Diễn đàn Tương lai ASEAN đề xuất hàng loạt sáng kiến cho khu vực

Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu tại phiên bế mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026. Ảnh: Việt Linh.

Sau hai ngày làm việc liên tục, Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 đã chính thức bế mạc, khép lại chuỗi thảo luận sâu rộng về những vấn đề chiến lược của khu vực dưới chủ đề “Cùng nhau kiến tạo tương lai: Hòa bình, Thịnh vượng và Lấy người dân làm trung tâm”.

Với hơn 1.200 đại biểu tham dự từ khắp nơi trên thế giới, AFF 2026 không chỉ ghi nhận số lượng đại biểu kỷ lục mà còn để lại dấu ấn bởi những trao đổi thực chất, những sáng kiến mới và cam kết mạnh mẽ đối với tương lai của ASEAN.

Tự cường, thích ứng và đổi mới định hình tương lai ASEAN

Phát biểu tại phiên bế mạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung Lê Hoài Trung nhấn mạnh các nội dung được thảo luận trong hai ngày qua đều là những vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với ASEAN, từng quốc gia thành viên cũng như các đối tác của Hiệp hội.

Theo ông, chương trình nghị sự của AFF 2026 được xây dựng với tầm nhìn bao quát, kết hợp hài hòa giữa các vấn đề dài hạn và những thách thức mới nổi. Những chủ đề được lựa chọn đều phản ánh các ưu tiên chiến lược của ASEAN trong bối cảnh khu vực và thế giới đang trải qua những biến chuyển sâu sắc. Đồng thời, nội dung của Diễn đàn cũng có sự tương đồng với các ưu tiên của Năm Chủ tịch ASEAN 2026 do Philippines đảm nhiệm.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của AFF năm nay là việc lần đầu tiên tổ chức nhiều cơ chế đối thoại mới, bao gồm Diễn đàn Lãnh đạo các thành phố ASEAN, Phiên Bàn tròn giữa các chính đảng Đông Nam Á, cùng các phiên thảo luận dành cho thanh niên và đại diện Tiểu vùng Mekong.

Lê Hoài Trung cho rằng Diễn đàn đã giúp các đại biểu nhìn lại những thành tựu quan trọng của ASEAN. Ảnh: Việt Linh.

Theo ông Lê Hoài Trung, những sáng kiến này góp phần mở rộng không gian đối thoại và thúc đẩy các kết nối nhân dân - yếu tố nền tảng trong tiến trình xây dựng một Cộng đồng ASEAN bao trùm, bền vững và lấy người dân làm trung tâm.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, các đại biểu đã trao đổi sâu rộng về nhiều vấn đề chiến lược, từ tăng cường đoàn kết và khả năng tự cường của ASEAN, ngăn ngừa xung đột, xây dựng các mô hình phát triển thích ứng, đến những thách thức cấp bách như quản trị trí tuệ nhân tạo theo hướng bao trùm và bảo đảm an ninh năng lượng khu vực.

Đáng chú ý, nhiều ý tưởng mới đã được đề xuất, trong đó có định hướng chuyển dịch từ “Sản xuất tại ASEAN” (Making ASEAN) sang “Sản xuất bởi ASEAN” (Made by ASEAN), qua đó nâng cao vị thế của các nền kinh tế thành viên trong chuỗi giá trị toàn cầu. Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp khu vực trong hoạch định chính sách công nghiệp, đồng thời duy trì trạng thái “cân bằng động” trước những biến động ngày càng phức tạp của môi trường địa chính trị quốc tế.

Theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, các cuộc thảo luận tại Diễn đàn cũng cho thấy ý thức cộng đồng ASEAN ngày càng được củng cố. Các nhà lãnh đạo, học giả và đại diện thế hệ trẻ đều chia sẻ mối quan tâm sâu sắc đối với hòa bình, an ninh khu vực và việc thượng tôn luật pháp quốc tế như những điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững.

