Diễn đàn 'Nghề báo trong kỷ nguyên số': Vì sao có những bài báo đạt hàng triệu lượt xem?

Thực tế cho thấy, phía sau những bài báo có lượng độc giả lớn luôn là sự kết hợp giữa giá trị thông tin, sự thấu hiểu công chúng và tư duy làm báo hiện đại.

Có một thực tế mà bất cứ tòa soạn nào cũng từng chứng kiến: Hai bài báo được đăng cùng thời điểm, cùng vị trí hiển thị trên trang chủ, nhưng lượng người đọc lại chênh lệch rất lớn. Một bài chỉ vài nghìn lượt xem, trong khi bài kia đạt hàng trăm nghìn hoặc hàng triệu lượt tiếp cận.

Ảnh minh họa. Nguồn: vneconomy.vn

Sự khác biệt không hoàn toàn là ngẫu nhiên

Trong nhiều năm, không ít người cho rằng những bài báo có lượng truy cập lớn chủ yếu nhờ yếu tố giật gân, gây sốc hoặc khai thác các chủ đề giải trí. Nhận định này chỉ đúng một phần.

Nếu chỉ cần tiêu đề gây tò mò là có thể tạo ra hàng triệu lượt xem thì mọi bài báo đều có thể thành công bằng cách đó. Nhưng thực tế không phải vậy. Một tiêu đề hấp dẫn có thể khiến người đọc nhấp chuột vào bài viết, nhưng chỉ nội dung có giá trị mới khiến họ đọc đến cuối, chia sẻ cho người khác và quay trở lại với tờ báo. Nói cách khác, lượng truy cập bền vững không được tạo ra từ thủ thuật mà được tạo ra từ sự thấu hiểu nhu cầu công chúng.

Trong thời đại số, người đọc không tìm kiếm thông tin một cách ngẫu nhiên. Họ tìm kiếm những gì liên quan đến cuộc sống của mình. Một bài viết về chính sách mới thu hút sự quan tâm vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Một bài điều tra được chia sẻ rộng rãi vì nó chạm đến những vấn đề xã hội đang gây bức xúc. Một câu chuyện nhân văn lan tỏa mạnh mẽ vì nó đánh thức cảm xúc tích cực trong cộng đồng. Một bài phân tích quốc tế có lượng độc giả cao vì giúp người đọc hiểu những biến động đang tác động đến tương lai của họ.

Điểm chung của những tác phẩm này là đều trả lời được câu hỏi quan trọng nhất trong tâm trí công chúng: “Thông tin này có ý nghĩa gì đối với tôi?”. Đó chính là nguyên tắc đầu tiên làm nên những bài báo triệu lượt xem.

Bài báo thành công phải bắt đầu từ nhu cầu của công chúng

Nhiều phóng viên trẻ thường dành phần lớn thời gian suy nghĩ xem mình sẽ viết gì. Trong khi đó, những người làm báo giàu kinh nghiệm thường đặt ra một câu hỏi khác: Công chúng đang cần biết điều gì? Đây là khác biệt mang tính quyết định.

Một trong những thay đổi lớn nhất của báo chí hiện đại là sự dịch chuyển từ tư duy sản xuất nội dung sang tư duy phục vụ công chúng. Ngày nay, độc giả có vô số lựa chọn. Nếu một bài báo không đáp ứng nhu cầu thông tin hoặc nhu cầu cảm xúc của họ, họ sẽ rời đi chỉ sau vài giây. Chính vì vậy, những bài báo có lượng truy cập lớn thường không phải là những bài viết nói về điều nhà báo muốn nói, mà là những bài trả lời điều độc giả muốn biết.

Quan sát các bài viết có lượng truy cập cao trên nhiều cơ quan báo chí lớn cho thấy chúng thường tập trung vào một số nhóm nội dung chính.

Thứ nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống người dân như kinh tế, việc làm, giáo dục, y tế, nhà ở, giao thông, pháp luật và chính sách. Thứ hai là các sự kiện thời sự đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của xã hội. Thứ ba là những câu chuyện đời thường chứa đựng yếu tố nhân văn, truyền cảm hứng hoặc gợi mở những giá trị tích cực. Thứ tư là các bài phân tích chuyên sâu giúp công chúng hiểu rõ bản chất của một vấn đề phức tạp.

Điều đáng chú ý là nhiều bài trong số đó không hề mang tính giật gân. Chúng thành công vì chạm đúng mối quan tâm của công chúng. Nói cách khác, muốn có bài báo triệu lượt xem, trước hết phải hiểu độc giả triệu lượt xem đang nghĩ gì, quan tâm gì và cần gì.

