an toàn, bền vững.