Các đại biểu đồng thời bày tỏ quan ngại trước những thách thức mang tính nền tảng đối với trật tự quốc tế, mô hình phát triển và lòng tin chiến lược, những rủi ro đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, cũng như các tác động ngày càng rõ nét của xung đột tới an ninh năng lượng và an ninh lương thực.

Trong bối cảnh đó, các bên tái khẳng định quyết tâm củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực, đồng thời thúc đẩy triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 nhằm xây dựng một khu vực đoàn kết, tự cường và thích ứng tốt hơn với các biến động bên ngoài.

Một thông điệp nổi bật khác được ghi nhận tại AFF 2026 là niềm tin mạnh mẽ vào tương lai của ASEAN. Sự hiện diện đông đảo của lãnh đạo các nước thành viên ASEAN, đại diện các đối tác đối thoại cùng số lượng đại biểu tham dự ở mức kỷ lục cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với vai trò chiến lược của Hiệp hội trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường chụp ảnh cùng các đại biểu tại phiên bế mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN. Ảnh: Việt Linh.

Các đại biểu cũng chia sẻ quan điểm rằng ASEAN cần tiếp tục nâng cao năng lực tự cường và khả năng thích ứng, thúc đẩy hội nhập sâu rộng hơn, duy trì các cam kết về phát triển bền vững và hành động khí hậu, đồng thời đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng trí tuệ nhân tạo theo hướng công bằng và bao trùm.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng nhấn mạnh ASEAN cần chuyển mạnh từ các cam kết sang hành động cụ thể, quyết liệt và hướng tới kết quả thực chất hơn trong quá trình triển khai các chiến lược và chương trình hợp tác khu vực.

Tăng cường lòng tin chính trị vì một ASEAN tự cường

Tại phiên bế mạc, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường đã báo cáo kết quả Phiên Bàn tròn về vai trò của các chính đảng Đông Nam Á trong xây dựng Cộng đồng ASEAN - một sáng kiến lần đầu tiên được Học viện Ngoại giao Việt Nam triển khai trong khuôn khổ AFF.

Phiên Bàn tròn quy tụ 11 chính đảng đến từ các quốc gia Đông Nam Á cùng đông đảo học giả và chuyên gia trong khu vực. Các đại biểu thống nhất rằng việc tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin và sự hiểu biết lẫn nhau giữa các chính đảng có ý nghĩa quan trọng đối với việc củng cố đoàn kết ASEAN, nâng cao năng lực tự cường của khu vực và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.

Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại phiên bế mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026. Ảnh: Việt Linh.

Các đại biểu cũng đề xuất nhiều sáng kiến nhằm tăng cường lòng tin chính trị, làm sâu sắc hơn hợp tác khu vực và hỗ trợ triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Nhiều ý kiến nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chia sẻ kinh nghiệm về quản trị quốc gia, hoạch định chính sách công cũng như thúc đẩy các sáng kiến có đóng góp thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Đánh giá cao giá trị thực tiễn của cơ chế này, các đại biểu bày tỏ mong muốn Phiên Bàn tròn giữa các chính đảng Đông Nam Á sẽ được duy trì thường xuyên, trở thành nền tảng đối thoại và xây dựng lòng tin lâu dài giữa các chính đảng, giới học giả và các lực lượng xã hội trong khu vực.

Khép lại AFF 2026, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng Diễn đàn đã giúp các đại biểu nhìn lại những thành tựu quan trọng làm nên thành công của ASEAN, đồng thời mang tới nhiều ý tưởng mới, sáng kiến mới và các đề xuất hành động cụ thể cho tương lai.

Ông cũng cho biết Học viện Ngoại giao Việt Nam sẽ sớm tổng hợp kết quả thảo luận của Diễn đàn để báo cáo lên các Hội nghị Cấp cao ASEAN và Hội nghị Bộ trưởng ASEAN sắp tới.