Diện mạo mới của các khu công nghiệp:Hướng tới khu công nghiệp sinh thái

Công ty TNHH Kiến trúc và Thương mại Á Châu áp dụng nhiều giải pháp công nghệ để sản xuất sạch hơn. Ảnh: MINH LÊ

Doanh nghiệp tiên phong

Công ty TNHH DAIWA Việt Nam (Khu công nghiệp Hòa Khánh, phường Liên Chiểu) là một trong các doanh nghiệp được tặng Giải vàng chất lượng quốc gia năm 2022 theo Quyết định số 132/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đây là hình thức tôn vinh, khen thưởng cho những thành tích, đóng góp của công ty trong hoạt động nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới. Để có được kết quả trên, yếu tố sản xuất bền vững được doanh nghiệp đưa lên hàng đầu.

Ông Nguyễn Văn Phu, Giám đốc công ty chia sẻ, DAIWA tìm kiếm các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí sản phẩm cũng như tăng cường bảo vệ môi trường. Là một trong những doanh nghiệp đầu tiên tham gia dự án “Triển khai sáng kiến khu công nghiệp sinh thái hướng tới mô hình khu công nghiệp bền vững tại Việt Nam” vào năm 2015, đến nay công ty vẫn kiên trì với tiêu chí sản xuất bền vững. Công ty xây dựng các công trình xử lý nước thải, mua sắm trang bị dụng cụ vệ sinh an toàn lao động, hướng đến sử dụng các nguyên liệu sạch, ít độc hại cho môi trường...

Tương tự, ông Hà Ngọc Thống, Giám đốc Công ty TNHH Kiến trúc và Thương mại Á Châu tại Khu công nghiệp Hòa Khánh, cho rằng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, cam kết Net Zero 2050 và áp lực từ chuỗi cung ứng toàn cầu, công nghiệp xanh và năng lượng sạch không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp.

Công ty đã chủ động áp dụng các hệ thống quản lý quốc tế như ISO 9001, ISO 14001, ISO 50001, triển khai các giải pháp sử dụng tài nguyên hiệu quả và sản xuất sạch hơn (RECP), tối ưu hóa hệ thống hơi, khí nén, xử lý nước thải và từng bước đầu tư hạ tầng năng lượng sạch. Từ đó, nhà máy không chỉ giảm tiêu hao năng lượng, tiết giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao khả năng tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, mở rộng cơ hội tiếp cận các đối tác và thị trường có yêu cầu cao về phát triển bền vững.

“Phía doanh nghiệp có những thuận lợi khi nhận được sự hỗ trợ từ địa phương và tự doanh nghiệp nhận thức được lợi ích khi thực hiện công nghiệp xanh và phát triển năng lượng sạch. Tuy nhiên, cũng còn một số khó khăn như chi phí đầu tư ban đầu và duy trì thực hiện cao và năng lực nội bộ doanh nghiệp còn hạn chế”, ông Thống chia sẻ.

Công ty TNHH DAIWA Việt Nam hướng đến sản xuất bền vững, thân thiện môi trường. Ảnh: MINH LÊ

Cấp thiết điều chỉnh

Vừa qua, Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng ban hành Quyết định số 86/QĐ-BQL phê duyệt điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Khu công nghiệp Hòa Khánh. Việc điều chỉnh này nhằm chuẩn hóa các chỉ tiêu quy hoạch xây dựng, giao thông và hạ tầng kỹ thuật theo Quy chuẩn QCVN 01:2021/BXD, đồng thời hiện thực hóa chủ trương chuyển đổi Khu công nghiệp Hòa Khánh sang mô hình khu công nghiệp sinh thái.

Phạm vi điều chỉnh thuộc địa bàn 2 phường Liên Chiểu và Hải Vân với tổng diện tích gần 394ha; trong đó đất công trình sản xuất công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất là 74,29%.

Diện tích đất cây xanh được chú trọng nhằm cải thiện vi khí hậu. Điểm nhấn kiến trúc cảnh quan là trục không gian dọc các tuyến đường chính kết hợp với khu vực công viên và mặt nước hồ Bàu Tràm.

Khu công nghiệp Hòa Khánh sẽ duy trì hệ thống thoát nước mưa và nước thải riêng biệt; nước thải phải được xử lý đạt chuẩn trước khi đấu nối vào hệ thống tập trung. Về năng lượng, khuyến khích các doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà; xây mới các trạm biến áp phục vụ trạm sạc xe điện.

Ngoài ra, quy hoạch cũng dành quỹ đất cho hạ tầng xã hội, y tế, an ninh và bãi đỗ xe.

Về thu hút đầu tư, thành phố ưu tiên các ngành công nghệ cao, tiết kiệm năng lượng và ít phát thải. Các ngành nghề có nguy cơ ô nhiễm cao sẽ dần bị thay thế và loại bỏ.

Đối với các doanh nghiệp hiện hữu chưa đảm bảo khoảng cách ly vệ sinh, giải pháp trước mắt là yêu cầu đổi mới công nghệ sản xuất và tăng cường dải cây xanh cách ly đa tầng. Về lâu dài, khi hết thời hạn thuê đất, thành phố sẽ thực hiện di dời các cơ sở không đạt chuẩn, đồng thời thu hồi đất nằm trên vệt cây xanh cách ly để trồng cây theo đúng quy hoạch, không cho thuê lại.

Theo đại diện Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng, thành phố có ưu thế là địa phương duy nhất ở miền Trung và một trong 3 địa phương đầu tiên của cả nước tham gia thí điểm khu công nghiệp sinh thái tại Khu công nghiệp Hòa Khánh giai đoạn 2016 - 2021. Sau triển khai, đơn vị nhận thấy dư địa cải thiện hiệu quả sản xuất và tiết kiệm chi phí rất lớn. Một số mô hình cộng sinh công nghiệp cũng bắt đầu hình thành, tiêu biểu là liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất đồ uống, doanh nghiệp năng lượng và vật liệu, góp phần tận dụng phụ phẩm và tối ưu dòng năng lượng.

Vì vậy, ban quản lý đã đưa ra lộ trình chuyển đổi theo 3 giai đoạn, với trọng tâm là nâng cấp hạ tầng dùng chung, phát triển năng lượng sạch và tăng cường quản trị dựa trên dữ liệu.

Năm 2025, thành phố ban hành kế hoạch hành động chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái đến năm 2035. Tiếp đến, giai đoạn 2026 - 2027 sẽ hướng tới dữ liệu hóa và mở rộng thí điểm với mục tiêu bao phủ khoảng 50% doanh nghiệp tại Khu công nghiệp Hòa Khánh. Giai đoạn 2028 - 2035 sẽ tập trung đầu tư hạ tầng cứng và nền tảng số, như mạng lưới hơi nước tập trung, hệ thống tái chế nước tuần hoàn, trung tâm logistics phụ phẩm; đồng thời thúc đẩy lắp đặt điện mặt trời áp mái và tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo quy mô khu công nghiệp...