Nội dung quyết định người đọc ở lại hay rời đi

Trong môi trường số, tiêu đề là cánh cửa đầu tiên. Nhưng nội dung mới là yếu tố quyết định thành công cuối cùng.

Một tiêu đề hấp dẫn có thể kéo người đọc vào bài viết. Tuy nhiên, nếu nội dung nghèo nàn, lan man hoặc không đúng như những gì tiêu đề hứa hẹn, độc giả sẽ lập tức rời đi.

Các thuật toán phân phối nội dung hiện nay ngày càng thông minh. Chúng không chỉ đo lường số lần nhấp chuột mà còn theo dõi thời gian đọc, mức độ tương tác và tỷ lệ chia sẻ. Điều đó có nghĩa là một bài báo chỉ thực sự thành công khi giữ được sự chú ý của độc giả trong suốt quá trình tiếp nhận thông tin.

Thực tế cho thấy những bài báo có lượng người đọc lớn thường sở hữu ba đặc điểm nổi bật.

Thứ nhất là thông tin mới và có giá trị: Người đọc phải nhận được điều gì đó mà họ chưa biết hoặc chưa hiểu đầy đủ.

Thứ hai là cách thể hiện hấp dẫn: Bài viết cần có nhịp điệu, có điểm nhấn, có dẫn chứng cụ thể và có khả năng dẫn dắt cảm xúc.

Thứ ba là tính ứng dụng: Sau khi đọc xong, người đọc phải cảm thấy mình hiểu rõ hơn một vấn đề, có thêm kiến thức hoặc có thể đưa ra quyết định tốt hơn.

Đó là lý do vì sao những bài phân tích sâu sắc về chính sách, những tuyến bài điều tra công phu hoặc những câu chuyện giàu giá trị nhân văn thường tạo được sức sống lâu dài. Trong khi đó, những bài viết chỉ dựa vào yếu tố gây sốc thường tạo ra lượng truy cập tức thời nhưng khó duy trì sức hút.

Một hiện tượng đáng chú ý hiện nay là nhiều bài báo đạt lượng truy cập rất lớn nhờ nghệ thuật kể chuyện. Con người luôn yêu thích các câu chuyện. Một sự kiện nếu chỉ được trình bày dưới dạng thông tin khô cứng sẽ khó tạo ấn tượng. Nhưng nếu được kể thông qua số phận con người, những chi tiết đời thường và những cảm xúc chân thực, sức lan tỏa sẽ mạnh mẽ hơn rất nhiều. Đây chính là lợi thế mà báo chí chuyên nghiệp cần khai thác mạnh mẽ trong thời đại số.

Triệu lượt xem không phải đích đến cuối cùng

Trong hoạt động báo chí hiện đại, lượng truy cập là chỉ số quan trọng nhưng không phải là chỉ số duy nhất. Một bài báo đạt hàng triệu lượt xem nhưng không tạo ra giá trị xã hội tích cực thì thành công ấy khó có ý nghĩa lâu dài.

Ngược lại, nhiều tác phẩm điều tra, nhiều bài viết chính luận hoặc những tuyến bài chuyên sâu có thể không đạt lượng truy cập quá lớn nhưng lại tạo ra những tác động xã hội sâu rộng. Bởi vậy, điều cần hướng tới không phải là mọi giá để có nhiều lượt xem mà là tạo ra những bài báo vừa có sức lan tỏa vừa có giá trị.

Thực tiễn phát triển báo chí số trên thế giới cho thấy những tòa soạn thành công nhất không phải là những đơn vị chạy theo lượt truy cập bằng mọi cách. Họ là những tòa soạn biết cân bằng giữa nhu cầu công chúng và trách nhiệm xã hội của báo chí.

Một bài báo triệu lượt xem thực chất là kết quả của nhiều yếu tố: Đúng vấn đề, đúng thời điểm, đúng nhu cầu độc giả, đúng cách thể hiện và quan trọng nhất là đúng giá trị.

Trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt của môi trường truyền thông số, công chúng có thể dành cho một bài báo vài phút chú ý. Nhưng họ chỉ dành niềm tin lâu dài cho những tác phẩm thực sự có ích. Đó cũng là bài học quan trọng nhất đối với người làm báo hôm nay.

Muốn có những bài báo đạt hàng triệu lượt xem, trước hết phải tạo ra những bài báo có giá trị đối với hàng triệu con người. Khi thông tin đáp ứng nhu cầu của công chúng, khi nội dung mang lại tri thức, cảm xúc và niềm tin, sức lan tỏa sẽ đến như một kết quả tự nhiên. Đó không chỉ là bí quyết của những bài báo triệu lượt xem mà còn là con đường phát triển bền vững của báo chí trong kỷ nguyên số.