Điện mặt trời Buôn Tua Srah: Khai thác hiệu quả quỹ đất, thúc đẩy năng lượng xanh

Việc triển khai dự án Nhà máy điện mặt trời KN Buôn Tua Srah với công suất 312 MW được kỳ vọng bổ sung nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời khai thác hiệu quả không gian mặt nước hồ thủy điện. Tuy nhiên, với quy mô gần 500 ha, dự án đặt ra yêu cầu cao về bảo vệ môi trường nước, hệ sinh thái, an toàn hồ chứa và bảo đảm sinh kế trong quá trình vận hành.

Dự án có công suất thiết kế 312 MW, tương đương 390 MWp, với tổng vốn đầu tư khoảng 7.744 tỷ đồng, trong đó, vốn góp của nhà đầu tư khoảng 1.165 tỷ đồng, phần còn lại hơn 6.578 tỷ đồng dự kiến huy động từ các tổ chức tín dụng.

Hồ Buôn Tua Srah được định hướng bố trí hệ thống pin mặt trời nổi quy mô khoảng 487 ha (Ảnh: C.H)

Điểm đáng chú ý là phần lớn quy mô dự án được bố trí trên mặt nước. Tổng diện tích đất và mặt nước sử dụng khoảng 495 ha, trong đó khoảng 487 ha dành cho hệ thống pin mặt trời nổi trên lòng hồ. Các tấm pin được lắp đặt trên hệ giá đỡ bằng phao nổi, cách mặt nước khoảng 0,5-1 m.

Ngoài khu vực pin mặt trời, dự án còn bố trí khoảng 5 ha cho trạm biến áp 220 kV và khu quản lý vận hành; khoảng 0,7 ha cho sân phân phối Nhà máy thủy điện Buôn Tua Srah mở rộng và khoảng 0,5 ha phục vụ đường vào khu vực dự án.

Hệ thống đấu nối gồm tuyến đường dây 220 kV và 35 kV, với diện tích đất dành cho móng cột và hành lang tuyến được xác định theo quy mô thiết kế. Ranh giới, tọa độ và quy mô cụ thể của dự án sẽ tiếp tục được nhà đầu tư phối hợp với UBND xã Quảng Phú và các cơ quan chức năng xác định trong quá trình triển khai.

Phát triển điện mặt trời là một trong những hướng đi nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng tái tạo (Ảnh: C.H)

Bên cạnh hệ thống điện mặt trời, dự án phải bố trí hệ thống pin lưu trữ điện (BESS) có công suất tối thiểu bằng 10% công suất nhà máy, thời gian tích hoặc lưu trữ điện trong 2 giờ. Hệ thống này được bố trí trong khuôn viên trạm biến áp, góp phần nâng cao khả năng điều tiết nguồn điện và đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống.

Việc tận dụng mặt nước hồ thủy điện để phát triển điện mặt trời nổi mở ra hướng khai thác không gian hạ tầng sẵn có cho phát triển năng lượng tái tạo, hạn chế nhu cầu sử dụng thêm quỹ đất trên đất liền. Với công suất 312 MW, dự án cũng có quy mô đáng kể trong hệ thống các nguồn điện tái tạo tại khu vực, góp phần đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện và hỗ trợ mục tiêu chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn.

Tuy nhiên, quy mô sử dụng mặt nước lớn cũng khiến các yêu cầu về môi trường trở thành một trong những nội dung cần được kiểm soát xuyên suốt vòng đời dự án. Nhà đầu tư phải thực hiện đầy đủ thủ tục đánh giá tác động môi trường, tham vấn cộng đồng dân cư và triển khai các biện pháp bảo vệ sinh kế theo quy định.

Khai thác mặt nước hồ thủy điện cho năng lượng tái tạo là hướng đi cần gắn với yêu cầu bảo vệ tài nguyên nước và hệ sinh thái (Ảnh: C.H)

Các vấn đề liên quan đến chất lượng môi trường nước, hệ sinh thái thủy vực, hoạt động trên hồ, cảnh quan và đời sống người dân sẽ được cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát trong quá trình thực hiện. Đặc biệt, việc bố trí khoảng 487 ha hệ thống pin trên lòng hồ phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến hoạt động của Nhà máy thủy điện Buôn Tua Srah, an toàn đập, hồ chứa và các yêu cầu về vận hành công trình thủy điện.

Theo quyết định chấp thuận đầu tư, nhà đầu tư chịu trách nhiệm về tính chính xác của các thông tin, số liệu trong hồ sơ dự án; đồng thời chỉ được triển khai sau khi hoàn thành các thủ tục cần thiết về đất đai, môi trường và các quy định có liên quan.

Trong trường hợp dự án tác động đến đất rừng hoặc các loại đất khác, các thủ tục về đất đai, chuyển mục đích sử dụng đất và các nghĩa vụ liên quan phải được thực hiện theo đúng quy định. Phương án bồi thường, hỗ trợ và bảo đảm sinh kế cho các đối tượng bị ảnh hưởng cũng là nội dung cần được hoàn thiện trước khi triển khai các hạng mục có liên quan.

Dự án điện mặt trời KN Buôn Tua Srah có công suất thiết kế 312 MW, tổng vốn đầu tư khoảng 7.744 tỷ đồng (Ảnh: C.H)

Cùng với đó, nhà đầu tư phải tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn và quy phạm kỹ thuật trong quá trình xây dựng; hạn chế tối đa tác động đến cảnh quan, môi trường và hệ sinh thái. Chất thải rắn thông thường, chất thải nguy hại phát sinh trong quá trình thực hiện dự án phải được thu gom, quản lý và xử lý đáp ứng yêu cầu về an toàn, vệ sinh môi trường.

Trong giai đoạn tiếp theo, một loạt nội dung vẫn cần được hoàn thiện, gồm xác định chính xác ranh giới, tọa độ và diện tích mặt nước; thủ tục đất đai và chuyển mục đích sử dụng đất rừng; hồ sơ môi trường; kết quả tham vấn cộng đồng; phương án bảo vệ sinh kế; quy hoạch xây dựng; phương án đấu nối và quy chế phối hợp vận hành hồ chứa.

Khả năng thu xếp nguồn vốn cũng là yếu tố cần được theo dõi trong quá trình triển khai, khi phần lớn tổng mức đầu tư của dự án dự kiến được huy động từ các tổ chức tín dụng.

Với quy mô 312 MW và gần 500 ha đất, mặt nước, dự án Nhà máy điện mặt trời KN Buôn Tua Srah có thể tạo thêm năng lực sản xuất điện tái tạo và mở ra hướng sử dụng đa mục tiêu đối với không gian hồ thủy điện. Song hiệu quả của mô hình này không chỉ được đo bằng công suất phát điện hay vốn đầu tư, mà còn phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa phát triển năng lượng, bảo vệ tài nguyên nước, an toàn công trình, hệ sinh thái và lợi ích của cộng đồng.